Plemnik

[[Grafika:Plemnik.jpg|frame|right|Plemnik ssaka:
1. akrosom
2. główka
3. jądro komórkowe
4. wstawka z włóknem osiowym
zawierająca mitochondrium
5. witka ]] Plemnik, spermatozoid - haploidalna komórka rozrodcza wytwarzana przez gonadę osobnika płci męskiej służące do rozmnażania płciowego. Plemniki występują zarówno u zwierząt, jak i u roślin, choć różnią się budową. U zwierząt plemnik jest zwykle ruchliwy, o długości zależnej od gatunku: od 40, u waleni, do 250 mikrometrów u niektórych chrząszczy (u człowieka długości ok. 50–60 µm).

Plemnik ssaka składa się z główki, w której zawarty jest materiał genetyczny, wstawki i witki która wprawia go w ruch. We wstawce znajdują się liczne mitochondria, co także związane jest z poruszaniem się (ludzkie plemniki poruszają się z szybkością ok. 0,1 mm/s). Witka ma typową dla wici budowę 9x2

Plemniki u kręgowców powstają w jądrach w wyniku spermogenezy, po czym dojrzewają w najądrzu.

Jeden cykl spermogenezy trwa około 16 dni, Do wytworzenia w całości dojrzałej spermy potrzebne jest około 5 cykli, czyli ponad 2 miesiące. Choroby przebyte podczas pierwszego cyklu w przeciągu potrzebnych pięciu, np. wysoka gorączka, infekcje, zapalenia nerek, jądra, najądrzy, prostaty, anemia, urazy jądra, nowotwór (chemioterapia), zaburzenia metaboliczne np. cukrzyca, hemochromatoza, także leki przeciwcukrzycowe, oraz przeciwnadciśnieniowe, zaburzenia hormonalne (np. niewydolność pętli gonadalnej podwzgórze-przysadka mózgowa, a co za tym idzie niedobór testosteronu), które mogą wpłynąć na spermatogenezę - mogą wpłynąć na dojrzałą spermę i pogorszyć jej jakość, pomimo dobrego stanu zdrowia pacjenta po chorobie (w czasie badania). Dlatego zaleca się by pary planujące dzieci odłożyły przez kolejne 2,5 miesiąca poczęcie w do momentu produkcji nowych plemników - 74 dni.

U człowieka zwykle w jednej porcji nasienia wydalanego podczas wytrysku jest od 100 do 500 milionów plemników.

Plemniki po raz pierwszy zaobserwował w 1677 roku Antonie van Leeuwenhoek.

Zobacz też:

przegląd zagadnień z zakresu biologii

Linki zewnętrzne:

Biologia rozrodu

Gourt Home::Gourt :: Plemnik