Narzędzie to urządzenie służące do bezpośredniego oddziaływania w procesie pracy na przedmiot pracy stanowiące wyposażenie człowieka lub maszyny.
Narzędzie pozwala wykonać to, czego przeciętny człowiek nie byłby w stanie wykonać "gołymi rękami".

Jednym z kryteriów podziału procesów cywilizacyjnych jest rodzaj materiałów używanych na narzędzia:

• epoka kamienia: narzędzia były wykonywane z kości i rogów zwierząt, z drewna, kamienia,
• epoka brązu: ok. 2000 p.n.e. zaczęto stosować narzędzia miedziane i brązowe,
• epoka żelaza: ok. 1000 p.n.e. weszły w użycie narzędzia żelazne.

Najwcześniejszymi narzędziami były kije, kamienie, kości w postaci naturalnej, dobierane odpowiednio do zamierzeń. Następnie zaczęto narzędziom nadawać formy lepiej dostosowujące je do potrzeb. Na przestrzeni wieków nastąpiło ogromne zróżnicowanie narzędzi, dostosowywanych do różnorodnych rzemiosł i gałęzi przemysłu.

Zależnie od wybranego kryterium rozróżnia się narzędzia:

• według dostosowania do zadań:
  • uniwersalne
  • specjalne

• według rodzaju napędu:
  • ręczne
  • zmechanizowane (np. wiertarka)
  • maszynowe (stanowiące wyposażenie maszyny np. do pracy na obrabiarkach)

• według przeznaczenia:
  • nazywane od rodzaju obróbki: np. tokarskie, ślusarskie, kuźnicze
  • nazywane od profesji użytkownika: np. szewskie, krawieckie, stolarskie
  • nazywane od rodzaju obrabianego materiału: np. do metalu (stali), do drewna
  • nazywane od sposobu obróbki: np. skrawające, ścierne

specjalną grupę stanowią

• narzędzia pomiarowe

w innych znaczeniach

• narzędzie walki - zobacz: broń
• narzędzie zbrodni - zobacz: kryminalistyka.

Narzędzia

Nástroj | Værktøj | Werkzeug | Εργαλείο | Tool | Herramienta | Ilo | Outil | Utensilo | כלי | Gereedschap | 道具 | Reiskap | Ferramenta | Tool | Tool (hudobná skupina) | Orodje | Алат | Alat | Työkalu | Verktyg | Alet | 工具