Niemcy

Niemcy (nazwa oficjalna Republika Federalna Niemiec, RFN, niem. Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo położone w Europie Środkowej, będące członkiem Unii Europejskiej, Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8 oraz NATO. Do 1970 (do traktatu między RFN a Polską) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna (NRF). Niemcy mają dostęp do Morza Bałtyckiego i Morza Północnego. Stolica to Berlin (przed przyłączeniem NRD - Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego).

Ludność

Liczba ludności: 82 500 800 (2004) - największa wśród państw UE

Struktura wiekowa (2000):

0-14 lat: 16% (chłopcy 6 679 930; dziewczynki 6 333 110)
15-64 lat: 68% (mężczyźni 28 638 814; kobiety 27 693 630)
powyżej 64 lat: 16% (mężczyźni 5 133 121; kobiety 8 318 803)

Grupy etniczne:

Około 75 212 900 (91,12%) mieszkańców Niemiec posiada obywatelstwo niemieckie. Spośród nich około 7 mln (ok. 9%), posiada często dwa obywatelstwa, nie urodziło się w Niemczech, lub język niemiecki nie jest ich językiem ojczystym. Dla lepszego zrozumienia można by wskazać na różnicę w znaczeniu pojęć Narodowość i Obywatelstwo, czego się w Niemczech z powodu historycznego obciążenia pojęcia Naród (zobacz też Nazizm) nie robi. Bezsprzecznie, można jednak powiedzić, iż znaczną część społeczeństwa stanowią przybyli do Niemiec po II wojnie światowej imigranci lub ich potomkowie.

demografia-niem.png-2003.]]

Pozostałe 9 % ludności (ok. 7 mln) stanowią obywatele innych krajów, mieszkający na stałe w RFN: Turcy (2,4 mln), przedstawiciele narodów byłej Jugosławii (1,0 mln), Włosi (0,5 mln), Grecy (0,3 mln), Polacy (bez niem. obywatelstwa 0,3 mln), Austriacy (0,2 mln) i inni.

Całkowita Polska emigracja do Niemiec wynosi grubo ponad 2 mln ludzi, z których większość, ze względów podobieństw kulturowych, religijnych, kulinarnych i innych, jest dobrze zintegrowana z ludnością niemiecką.

Stosunek imigracji do emigracji zmienił się w ostatnich 10 latach i zmienia w rosnącym tempie nadal. W roku 2004 wyemigrowało w sumie ok. 150 tys. obywateli Niemiec, z czego większość do USA (ok. 13 tys.), ale też Polska jest jednym z ulubionych celów emigracji Niemieckiej (ok. 10 tys. 3. miejsce). Niemieccy emigranci są w większości wysoko kwalifikowanymi, poszukiwanymi na światowym i europejskim rynku pracy specjalistami, którzy ze względu na trudności ekonomiczne Niemiec i złe perspektywy zawodowe zdecydowali się z Niemiec wyjechać. Np. lekarze i pracownicy naukowi w Niemczech są stosunkowo źle opłacani, ich warunki pracy i szanse na karierę pozostawiają wiele do życzenia, a czas pracy i stawiane wymagania przekraczają te, w innych wysoko rozwiniętych krajach.

W Niemczech istnieją ponadto stosunkowo nieliczne historyczne mniejszości etniczne. Na północy, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn zamieszkuje mniejszość duńska, w Dolnej Saksonii i Szlezwiku-Holsztynie mniejszość fryzyjska, a w Saksonii i Brandenburgii - mniejszość Serbów Łużyckich.

Benedictusszesnastus.jpg Benedykt XVI]]Grupy religijne: (2004)

katolicy 26 165 000 (31,7%),
ewangelicy 25 836 000 (31,3%),
żydzi 102 000 (0,12%),
inni, w tym bezwyznaniowcy, muzułmanie lub inne wyznania 36,88%.
Zobacz też: Religie w Niemczech.

