Pearl Harbor

Pearl Harbor - baza marynarki wojennej USA na hawajskiej wyspie Oahu.

XIX wiek (do I wojny światowej)

W XIX wieku, niedługo po odkryciu Hawajów przez Europejczyków, stało się oczywiste, że zatoka Pearl Harbor doskonale nadaje się na bazę okrętów wojennych. Po aneksji archipelagu w 1898 r., Stany Zjednoczone w 1901 r. rozpoczęły budowę bazy floty nad zatoką, stopniowo przenosząc tam poprzednią, prowizoryczną bazę z Honolulu. Rozpoczęto też niezbędny i żmudny proces pogłębiania wejścia do zatoki. W 1908 r. przyznano fundusze na pogłębienie wejścia do zatoki, tak by mogły do niej wchodzić największe okręty amerykańskiej floty. Pierwszy duży okręt, pancernik USS California (CA-6), wszedł do zatoki 15 grudnia 1911.

II wojna światowa

Podczas I wojny światowej Stany Zjednoczone ostatecznie podjęły decyzję o rozbudowie bazy, tak by stała się jedną z głównych baz amerykańskiej floty, porównywalną wielkością i infrastrukturą do baz na zachodnim wybrzeżu kontynentalnych Stanów Zjednoczonych. Tak więc do 1934 r. wydano 47 mln dolarów na budowę bazy, która stała się zdolna do pomieszczenia całej Floty Pacyfiku z wyjątkiem największych lotniskowców, dla których wejście do zatoki było jeszcze za płytkie (wejście pogłębiono w następnych latach). Ciężkie okręty floty często odwiedzały Pearl Harbor podczas ćwiczeń, lecz były nadal bazowane na zachodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych.

Wraz z pojawieniem się na horyzoncie wojny amerykańskie wydatki na budowę bazy gwałtownie wzrosły, siegając 100 mln dolarów do 1940 r. W maju 1940 r. Stany Zjednoczone podjęły decyzję o przebazowaniu głównych sił floty do Pearl Harbor, w celu wywarcia presji na Japonię. Wielu wysokich rangą oficerów floty amerykańskiej uważało ten ruch za zbyt ryzykowny, obawiając się że wysunięta baza w Pearl Harbor jest zbyt podatna na niespodziewany atak ze strony Japonii. Ich obawy okazały się słuszne, gdyż w odpowiedzi na amerykańskie posunięcie Japonia zaczęła przygotowywać taki właśnie plan.

7 grudnia 1941 r. japońskie wojska zaatakowały Pearl Harbor rozpoczynając tym samym wojnę na Pacyfiku. Hasło do rozpoczęcia ataku brzmiało: "Tora! Tora! Tora!", co po japońsku oznacza "Tygrys". Śmiały atak poprowadzili: japoński admirał Isoroku Yamamoto i admirał Chuichi Nagumo. Flota japońska składała się z 6 lotniskowców (z 360 samolotami), 2 pancerników, 2 ciężkich krążowników, jednego lekkiego krążownika, 9 niszczycieli, 10 okrętów podwodnych i 8 zbiornikowców. W Pearl Harbor znajdowało się akurat 8 pancerników, 2 ciężkie i 6 lekkich krążowników, 30 niszczycieli, 4 okręty podwodne, oraz 49 innych jednostek, na lotniskach zaś 387 samolotów. Jednak w porcie nie było dwóch amerykańskich lotniskowców bazowanych w Pearl Harbor, czyli najbardziej wartościowych okrętów floty i głównych celów dla Japończyków. USS Lexington wypłynął z portu 5 grudnia z zadaniem dostarczenia grupy samolotów na wyspę Midway, a USS Enterprise wypłynął 28 listopada z podobnym zadaniem dostarczenia grupy samolotów na wyspę Wake.

Inspiracją do przeprowadzenia ataku był dla Japończyków atak samolotów z brytyjskiego lotniskowca HMS Illustrious na port włoski w Tarencie, w czasie którego Brytyjczycy udowodnili, że atak samolotów torpedowych na okręty jest możliwy nie tylko na pełnym morzu, lecz także w płytkim basenie portowym.

