Oddychanie komórkowe to proces przenoszenia energii wiązań chemicznych z substancji będących pożywieniem komórki do związków użytecznych w procesach życiowych. Wszystkie formy życia z wyjątkiem wirusów przeprowadzają oddychanie.

Oddychanie komórkowe glukozą

---

Wśród organizmów występujących na naszej planecie najpopularniejszy proces oddychania polega na utlenianiu glukozy. Zjawisko to można zapisać równaniem:

C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + energia (ATP)

Cały proces oddychania glukozą odbywa się wieloetapowo. Energia uzyskana z utleniania najczęściej zostaje uwięziona w postaci adenozynotrójfosforanu (ATP).

Proces oddychania komórkowego glukozą przeprowadzany jest wieloma ścieżkami metabolicznymi w zależności od rodzaju organizmu. Można wyróżnić kilka etapów oddychania. Zostały one przestawione na rysunku 1. Pierwszy etap to glikoliza. Jest ona wspólna dla większości organizmów. Produktem glikolizy jest pirogronian podlegający dalszym procesom oddychania komórkowego:

• oddychaniu tlenowemu - przeprowadzają je eukarionty w strukturach zwanych mitochondriami. Oddychanie tlenowe przebiega w kilku etapach:
  • tworzenie acetylo-CoA (reakcja pomostowa),
  • cykl kwasu cytrynowego (cykl Krebsa),
  • transport elektronów i chemiosmoza (utlenianie końcowe, łańcuch oddechowy).
• oddychaniu beztlenowemu - przeprowadzają je bakterie, grzyby oraz komórki mięśniowe. Wyróżnia się kilka szlaków metabolicznych oddychania beztlenowego:
  • fermentacja alkoholowa - w drożdżach,
  • fermentacja mleczanowa - niektóre rodzaje bakterii oraz komórki mięśniowe.

Oddychanie_komórkowe.png
Rys. 1. Różne szlaki oddychania komórkowego

Oddychanie komórkowe innymi substancjami

---

Wiele bakterii ma zdolność oddychania różnymi substancjami chemicznymi. Wynika to z faktu, że ich ewolucja rozpoczęła się przed pojawieniem się organizmów zdolnych do fotosyntezy. Istnieją bakterie glebowe zdolne do rozkładania związków żelaza. Wokół źródeł geotermalnych wyrzucających wodę zawierającą związki chemiczne pochodzące z wulkanów obserwuje się bakterie oddychające związkami siarki. Wokół podmorskich wulkanów istniejących w obszarach ryftów oceanicznych naukowcy odnaleźli całe ekosystemy zbudowane wokół takich bakterii. Ich szczególną cechą jest całkowita niezależność od energii Słońca i jest to przejawem bioróżnorodności fizjologii drobnoustrojów.

Zobacz też

---

• przegląd zagadnień z zakresu biologii
• anabolizm
• chloroplasty
• cytologia
• fizjologia
• katabolizm
• metabolizm
• wolne rodniki

Biologia komórki

Aerob respiration | Zellatmung | Cellular respiration | Respiración celular | Respiration cellulaire | נשימה תאית | Soluhengitys