Polityka społeczna – przyjęty i realizowany przez władzę publiczną system długofalowych zamierzeń i towarzyszący mu system rozwiązań prawnych na rzecz zaspokajania potrzeb społecznych i rozwiązywania problemów społecznych.

W drugim znaczeniu: polityka społeczna to dziedzina nauk społecznych zajmująca się teorią polityki społecznej w pierwszym znaczeniu.

Polityka społeczna (w drugim znaczeniu), jako dziedzina stosowana, jest podstawą programów gospodarczych partii politycznych i powinna być przez nie realizowana w zgodzie z deklaracjami wyborczymi.

W zakres zainteresowań polityki społecznej wchodzą zagadnienia prawne, polityczne, socjologiczne, ekonomiczne w następujących obszarach:

• polityka edukacyjna
• polityka rodzinna
• polityka zdrowotna
• polityka mieszkaniowa
• polityka migracyjna
• polityka zatrudnienia (przeciwdziałanie bezrobociu)
• pomoc społeczna

Etapy rozwoju polityki społecznej

---

1. Do lat 80-tych był to okres od tzw. prawa ubogich do pierwszych ustaw ubezpieczeniowych. Anglia 1601 – pierwsza ustawa o prawie ubogich, 1795 wprowadzono zasiłki wyrównawcze do płac. Od XIX w polityka społeczna pozostaje w ścisłym związku z kwestią robotniczą. Wczesnemu rozwojowi kapitalizmu towarzyszyły nierówności uderzające w godność człowieka marginalizujące ludzi bezdomnych, głodnych, bez pracy, chorych. Te kategorie osób były spychane w nieekonomiczny niebyt stad pojawiły się wysiłki państwa na rzecz usunięcia istniejących nierówności.

2. 1880-1930 są to lata eksperymentu i poszukiwań w polityce społecznej koncentrowały się one wokół znalezienia najlepszych sposobów ingerencji państwa w sprawy socjalne. Za premiera uważa się kanclerza Niemiec Ottona von Bismarcka, który był inicjatorem wprowadzenia 3 rodzajów obowiązkowego ubezpieczenia:

• ubezpieczenie na wypadek choroby 1883
• ubezpieczenie od wypadków przy pracy 1884
• ubezpieczenie w razie starości i inwalidztwa 1889

Ustawy niemieckie dało silny impuls do poszukiwania najlepszych sposobów rozwiązania kwestii socjalnej, wiele krajów uznało je za rozwiązanie modelowe i warte naśladowania. Bismarck udowodnił, ze zaangażowanie państwa w sprawy socjalne jest nie tylko możliwe, ale i korzystne z punktu widzenia utrzymania porządku społecznego i poprawy położenia pracowników najemnych.

3. Okres obejmuje lata 1930-1950 to okres kształtowania się konsensu wokół idei prowadzenia przez państwo polityki społecznej, jest to okres rozbudowy systemu świadczeń socjalnych i szeroko rozumianych usług socjalnych. Rozbudowa systemu świadczeń socjalnych polegała na włączeniu do tych systemów kolejnych grup obywateli oraz wprowadzeniu nowych rodzajów świadczeń, system świadczeń w pierwotnej fazie obejmowały tylko robotni w niebezpiecznych branżach, następnie ubezpieczeniami objęto innych pracowników przemysłowych, potem robotników wiejskich.

1950-1975 lata w większości krajów wysoko rozwiniętych, nasilały się głosy krytykujące rozmiary zaangażowania władz publicznych w realizację. W tym okresie nastąpiło rozszerzenie zakresu wszystkich rodzajów ubezpieczeń społecznych i pozostałych świadczeń socjalnych, nastąpiło podwyższenie wysokości świadczeń oraz wydłużenie okresu wypłacania.

W okresie nastąpił proces dyfuzji polegający na tym, że świadczenia socjalne wywalczone przez jedne grupy zawodowe stawały się jednym punktem odniesienia dla kolejnych grup zawodowych, przy czym poziom świadczeń uzyskany przez grupy najbardziej uprzywilejowane wyznaczały docelowy i pożądany standard o który wszystkie kolejne grupy starały się zabiegać.

