Płuco

Płuco (łac. pulmonarius) to pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy kręgowców oddychających powietrzem atmosferycznym. Do kręgowców tych zaliczane są też - prócz płazów, gadów, ptaków i ssaków - ryby dwudyszne, które w niesprzyjających warunkach atmosferycznych oddychają pojedynczym, workowatym płucem, powstałym z przekształconego pęcherza pławnego. W ciągu rozwoju rodowego kręgowców z przedniego odcinak jelita powstają dwa różne narządy oddechowe – płuca i skrzela. U ryb ulegają degeneracji płuca (z wyjątkiem wspomnianych już ryb dwudysznych), a u zwierząt lądowych - skrzela. Przypuszczalnie płuca pochodzą z aparatu hydrostatycznego podobnego do pęcherza pławnego ryb (według niektórych pęcherz pławny ryb jest zdegenerowanym płucem). Występują jednak wątpliwości, gdyż pęcherz pławny powstaje po stronie tylniej (grzbietowej) cewy jelitowej, płuca natomiast po stronie przedniej (brzusznej).
Bez wątpienia można jedynka powiedzieć, że wykształcenie płuc został wywołany przez wzmożone zapotrzebowanie na tlen zwierząt lądowych. Również ich rozwój (coraz silniejsze fałdowanie) ma ścisłe powiązanie z zapotrzebowaniami energetycznymi organizmów (zwiększeniem tempa metabolizmu).

Porównanie płuc kręgowców

płuco_płaza.png

Płuco płaza

płuco_gada.png

Płuco gada

Płuca płazów

U form dorosłych płazów występują workowate płuca, które wspomagane są w wymianie gazowej przez skórę i błony śluzowe jamy gębowo-gardzielowej. Niektóre płazy posiadają płuca gładkie, jednak u większości występują w nich fałdy sterczące do wewnątrz i krzyżujące się ze sobą – co zwiększa powierzchnię wymiany gazowej. Wentylacja płuc gadów odbywa się przez rytmiczne obniżanie i podnoszenie jamy gębowej (brak jest klatki piersiowej). Wśród gadów ogoniastych występują takie (np. salamandra bezpłucna), które nie posiadają płuc, a wymian gazowa odbywa się powierzchnią całego ciała.

Płuca gadów

Płuca podzielone są na liczne komory, mają strukturę gąbczastą (tzw. płuca gąbczaste). Gadzie płuca są silniej pofałdowane od płazach, a ich wentylacja odbywa się dzięki mięśniom międzyżebrowych klatki piersiowej.

płuco_ptaka.png

Płuco ptaka

płuco_ssaka.png

Płuco ssaka

Płuca ptaków

Płuca ptaków są dość małe, a w swojej strukturze przypominają rurki. Płuca ptasie są jeszcze silniej pofałdowane od gadzich (przypominają organy). Narządami wspomagającymi płuca są worki powietrzne, dzięki którym możliwy jest stały przepływ powietrza przez płuca. Wentylacja płuc u ptaków jest dwojaki – inna podczas lotu, a inna podczas chodu. W czasie lotu klatka piersiowa ulega zablokowaniu (mięśnie międzyżebrowe są wyłączone), a powietrze jest wypychane poprzez ucisk skrzydeł na worki powietrzne. Podczas spoczynku wentylacja zachodzi dzięki mięśniom klatki piersiowej oraz mięśniom brzucha.

Płuca ssaków

Najlepiej rozwinięte, duże płuca o budowie pęcherzykowatej występują o ssaków. Powiększenie powierzchni oddechowej (u ssaków jest ona 40 razy większa niż u płazów!) było możliwe dzięki wytworzeniu pęcherzyków powietrznych. Wentylacja płuc odbywa się przez pracę mięśni międzyżebrowych oraz przepony. Szczegółowy opis przy płucu człowieka.

Płuco człowieka

Płuca dorosłego człowieka mogą pomieścić do ok. 5 litrów powietrza. Dorosły człowiek robi od 16 do 24 oddechów na minutę. W płucach zachodzi wymiana gazowa. Lungs open.jpg

Skład powietrza

Skład powietrza wdychanego: tlen - 20,93% dwutlenek węgla - 0,03% azot i argon - 74,04%

Skład powietrza wydychanego: tlen - 16,4% dwutlenek wegla - 4,13 azot i argon - 79,5%

Zobacz też:

Anatomia człowieka | Zoologia

Gourt Home::Gourt :: Płuco