Oko

Related Topics:
Okocha,_Jay_Jay :: Okoye,_Nkeiru :: Okotoks :: Okoboji :: Okolona

Oko - narząd receptorowy przetwarzający energię świetlną w impulsy nerwowe, które następnie przekazywane są do mózgu i odbierane przez zwierzę jako obrazy.

Najprostsze oczy składają się z kilku zaledwie komórek światłoczułych. Owadzie oczy składają się z oczek prostych (omatidiów) zgrupowanych w oczy złożone. Każde oko proste zawiera soczewkę, komórki siatkówkowe oraz komórki pigmentu. Najbardziej rozwinięte ewolucyjnie oczy posiadają kręgowce. Główną częścią narządu wzroku kręgowców jest gałka oczna osadzona w zagłębieniu czaszki zwanym oczodołem.

oko.png, 2 - ciało rzęskowe, 3 - tęczówka, 4 - ciecz wodnista, 5 - oś optyczna, 6 - oś widzenia, 7 - rogówka, 8 - soczewka, 9 - naczyniówka, 10 - nerw wzrokowy, 11 - plamka ślepa, 12 - dołek środkowy (plamka żółta), 13 - siatkówka, 14 - ciało szkliste ]]

Budowa oka

Błona włóknista oka (tunica fibrosa bulbi)

rogówka (cornea)
- nabłonek przedni rogówki (epithelium anterius corneae)
- blaszka graniczna przednia rogówki (błona Bowmana) (lamina limitans anterior corneae)
- istota właściwa rogówki (substantia propia corneae)
- blaszka graniczna wewnętrzna rogówki (lamina limitans posterior corneae) (błona Descemeta)

Ponadto w rogówce można wyróżnić rąbek rogówki (imbus corneae)

twardówka (sclera)
- istota właściwa twardówki (subtantia propria sclerae)
- blaszka brunatna twardówki (lamina fusca sclerae)
- blaszka nadtwardówkowa (lamina episcleralis)

Ponadto w twardówce można wyróżnić następujące struktury: kanał twardówki (lamina sclerae), blaszka sitowa twardówki (lamina cribosa sclerae), zatoka żylna twardówki (kanał Shlemma) (venosus sclerae)

Błona naczyniowa oka (tunica vasculosa bulbi)

naczyniówka (choroidea)
- blaszka nadnaczyniówkowa (lamina suprachoroidea)
- blaszka naczyniowa (lamina vasculosa)
- blaszka naczyń włosowatych (lamina choroidocapillaris)
- blaszka podstawna (lamina basalis)
ciało rzęskowe (corpus ciliare)
- blaszka nadnaczyniówkowa (lamina suprachoroidea)
- mięsień rzęskowy (musculus cilliaris)
  - włókna południkowe (fibrae meridionales) = mięsień Brückego
  - włókna okrężne (fibrae circulares) = mięsień Müllera
- warstwa naczyniowa (stratum vasculosum) z wyrostkami rzęskowymi (processus ciliares)
- blaszka podstawna (lamina basalis)
tęczówka (iris) ze znajdującym się w niej otworem - źrenicą (pupilla)
- blaszka brzeżna przednia tęczówki (lamina marginalis anterior iridis)
- zrąb tęczówki (stroma iridis)
- mięsień zwieracz tęczówki (musculus sphincter pupillae)
- mięsień rozwieracz tęczówki (musculus dilator pupillae)

Błona wewnętrzna gałki ocznej (tunica interna bulbi) = siatkówka (retina)

część wzrokowa siatkówki (pars optica retinae)
część ślepa siatkówki (pars ceca retinae)
- część rzęskowa siatkówki (pars ciliaris retinae)
- część tęczówkowa siatkówki (pars iridica retinae)

Na podstawie badań mikroskopowych wyróżniono dziesięć warstw w budowie siatkówki:

część barwnikowa siatkówki (pars pigmenti retinae)
warsta światłoczuła (stratum photosensorium)
- czopki (coni)
- pręciki (bacili)
warstwa graniczna zewnętrzna (stratum limitans externum)
warstwa jądrzasta zewnętrzna (stratum nucleare externum)
warstwa splotowata zewnętrzna (stratum plexiforme externum)
warstwa jądrzasta wewnętrzna (stratum nucleare internum)
warstwa splotowata wewnętrzna (stratum plexiforme internum)
warstwa zwojowa (nerwu wzrokowego) (striatum ganglionale (nervi optici))
warstwa włókien nerwowych (striatum neurofibrarum)
warstwa graniczna wewnętrzna (stratum limitans internum)

