Poliwęglan - grupa polimerów z grupy poliestrów, będące formalnie estrami kwasu węglowego.

Poliwęglany są termoplastycznymi (formowanymi przez wtrysk i wytłaczanie na gorąco) tworzywami sztucznymi o bardzo dobrych własnościach mechanicznych i dużej przezroczystości. Własności poliwęglanów są podobne nieco do pleksiglasu, ale poliwęglan jest dużo bardziej wytrzymały mechanicznie i jednocześnie znacznie droższy. Jego twardość i odporność na ściskanie jest zbliżona do aluminium.

Poliwęglan jest stosowany wszędzie tam gdzie potrzebe jest przezroczyste tworzywo o wyjątkowo dużej wytrzymałości mechanicznej. Najbardziej rozpowszechnionym zastosowaniem są warstwy uodparniające szklane szyby na stłuczenie, a nawet przestrzelenie z broni palnej. Szyby z czystego poliwęglanu są też stosowane w batyskafach, samolotach, szybach hełmów astronautów, kierowców Formuły 1 i innych miejscach, gdzie potrzebny jest materiał wytrzymujący znacznie różnice ciśnień albo na duże obciążenia mechaniczne. Poliwęglan był też stosowany przy produkcji butelek jednorazowych i warstw zewnętrznych płyt CD, ale obecnie ze względu na cenę i szkodliwość dla środowiska został on zastąpiony innymi tworzywami.

Ze względu na to, że sam kwas węglowy jest bardzo nietrwały, poliwęglany otrzymuje się w reakcji polikondensacji fosgenu z diolami aromatycznymi. Spośród różnych dioli największe, praktyczne znaczenie uzyskał tzw. bisfenol A, który jest stosunkowo tani i jednocześnie zapewnia dobre własności polimeru.

Technologia produkcji poliwęglanów na bazie bisfenolu A została równolegle opracowana na początku lat '50 XX w przez Mobay Chemical Company (tworzywo o nazwie handlowej Merlon) i General Electric (tworzywo Lexan i Nalgene). W Polsce tworzywo to jest obecnie produkowane przez koncern Orlen pod nazwą handlową "Bistan".

Poliwęglan na bazie bisfenolu A jest tworzywem samogasnącym, nie rozkładającym się do temperatury 550 °C. Aby ułatwić jego obróbkę czasami oprócz bisfenolu A stosuje się analogiczne związki, w których przy centralnym atomie węgla zastępuje się grupy CH₃ dłuższymi alkilowymi, co powoduje obniżenie jego temperatury topnienia. Powoduje to jednak również pogorszenie własności mechanicznych tego tworzywa.

Inne własności poliwęglanu na bazie bisfenolu A:

• gęstość 1.20 g/cm³
• zakres stosowania od -100 °C do +135°C
• temperatura topnienia ok 225°C
• temperatura zeszklenia ok 150 °C
• współczynnik załamiania światła = 1.585 ± 0.001
• przenikalność światła ok. 90% ± 1%

Polimery

Polycarbonat | Polycarbonate | Polycarbonate | Policarbonato | Polikarbonát | Polycarbonaat | ポリカーボネート | Policarbonato | Поликарбонаты | Polykarbonaatti | 聚碳酸酯