W ciągu jednego dnia zginęło w amerykańskiej bazie wojskowej około 3000 żołnierzy i marynarzy, a ponad 1200 zostało rannych. Z ośmiu amerykańskich pancerników obecnych w porcie, 5 zostało zatopionych a pozostałe 3 odniosły lekkie uszkodzenia. Ponadto Amerykanie utracili dwa niszczyciele i jeden stary pancernik USS Utah służący jako okręt pomocniczy, a wiele innych mniejszych okrętów odniosło uszkodzenia. Amerykanie stracili również wiele samolotów zniszczonych na lotniskach. Zwycięstwo Japonii kosztowało ją zaledwie 29 samolotów i 5 tzw. lilipucich okrętów podwodnych oraz 65 ludzi. Jednak amerykańskie straty miały w rzeczywistości dużo mniejsze znaczenie niż się z początku wydawało. Dalsze działania na Pacyfiku udowodniły że tradycyjne pancerniki nie są w stanie odgrywać znaczącej roli w wojnie morskiej zdominowanej przez lotnictwo, tak więc wyeliminowanie około połowy amerykańskich okrętów tego typu nie miało decydującego wpływu na praktyczne możliwości bojowe amerykańskiej floty. Japończycy zdawali sobie z tego sprawę i dlatego za najważniejsze cele uważali amerykańskie lotniskowce, a tych akurat nie było w porcie podczas japońskiego ataku.

Mimo to japoński sukces był dla Amerykanów dużym szokiem i skłonił ich do przejśia do obrony na akwenie Pacyfiku. To pozwoliło Japończykom na przeprowadzenie udanej serii śmiałych ataków i stworzenie rozległej pozycji obronnej przez opanowanie szeregu wysp na wielkim łuku od Aleutów po Birmę, jak również zniszczenie sił amerykańskich na Filipinach. Pasmo japońskich zwycięstw na Pacyfiku ciągnęło się przez następne pół roku, aż do ich klęski w bitwie o Midway.

Atak Japończyków był bezprecedensowy, bowiem nie wypowiedzieli oni wcześniej wojny Amerykanom. Dziś wiemy już, że amerykański wywiad był poinformowany o zbliżającym się niebezpieczeństwie, ale albo zignorowano te doniesienia jako mało wiarygodne, lub, jak twierdzą niektórzy wielbiciele teorii spiskowych, celowo je ukryto, aby niezapowiedziany atak wstrząsnął opinią publiczną w USA i ułatwił rządowi prezydenta Franklina Roosevelta przeprowadzenie ustaw umożliwiających skończenie z polityką izolacjonistyczną.

Z pięciu zatopionych amerykańskich pancerników tylko dwa, USS Arizona i USS Oklahoma, zostały stracone bezpowrotnie. Pozostałe trzy, USS California, USS Nevada i USS West Virginia, zostały podniesione z dna w pierwszej połowie 1942 r., a następnie naprawione lub przebudowane i przywrócone do czynnej służby. USS Oklahoma został podniesiony i wprowadzony do suchego doku, ale wyremontowanie okrętu uznano za nieopłacalne. Do dziś na dnie na małej głębokości leży wrak pancernika Arizona, zdewastowanego przez eskplozję wewnętrzną która zabiła 1117 marynarzy, powodując blisko połowę amerykańskich strat podczas ataku. W 1962 r. wrak przekształcono w pomnik przez skonstruowanie bezpośrednio na nim specjalnej budowli.

Podczas ataku infrastruktura bazy w Pearl Harbor odniosła tylko nieznaczne szkody. Z trudnych do wyjaśnienia przyczyn Japończycy nie zdołali nawet zniszczyć ogromnych i łatwo widocznych zbiorników z olejem napędowym niezbędnych do dalszych działań floty. Baza odegrała kluczową rolę w walkach na Pacyfiku, korzystając z doskonałego położenia stosunkowo blisko do rejonów, gdzie odbywały się walki. Po ataku pierwszego dnia wojny Japończycy nie podjęli już jakichkolwiek prób ponownego ataku na bazę, choć kilkakrotnie ich samoloty próbowały wykonać nad nią loty rozpoznawcze.

Po 1945

Od zakończenia wojny do dnia dzisiejszego Pearl Harbor pozostaje jedną z najważniejszych baz amerykańskiej marynarki.

Patrz też

Hawaje

Link zewnętrzny

(ang.) Strona Pearl Harbor History Associates – historia ataku na Pearl Harbor, dane i zdjęcia okrętów

Hawaje | historia USA | II wojna światowa

Gourt Home::Gourt :: Pearl Harbor

XIX wiek (do I wojny światowej)

II wojna światowa

Po 1945

Patrz też

Link zewnętrzny