Poza tym niektóre miejsca na siatkówce mają również swoje nazwy:

rąbek zębaty (ora serrata)
plamka żółta (macula lutea) ze znajdującym się w jej centrum dołkiem środkowym (foeva centralis)
plamka ślepa (macula ceca) = plamka Mariotte'a

Zawartość gałki ocznej

soczewka (lens)
- kora soczewki syn. torebka soczewki (cortex lentis syn. capsula lentis)
- jądro soczewki (nucleus lentis)
obwódka rzęskowa syn. więzadło rzęskowe, w. Zina (zonula ciliaris) syn. ligamentum ciliare, lig. Zini)
ciało szkliste (corpus vitreum)

Między tymi elementami a elementami gałki ocznej znajdują się komory oka:

komora przednia gałki ocznej (camera anterior bulbi)
komora tylna gałki ocznej (camera posterior bulbi)

obie komory wypełnia ciecz wodnista (humor aquosus)

Unaczynienie gałki ocznej

tętnicze

Oko unaczynione jest przez tętnicę oczną będącą gałęzią tętnicy szyjnej wewnętrznej. Tętnica oczna (łac.arteria ophtalmica) wchodzi do oczodołu z jamy czaszki przez kanał oczny i oddaje następujące gałęzie unaczyniające:

gałkę oczną
- tętnica środkowa siatkówki (łac.arteria centralis retinae)
- tętnice rzęskowe tylne długie(łac.a.ciliares posterioris longae)
- tętnice rzęskowe tylne krótkie (łac.a.ciliares posterioris breves)
mięśnie ruchowe gałki ocznej
- gałęzie mięśniowe (łac.rami musculares)
gruczoł łzowy i boczne powierzchnie powiek
- tętnica łzowa (łac.a.lacrimalis)

żylne

Z oczodołu i gałki ocznej krew zbierają:

żyła oczna górna (łac.vena ophtalimica superior) , która w oczodole przebiega równolegle z tętnicą oczną i następnie przez szczelinę oczodołową górną uchodzi do zatooki jamistej opony twardej
żyła oczna dolna (łac.v.ophtalmica inferior) leżąca na dolnej ścianie oczodołu i następnie łączy z żyłą oczną górną.

naczynia chłonne

do napisania

Unerwienie gałki ocznej

Siatkówka składa się z 5 rodzajów neuronów ułożonych w 7 warstwach:
- warstwa ziarnista zewnętrzna (dalej od centrum oka, bliżej twardówki) - komórki fotoreceptorowe
- warstwa ziarnista wewnętrzna - ciała komórek intraneuronów (dwubiegunowych, amakrynowych i poziomych) Komórki zwojowe leżące najbliżej części centralnej oka wysyłają aksony do nerwu wzrokowego.
Komórki zwojowe zdolne są do generowania potencjału czynnościowego. Reszta komórek generuje potencjały elektrotoniczne.

do dopisania

Narządy dodatkowe oka

powieki (palpebrae)
spojówka (tunica conjuctiva)
narząd łzowy (apparatus lacrimalis)
- gruczoł łzowy (glandula lacrimalis)
- kanaliki łzowe (canaliculi lacrimalis)
- woreczek łzowy (saccus lacrimalis)
- przewód nosowo-łzowy (ductus nacolacrimalis)

Mięśnie gałki ocznej

4 mięśnie proste: górny, dolny, przyśrodkowy i boczny, których tylne przyczepy znajdują się daleko za gałką oczną w szczycie oczodołu w tzw. pierścieniu ścięgnistym. Natomiast przednie przyczepy przymocowane są do gałki ocznej w odległości przeciętnie 7 mm do przodu od rąbka (koła wielkiego gałki ocznej), w położeniu zgodnym z ustawieniem wskazówki zegara kolejno na godzinie 12, 3, 6, 9. 2 mięśnie skośne: Przebieg mięśni skośnych jest odmienny i bardziej złożony. Mięsień skośny górny, przebiegający przez tzw. bloczek kieruje gałkę oczną ku dołowi, odwodzi ją (na zewnątrz) i skręca przyśrodkowo (ku nosowi). Mięsień skośny dolny obraca gałkę ku górze, bocznie, a skręca ku skroni. W odróżnieniu od mięśni prostych, mięśnie skośne przyczepiają się do tylnej części gałki ocznej.

Gourt Home::Gourt :: Oko