Język

Język niemiecki należy do dużej grupy języków germańskich. W grupie tej są również spokrewnione z nim języki: duński, norweski, szwedzki, holenderski oraz angielski. Na terenie całego kraju występują liczne dialekty. To właśnie dialekt u większości Niemców zdradza, z którego regionu pochodzą: gdyby Meklemburczyk i Bawarczyk próbowali ze sobą rozmawiać - posługując się przy tym wyłącznie dialektem - to najprawdopodobniej byłoby im bardzo trudno się zrozumieć. Język niemiecki jest najbardziej rozpowszechnionym językiem w Europie, jest on mową ojczystą dla niemal 120 mln osób. Języka tego jako ojczystego (poza obszarem Niemiec) używa się w Austrii, Liechtensteinie, części Szwajcarii, Południowym Tyrolu (Włochy), Alzacji (Francja), niektórych regionach Belgii i w Luksemburgu. Wśród najczęściej przekładanych języków, niemiecki plasuje się na trzecim miejscu - zaraz po angielskim i francuskim. Promocją języka i kultury niemieckiej na świecie zajmują się liczne instututy, a wśród nich, intensywnie wspierany przez niemieckie ministerstwo spraw zagraniczncznych, Goethe-Institut.

Historia

Historia Niemiec pełna jest wzlotów i upadków. Nie brak w niej wielkich władców o otwartym, odważnym spojrzeniu na Europę, jednoczących pod swoim panowaniem dużą część naszego kontynentu pod berłem Cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, walczących w obronie Europy i wiary. Nie brakuje też reformatorów chrześcijaństwa, jak Luter. Nie brak poetów i myślicieli, ale są też zbrodniarze, jak Hitler, niweczący pracę pokoleń, rabujący i mordujący całe narody.

Geografia

Położone w środkowej Europie pomiędzy Morzem Północnym i Morzem Bałtyckim na północy a Alpami na południu. Graniczą na północy z Danią, na wschodzie z Polską, na południowym wschodzie z Czechami, na południu z Austrią i Szwajcarią, a na zachodzie z Francją, Luksemburgiem, Belgią i Holandią.

Najwyższy szczyt Zugspitze (2962 m n.p.m.) w Bawarii.

Kraje związkowe Niemiec

Republika Federalna Niemiec składa się z następujących krajów związkowych (landów):

⁽¹⁾ Berlin i Hamburg składają się wyłącznie z miast o tej samej nazwie; Brema ma też status miasta-kraju (Stadtstaat), chociaż należą do niej dwa miasta: Brema i Bremerhaven
⁽²⁾ Stan: 31.12.2004

	Nazwa Niemiecka	Nazwa Polska	Pow. (km²)	Ludność⁽²⁾
1	Baden-Württemberg	Badenia-Wirtembergia	35.751,65	10.717.000
2	Bayern	Bawaria	70.549,19	12.444.000
3	Berlin	Berlin⁽¹⁾	891,75	3.388.000
4	Brandenburg	Brandenburgia	29.477,16	2.568.000
5	Bremen	Brema⁽¹⁾	404,23	663.000
6	Hamburg	Hamburg ⁽¹⁾	755,16	1.735.000
7	Hessen	Hesja	21.114,72	6.098.000
8	Mecklenburg-Vorpommern	Meklemburgia-Pomorze Przednie	23.174,17	1.720.000
9	Niedersachsen	Dolna Saksonia	47.618,24	8.001.000
10	Nordrhein-Westfalen	Nadrenia Północna-Westfalia	34.042,52	18.075.000
11	Rheinland-Pfalz	Nadrenia-Palatynat	19.847,39	4.061.000
12	Saarland	Saara	2.568,65	1.056.000
13	Sachsen	Saksonia	18.414,82	4.296.000
14	Sachsen-Anhalt	Saksonia-Anhalt	20.445,26	2.494.000
15	Schleswig-Holstein	Szlezwik-Holsztyn	15.763,18	2.829.000
16	Thüringen	Turyngia	16.172,14	2.355.000

Wszystkie kraje związkowe są równouprawnione.

