Osobowość schizotypowa - zaburzenie osobowości, w którym występuje wzorzec zachowań zdominowany społecznymi i interpersonalnymi deficytami naznaczonymi silnym dyskomfortem i ograniczoną zdolnością do zawierania bliskich znajomości i utrzymywania związków z innymi, a także zaburzeniami poznawczymi i percepcyjnymi, oraz dziwacznymi zachowaniami.

Osobowość schizotypową charakteryzują: poczucie, że jest się przedmiotem szczególnej uwagi – że wszystko odnosi się do nas; duża koncentracja na sobie; myślenie „magiczne”; dziwaczne doznania percepcyjne; niekonsekwentne i nielogiczne zachowania, myślenie oraz mowa; częste gubienie wątku i kwieciste wypowiedzi; chłód emocjonalny; doszukiwanie się we wszystkim ataku na siebie; wycofanie się z kontaktów społecznych z powodu lęku; przejściowo mogą występować objawy psychotyczne.

Pytania pomocnicze w diagnozie:

• Czy wierzy pan/pani, że ma szósty zmysł, który pozwala przewidzieć to czego nie wiedzą inni?
• Czy często widzi pan/pani aurę pola energetycznego wokół ludzi?

Kryteria diagnostyczne DSM-IV

1. idee odniesienia (ideas of reference) Idee odniesienia – przekonania lub wrażenia, że pozbawione związku lub nieszkodliwe rzeczy odnoszą się bezpośrednio do nas lub mają dla nas specjalne osobiste znaczenie; ludzie cierpiący z powodu idei odniesienia doświadczają niepożądanych myśli tej natury, ale zasadniczo mają świadomość, że idee te nie są prawdziwe. z wyłączeniem złudzeń odniesienia (delusions of reference) Złudzenia odniesienia – podobne do idei odniesienia, ale ludzie cierpiący z powodu złudzeń odniesienia wierzą, że są one prawdziwe.
2. dziwne wierzenia lub myślenie magiczne, które wpływają na zachowanie i są niezgodne z normami danej kultury (np. zabobony, wiara w jasnowidztwo, telepatię, „szósty zmysł”, a w wypadku dzieci i nastolatków dziwaczne fantazje i zainteresowania)
3. niezwykłe doświadczenia zmysłowe, z uwzględnieniem złudzeń fizjologicznych
4. dziwne myślenie i mowa (np. niejasne, szczegółowe, metaforyczne, kunsztowne lub stereotypowe)
5. podejrzliwość lub paranoidalne poglądy (paranoid ideation)
6. niewłaściwy afekt (inappropriate affect) Niewłaściwy afekt – typ afektu reprezentujący niezwykłą emocjonalną ekspresję, która nie koresponduje z treścią tego, co zostało powiedziane lub pomyślane. lub ograniczony afekt (constricted affect) Ograniczony afekt – typ afektu, który reprezentuje umiarkowane obniżenie zakresu i intensywności ekspresji emocjonalnej.
7. zachowanie lub wygląd, które są dziwne, ekscentryczne albo osobliwe
8. brak bliskich przyjaciół lub powierników innych niż krewni pierwszego stopnia
9. nadmierny lęk społeczny, który nie znika wraz z zacieśnianiem znajomości i kojarzy się raczej z paranoicznymi lękami, niż z negatywnymi sądami na swój temat

Porównaj: osobowość schizoidalna

Zaburzenia osobowości

Przypisy