4. Lata 1975 do końca XX wieku nastąpiło przewartościowanie priorytetów polityki społecznej w większości krajów był to okres kryzysu naftowego, okres cenzury dla polityki społecznej. W okresie tym chodziło o dostosowanie systemu świadczeń socjalnych do zmniejszonych możliwości finansowania państwa większość zmian polegała na zaostrzeniu kryteriów korzystania ze świadczeń. Trudności finansowe państwa wymusiły pewne ograniczenia dostępności świadczeń socjalnych. Nastąpiła zmiana priorytetów w polityce społecznej na korzyść ludzi młodych i osób w wieku aktywności zawodowych, np. rozbudowa różnych form przekwalifikowania, wyszkolenia oraz wspierania mobilności zawodowych. Przyjęto pewną strategię inwestowania w człowieka czemu towarzyszy poszukiwanie indywidualnych grup zaspokajania potrzeb człowieka.

Polityka społeczna – jest to działalność państwa i innych organizacji w dziedzinie kształtowania warunków życia i pracy ludności oraz stosunków społecznych mające na celu m. in. zapewnienie bezpieczeństwa socjalnego, zaspokojenia potrzeb wyższego rzędu i zapewnienie ładu społecznego. Jako państwowa – polityka społeczna jest realizowana przez wiele polityk szczegółowych np. polityka emerytalno-rentowa, pomocy społecznej, ochrony zdrowia, zatrudnienia, rodziny, mieszkaniowa i socjalizacyjna.

SZUBERT- polityka społeczna jako celowe oddziaływanie państwowych związków zawodowych i innych organizacji, na istniejący układ zmierzających do poprawy szerokich warstw ludności, usuwania nierówności społecznych oraz podnoszenia kultury życia.

AULEYTNER – polityka społeczna jako działalność państwa samorządowych organizacji pozarządowych, których celem jest wyrównanie szans życiowych grup społeczeństw ekonomicznych i socjalnie najsłabszych.

W zakres polityki społecznej wchodzą potrzeby związane ze sferą bytu, np. wyżywienie, mieszkanie, pomoc materialna, w przypadku zdarzeń losowych; potrzeby sfery pozamaterialnej, np. ochrona zdrowia, edukacja, usługi, działalność kulturalna; potrzeby o charakterze psychospołecznym, np. aktywność społeczna, satysfakcja z pracy.

DZIEDZINY POLITYKI SPOŁECZNEJ:
1.polityka ludnościowa i rodzinna
2.polityka w dziedzinie zatrudnienia, płac i warunków ochrony pracy
3.polityka mieszkaniowa
4.polityka ochrony zdrowia
5.polityka oświatowa
6.polityka kulturalna
7.polityka zabezpieczenia społecznego i opieki społecznej
8.polityka ochrony środowiska naturalnego
9.polityka prewencji i zwalczania zjawisk patologii. 

Cele polityki społecznej

• bezpieczeństwo socjalne, które obejmuje zapewnienie dochodów i usług w sytuacji wystąpienia ryzyka socjalnego (choroba, inwalidztwo, starość, śmierć, bezrobocie)
• inwestycje w człowieka – tworzenie równych szans rozwoju ludzi, kształcenie młodego pokolenia (są czynnikiem rozwoju ekonomicznego sprawiając, że wartości socjalne uzależnione są od polityki gospodarczej)
• pokój społeczny – jest podstawą stabilizacji życiowej ludzi, współpracy w osiąganiu celów, tolerancji różnic między ludźmi. Wartość pokoju społecznego rośnie wraz z osiąganiem dobrobytu i stabilizacji politycznej
• życie rodzinne – akcentowanie życia rodzinnego oznacza powrót do wartości związków między ludźmi i poczucia bezpieczeństwa na podstawie więzi emocjonalnych i uczuciowych. Wychowanie przyszłych generacji wymaga wsparcia rodzin nie tylko ubogich i nie tylko materialnego ze strony osób i instytucji.

Kwestia społeczna – niedogodności, które odznaczają się szczególną dotkliwością dla potencjału osobowego społeczeństwa, są następstwem niedostosowania sposobu, w jaki funkcjonuje społeczeństwo do podstawowych potrzeb indywidualnych i zbiorowych, nie są możliwe do rozwiązania siłami pojedynczych grup ludzkich.

Kwestie społeczne – charakteryzują się występowaniem na masową skalę skrajnie trudnych sytuacji w życiu jednostek i rodzin; utrwalającym się upośledzeniem poszczególnych środowisk i kategorii ludności ; piętrzącymi się konfliktami zakłócającymi funkcjonowanie społeczeństwa.

Polityka społeczna

Socialpolitik | Sozialpolitik | Social policy | 社会政策 | Socialpolitik | 社会政策