Ważniejsze miasta (alfabetycznie)

Nazwa polska	Nazwa niemiecka	ludność w tys.	Kraj związkowy
Akwizgran	Aachen	256	Nadrenia Północna-Westfalia
Berlin	Berlin (stolica)	3435	Berlin
Bochum	Bochum	368	Nadrenia Północna-Westfalia
Bonn	Bonn	297,5	Nadrenia Północna-Westfalia
Brema	Bremen	565	Brema
Brunszwik	Braunschweig	240	Dolna Saksonia
Chemnitz	Chemnitz	246	Saksonia
Darmstadt	Darmstadt	136	Hesja
Dortmund	Dortmund	595	Nadrenia Północna-Westfalia
Drezno	Dresden	490	Saksonia
Duisburg	Duisburg	585	Nadrenia Północna-Westfalia
Düsseldorf	Düsseldorf	590	Nadrenia Północna-Westfalia
Essen	Essen	620	Nadrenia Północna-Westfalia
Frankfurt nad Menem	Frankfurt am Main	645	Hesja
Frankfurt nad Odrą	Frankfurt an der Oder	80	Brandenburgia
Hamburg	Hamburg	1734	Hamburg
Hanower	Hannover	545	Dolna Saksonia
Karlsruhe	Karlsruhe	284	Badenia-Wirtembergia
Kassel	Kassel	195	Hesja
Kilonia	Kiel	230	Szlezwik-Holsztyn
Kolonia	Köln	955	Nadrenia Północna-Westfalia
Krefeld	Krefeld	250	Nadrenia Północna-Westfalia
Lipsk	Leipzig	510	Saksonia
Lubeka	Lübeck	235	Szlezwik-Holsztyn
Moguncja	Mainz	202	Nadrenia-Palatynat
Monachium	München	1268	Bawaria
Münster	Münster	140	Nadrenia Północna-Westfalia
Oldenburg	Oldenburg	174	Dolna Saksonia
Osnabrück	Osnabrück	260	Dolna Saksonia
Salzgitter	Salzgitter	120	Dolna Saksonia
Schwerin	Schwerin	104	Meklemburgia-Pomorze Przednie
Stuttgart	Stuttgart	610	Badenia-Wirtembergia
Wiesbaden	Wiesbaden	290	Hesja
Wolfsburg	Wolfsburg	125	Dolna Saksonia
Wuppertal	Wuppertal	410	Nadrenia Północna-Westfalia

Galeria miast

Ustrój polityczny

Horst Köhler.jpg]] Angela Merkel PD3.jpg]] Główny artykuł: Ustrój polityczny Niemiec.

Stolicą federalną jest Berlin, a rząd federalny Niemiec (Bundesregierung) ma swą siedzibę w Berlinie, jednak część ministerstw znajduje się w Bonn. Część centralnych urzędów mieści się w innych miastach, m.in. Karlsruhe i Norymberdze. System polityczny Niemiec jest zorganizowany w oparciu o konstytucję (Verfassung), którą jest Ustawa Zasadnicza Niemiec (Grundgesetz) według zasady podziału władz (Gewaltenteilung).

Głową państwa jest prezydent federalny, wybierany przez Zgromadzenie Narodowe (złożonego z Bundestagu i przedstawicieli krajów związkowych) na pięcioletnią kadencję (możliwość jednokrotnego powtórzenia). Ma on czysto reprezentacyjne znaczenie - jest symbolem państwa, moderatorem. Nie ma prawa wetowania ustaw (może je jedynie odesłać do Trybunału). Posiada prawo mianowania ambasadorów i konsuli oraz wysuwania kandydatury kanclerza. Władzą ustawodawczą (die Legislative) jest Bundestag wraz z drugą izbą Radą Federalną Niemiec (Bundesrat). Bundestag wybierany jest co cztery lata w wyborach pięcioprzymiotnikowych: powszechnych, równych, bezpośrednich (jednostopniowych), systemie mieszanym (zasadniczo proporcjonalnym, jednak z zapewnieniem wejścia do parlamentu wszystkich kandydatów, którzy w swych okręgach uzyskali większość) i w głosowaniu tajnym. Ustawowa liczba posłów liczy 598 (od zjednoczenia Niemiec do 2002 roku wynosiła 656), ale wskutek tego skomplikowanego systemu wyborczego ta liczba może zwiększać się o tzw. mandaty nadwyżkowe. Tak jest w Bundestagu XVI kadencji, który liczy 614 posłów. Posłowie grupują się we frakcjach, do tworzenia których potrzebne jest 5% ogólnej liczby posłów. Obecne frakcje to:

