Plastyfikacja zwłok (wzgl. plastynacja) - skomplikowany proces fizyko-chemiczny prowadzący do takich zmian tkanek organizmu ludzkiego lub zwierzęcego, że uzyskują one twardość i konsystencję plastiku. W wyniku procesu tkanki zostają pozbawione jakichkolwiek składników płynnych, zatrzymany zostaje ich rozkład, zachowany zostaje jednak ich kształt i kolor. Do procesu wymiany wody w tkankach poddawanych procesowi plastynacji wykorzystano polimery i silikony polimerowe. Powstałe w ten sposób eksponaty są używane jako modele anatomiczne w medycynie i w sztuce.

Proces został opracowany i opatentowany przez niemieckiego anatoma, doktora Guenthera von Hagensa. Osoba lekarza oraz sposób prezentacji wyników jego prac budzi wiele kontrowersji.

Plastyfikacji poddano wiele zwłok, głównie ludzi, którzy dobrowolnie zapisali swoje ciała na użytek naukowy. Nie brak jednak oskarżeń, że wykorzystano w ten sposób także ciała więźniów. Prace objęły także zwierzęta. Powstały w ten sposób swego rodzaju rzeźby, przedstawiające np. człowieka oglądającego swoje wnętrzności czy trzymającego własną skórę.

Opatentowany proces plastyfikacji

W początkowej fazie procesu zwłoki poddaje się kąpieli w acetonie schłodzonym do temperatury minus 25 stopni Celsjusza. Powoduje to całkowite pozbawienie tkanek wody. Aceton, jako rozpuszczalnik, kolejno zastępujący wodę w tkance, w kolejnym etapie rozpuszcza tłuszcz w tkance i go z niej wypłukuje. W kolejnej fazie zwłoki składuje się zbiornikach próżniowych, w których aceton zostaje ewakuowany (wyssany) z komórek. Tym sposobem uzyskuje się efekt deficytu objętości komórek. W dalszym procesie plastynacji komórki pozbawione wody i tłuszczu oraz acetonu pod dużym ciśnieniem nasączane są tworzywami sztucznymi (kilkoma odmianiami żywic polimerowymi, których składu Hagens nie ujawnia). Po zakończeniu procesu nasączania komórek, zależnie od zastosowanej żywicy polimerowej, preparat utwardza się przez podgrzewanie, promienie ultrafioletowe lub w komorach gazowych z zastosowaniem gazu o utajnionym składzie. Preparat następnie koloruje się barwinkami o również utajnionym składzie.

Podobne procedury usuwania wody z przedmiotów stosowano już w archeologii podwodnej.

Linki zewnętrzne

• Opis chemicznych procesów zachodzących w czasie plastynacji (ang.)

medycyna | anatomia

Plastination | Plastination | Plastinación | Plastination | Plastinatie | プラスティネーション