Odra

Odrapanor.jpg]] Odra-Chyze.jpg | Ujście_Nysy_do_Odry.jpg do Odry]] Odra (czes. Odra, niem. Oder, łac. Viadua, Viadrus) to rzeka w Europie Środkowej, płynie przez Czechy, Polskę i Niemcy.

Odra swoje źródło ma w Górach Odrzańskich na wysokości 632 m n.p.m.. W górnym biegu na krótkim odcinku jest rzeką graniczną między Polską a Czechami, a w dolnym – stanowi granicę między Polską i Niemcami (na 1/5 długości swojego biegu). Powyżej Gryfina rozdziela się na dwa nurty – uchodzącą do jeziora Dąbie Odrę Wschodnią (Regalicę) i płynącą przez centrum Szczecina i omijającą od zachodu jezioro Dąbie – Odrę Zachodnią. W okolicy Szczecina, na Międzyodrzu, płynie już kilkoma korytami, z których główne to (oprócz Regalicy i Odry Zachodniej) Duńczyca i Parnica. Odcinek rzeki w rejonie Polic i Świętej utworzony przez Odrę Zachodnią pomiędzy jeziorem Dąbie a Zalewem Szczecińskim, do którego Odra uchodzi nosi nazwy Domiąży i Roztoki Odrzańskiej.

Długość 854,3 km (w granicach Polski 741,9 km). Powierzchnia dorzecza 118,86 tys. km² (z tego 106,05 tys. w Polsce). Średni spadek rzeki w jej górnym biegu wynosi 7‰, poniżej Bramy Morawskiej spadek zmniejsza się do 1‰, a średni spadek na całej długości wynosi 0,73‰.

Dzięki uregulowaniu całego koryta Odra jest najlepszą śródlądową drogą wodną w Polsce (żeglowna od ujścia Opawy, długość odcinka żeglownego 761 km, skanalizowana od Kędzierzyna-Koźla do Brzegu Dolnego), wykorzystywaną przez kraje środkowoeuropejskie nie mające dostępu do morza.

Mimo, iż Odra należy do rzek ubogich w wodę, dość regularnie wylewa. Najgroźniejszą i największą powódź - nazwaną "powodzią tysiąclecia" - zanotowano w lipcu 1997, ofiarami rzeki padły wówczas, z dużych miast, Racibórz, Opole i Wrocław. Obserwacje poziomu wód przy ujściu Małej Panwi koło Opole wskazały 10/11 lipca 1997 poziom wód Odry wynoszący 733 cm i przepływ 3500 m³/s, podczas gdy średni wieloletni przepływ w tym miejscu wynosi czterdzieści dwa razy mniej (82,5 m³/s), a przeciętny poziom wód o ponad 5 metrów mniej (213 cm); zaobserwowane przez ostatnie stulecia dotychczasowe maksimum wynoszące 644 cm zaobserwowano 28 sierpnia 1813, a minimum (tylko 44 cm) – 1 lutego 1956. Poprzednia wielka powódź nieco mniej poważna w skutkach, w 1905 roku, dotknęła z dużych miast Wrocław zalewając m.in. ulice koło dworca kolejowego; po tej powodzi zdecydowano zbudować w tym mieście system obwałowań, kanałów i śluz przeciwpowodziowych, które skuteczne były przez następne 90 lat, ale w 1997 okazały się niewystarczające.

W dorzeczu Odry znajduje się 7 elektrowni wodnych (największa w Brzegu Dolnym o mocy 9,7 MW).

Nazwa rzeki nie została poświadczona w starożytnych źródłach, większość autorów nie wspomina o wielkiej rzece pomiędzy Łabą a Wisłą. Ptolemeusz natomiast wymienił w tym miejscu dwie rzeki: Suebos i Oviadoua, które zostały najprawdopodobniej zmyślone. Najwcześniejszą nazwę można zrekonstruować jako *Odra (inne nazwy pochodzą od niej, np. Viadrus to forma pochodząca dopiero z XVI wieku). Etymologii nazwy Odra nie można wytłumaczyć przekonująco na podstawie żadnego znanego języka historycznego, choć podejmowano liczne próby i uznawano ten hydronim za celtycki, germański, słowiański, iliryjski czy wenetyjski.

Od łacińskiej nazwy rzeki wziął nazwę Euroregion "Pro Europa Viadrina" utworzony 21 grudnia 1993 oraz nazwa polsko-niemieckiego "Uniwersytetu Europejskiego Viadrina" (Europa-Universität Viadrina) w Franfurcie nad Odrą.

Główne dopływy Odry (od źródeł do ujścia):

prawostronne
lewostronne

Miasta leżące nad Odrą:

Zobacz też:

Linki

Odra | Oder informacje o Odrze

Rzeki Czech | Rzeki Polski | rzeki Niemiec

Gourt Home::Gourt :: Odra

Linki