Bundestag na wniosek prezydenta dokonuje wyboru kanclerza i rządu, kontroluje jego prace, zatwierdza umowy międzynarodowe, uchwala ustawy, wybiera (wraz z Bundesratem) prezydenta. Na czele izby niższej stoi przewodniczący Bundestagu (wraz ze swoimi zastępcami). Obecnie jest nim Norbert Lammert z CDU.

Władzę wykonawczą (die Exekutive) stanowi rząd federalny z kanclerzem federalnym (Bundeskanzler) na czele. Pozycja kanclerza jest mocniejsza niż polskiego premiera. Ma on prawo bezpośrednio ingerować w prace swoich ministrów. Nie można pociągnąć całego rządu do odpowiedzialności poltycznej. Dzieje sie tak dlatego, że każdy z ministrów działa według wytycznych Kanclerza. Dopiero gdy Kanclerz zostanie pociągniety do odpowiedzielanosci za pomoca konstruktywnego wotum nieufości, wówczas rząd pośredno pociagnięty jest do odpowiedzialności Parlament nie może odwoływać poszczególnych ministrów (zasada odpowiedzialności rządu en bloc).

Władzą sądowniczą (die Judikative, czyli Justiz) są sądy, najwyższymi instancjami są:

Federalny Trybunał Konstytucyjny (Bundesverfassungsgericht),
Federalny Sąd Administracyjny (Bundesverwaltungsgericht),
Trybunał Federalny (Sąd Najwyższy) Bundesgerichtshof.

Partie polityczne

System partyjny Niemiec porównawszy chociażby z krajami Europy Zachodniej jest wyjątkowo stabilny i uporządkowany. Wykrystalizowaniu uległ po II wojnie światowej. Partią o najstarszej tradycji jest pochodząca z 1870 r. partia środowiska katolickiego Zentrum (pol. Centrum). Drugą co do wieku partią jest pochodząca z 1875 r. i wyrosła z ruchu robotniczego SPD. Uczestniczyła ona w rządach Republiki Weimarskiej, aż do 1933 roku była najsilniejszą partią niemiecką. Obok SPD do tzw. Volksparteien (partii ogólnonarodowych) należy również chadecja (CDU i CSU). Wykształciła się ona po II wojnie światowej ze środowisk dawnej katolickiej partii "Centrum", poszerzonej o środowiska ewangelickie (CDU jest partią ponadkonfesyjną). Na wzmocnienie jej roli wpłynął długi okres rządów (1949-1969) oraz charyzmatyczni liderzy: Konrad Adenauer, Ludwig Erhard i Jakob Kaiser. W latach 1982-1998 CDU/CSU była znów u władzy stanowiąc główną siłę rządu Helmuta Kohla.

Tradycyjnie rolę języczka u wagi pełnili liberałowie z FDP (rządzili prawie nieprzerwanie aż do 1998 roku, raz z CDU, raz z SPD - stąd też często nazywani są partią "obrotową". FDP wykształciła się po 1948 roku ze środowisk związanych z przedwojennymi partiami DDP i DVP. Były w niej obecne zarówno elementy wolnomyślicielskie, antyklerykalne jak i nacjonalistyczne (przez pewien czas po wojnie sytuowano FDP "na prawo" od CDU). Z partią związane były takie nazwiska jak pierwszy prezydent RFN Theodor Heuss, jej powojenny lider Erich Mende, przedstawiciele lewego skrzydła Wolfgang Mischnick czy Günter Verheugen. Członkami FDP byli też wieloletni minister spraw zagranicznych RFN Hans Dietrich Genscher (1974-1992), Walter Scheel (1969-74 szef MSZ, prezydent RFN 1974-79) czy Klaus Kinkel (minister sprawiedliwości i spraw zagranicznych w rządzie Helmuta Kohla). FDP miała swój udział w odważnej polityce wschodniej rządu Willego Brandta i Helmuta Schmidta. W 1982 na skutek różnic w pomysłach na politykę gospodarczą i społeczną FDP zrezygnowała z udziału w rządach lewicy i związała się z chadecją. Małżeństwo z CDU, choć niewolne od kłótni i nieporozumień, przetrwało 16 lat.

Od 1998 rolę języczka u wagi dla SPD spełniała istniejąca od 1979/80 r. partia Zielonych (BÜNDNIS 90/DIE GRÜNEN). Jej członkiem przewodniczącym był minister spraw zagranicznych Josef Fischer.

Partią izolowaną na szczeblu ogólnokrajowym jest Die Linkspartei. - następczyni honeckerowskiej SED. W latach 1990-2002 i ponownie od 2005 reprezentowana była w Bundestagu, głównie przez posłów z byłego NRD, w zachodniej części Niemiec nie udało jej się zapuścić korzeni aż do zawarcia koalicji z dysydentami z SPD. PDS krytykowała z pozycji lewicowych rząd Schrödera, zarzuca mu odejście od lewicowych ideałów, które jakoby zawsze bliskie były PDS. Partia Lothara Bisky'ego współrządzi w dwóch niemieckich landach - Berlinie i Meklemburgii/Pomorzu Przednim (wraz z SPD).

Gospodarka

niemDlugiPl.png Niemcy są jednym z najsilniejszych gospodarczo krajów świata. PKB wyniósł w 2001 roku 2148 mld euro, niemiecka gospodarka jest zatem trzecią co do wielkości na świecie nominalnie i czwartą realnie. PKB w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynosi: 26 035 euro i plasuje RFN na 11. miejscu w Unii Europejskiej. Mniej zadowalająco kształtuje się niemieckie zadłużenie, które osiągnęło w styczniu 2006 nowy rekordowy stan: 1,491 biliona euro = ok. 5,814 bilionów PLN, co odpowiada ok. 18 tys. € = ok. 70 tys. PLN na głowę mieszkańca, do tego dochodzą przewidywane zobowiązania państwa względem przechodzących na emeryturę pracowników sfery budżetowej w randze urzędnika, które płacone są bezpośrednio z budżetu a nie przez ubezpieczenie emerytalne i do roku 2030 sumują się na kolejne 4 do 5 bilionów euro (źródło: niem. Bund der Steuerzahler). Od początku istnienia RFN wszystkie jej budżety były ujemne, a w ostatnich latach deficyty osiągają iście niewyobrażalne wymiary. Zadłużenie i związane z nim odsetki, rosnące koszty systemu opieki zdrowotnej i rentalnego, jak również ogromne bezrobocie (ok. 5 000 000 ludzi), stanowią poważny problem finansowy i tym samym gospodarczy dla tego kraju. Niemcy nie dotrzymują od lat, podpisanych w Maastricht, kryteriów konwergencji (dotyczących stabilności Euro). Dla ratowania finansów państwa przeprowadza się od lat cięcia w systemach ubezpieczeń społecznych, co jednak nie poprawiło dramatycznej sytuacji.

Przemysł

Liczba zatrudnionych w niemieckim przemyśle wykazuje od lat tendencję spadkową. Każdego dnia z Niemiec przenosi się ok. 1500 miejsc pracy (ok. 500 000 rocznie) do krajów Europy Wschodniej i Azji. Mimo tego, przemysł wnosi ciągle jeszcze ok. 30%. do PKB, a jego podstawową gałęzią jest motoryzacja i związane z nią branże. Od podpisania protokołu w Kioto, podejmuje się starania dla zmniejszenia emisji dwutlenku węgla do atmosfery, choć z drugiej strony w 1998 r. postanowiono zakaz budowy nowych i czasowe ograniczenie użytkowania istniejących elektrowni atomowych.

Kultura

Literatura

Literatura niemiecka

Malarstwo

Film

Teatr

Bertolt Brecht

Kuchnia niemiecka

Typowo niemiecka kuchnia zanika, a wpływ wywierany przez kuchnie innych krajów o bogatszych tradycjach, fantazji kulinarnej i urozmaiconej kuchni rośnie. Jako pierwsza zdobyła niemieckie podniebienia kuchnia włoska, która przybyła początkiem lat 1960-tych wraz z włoskimi "Gastarbeiterami". Potrawy takie jak: (pizza i pasta) są dziś bardziej popularne niż dawniej typowy zestaw: ziemniaki, kiszona kapusta, marynowana pieczeń. Popularna jest również kuchnia grecka, kuchnia chińska i kuchnia turecka, ta ostatnia reprezentowana jest przez tysiące małych barów "fast food" zwanych w Niemczech Imbiß i potrawy jak np. Döner, oprócz tego można w niemieckich miastach znaleźć prawie wszystkie egzotyczne restauracje włącznie z rosyjskimi, tajlandzkimi, polskimi i japońskimi (bary sushi). Najmocniejszą pozycję tradycyjna niemiecka kuchnia zachowała w małych miastach i osadach.

W odżywianiu Niemców dużą rolę pełni chleb. Uważa się, że Niemcy są krajem, w którym istnieje najwięcej różnych gatunków chleba. Kuchnia niemiecka jest bardzo kaloryczna i pożywna, królują w niej ziemniaki i wieprzowina. Mięsa wieprzowego używa się do wyrobu kiełbasy (Wurst), która jest nie tylko popularną przekąską, ale i podstawowym elementem kuchni. W Bawarii są, np. specjalne Wurstküchen (kuchnie kiełbasowe). Mięso w kuchni niemieckiej proponuje się w bardzo różnorodnej postaci - peklowana i wędzona pieczeń wieprzowa (Kassler), pieczeń (Schweinebraten). Dodatkiem do mięsa są najczęściej ziemniaki, np. pod postacią sałatki ziemniaczanej (Kartoffelsalat), odsmażane lub ugotowane.

W północnych Niemczech w menu można znaleźć bogaty wybór swieżych ryb, wśród których najbardziej popularny jest dorsz. Kapusta to kolejny popularny składnik - odmianę zieloną marynuje się jako Sauerkraut, natomiast czerwoną gotuje z jabłkami, co daje Apfelrotkohl.

Kluski zwane Spätzle (jak makaron - z mniejszą ilością mąki) i Maultaschen (pierogi) są typowym składnikiem kuchni Szwabii. Golonka (Eisbein) to także niemiecki przysmak, szczególnie nie może jej zabraknąć na bawarskim święcie piwa (Oktoberfest), bo piwo to narodowy napój Niemców oraz dodatek do wielu potraw. Popularne są także niemieckie wina reńskie i mozelskie choć są raczej słabe i mało aromatyczne. Zupy niemieckie są ciężkie i zawiesiste (Eintopf), najczęściej z dodatkiem fasoli lub grochu.

Powiązania z Polską

465 km wspólnej granicy na Odrze
trzy kraje związkowe graniczące z Polską (Meklemburgia-Pomorze Przednie, Saksonia, Brandenburgia)
około 1 miliona Polaków żyjących w Niemczech, natomiast Polskę zamieszkuje około 150 tys. ludności Niemieckiej.
Deutsches Polen-Institut i Deutsch-Polonische Gesellschaft der Bundesrepublik - stowarzyszenia wspierające i wzmacniające polsko - niemiecką współpracę, wymianę kulturalną itp.
Wspólna wyspa - Uznam

Ciekawostki

W Niemczech jest ponad 300 gatunków chleba i ponad 6 tysięcy gatunków piwa. Niemcy to piwosze. Rekordy piwne padają na Oktoberfest, jedynie Czesi piją więcej piwa w przeliczeniu na głowę mieszkańca.
Kawa cieszy się znacznie większym uznaniem niż herbata.
Niemcy są krajem mającym największe zagęszczenie teatrów operowych.
Z Niemiec właśnie wywodzi się zwyczaj strojenia choinki.
Niemcy bardzo intensywnie świętują karnawał.
Ponad 20 mln mieszkańców Niemiec (ok. 25%) to emeryci i renciści.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Niemcy | NATO | Państwa członkowskie Unii Europejskiej

Gourt Home::Gourt :: Niemcy