Mszaki (Bryophyta) - typ (gromada) roślin ziemno-wodnych, w których rozwoju jeszcze dominuje gametofit.

Systematyka mszaków nie jest do końca ustalona. Istnieją teorie, według których mszaki nie są taksonem w randze gromady (typu), ze względu na parafiletyczność tej grupy. Wchodzące w jej skład klasy podniesiono do rangi gromad, nazwę mszaki zaczęto zaś stosować jako termin morfologiczny, a nie taksonomiczny.

Dział botaniki badający mszaki to briologia.

Systematyka mszaków

• Klasa: glewiki (Anthocerotopsida)
• Klasa: mchy (Bryopsida, Musci)
  • Podklasa: bezlisty (Buxbaumiidae)
  • Podklasa: torfowcowe, torfowce (Sphagnidae)
  • Podklasa: prątniki, mchy właściwe, mechowcowe, prątnikowe, prątnikowcowe (Bryidae)
  • Podklasa: naleźliny (Andreaeidae)
  • Podklasa: płonniki (Polytrichidae)
  • Podklasa: Tetraphidae
  • Podklasa: Archidiidae
• Klasa: wątrobowce (Hepaticopsida, Marchantiopsida)

Mchy.gif

Plonnik budowa.jpg: 1 - sporofit (2n), 2 - gametofit (1n), 3 - czepek (1n), 4 - wieczko (2n), 5 - zarodnia (2n), 6 - seta (2n), 7 - chwytniki (1n)]]

Charakterystyka

Mszaki charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem morfologicznym, o wiele większym niż stojące niżej plechowce. Można u nich odróżnić łodyżkę (setę) o funkcji zbliżonej do funkcji łodygi, lecz prostszej budowie i listki o funkcji zbliżonej do funkcji liści, lecz prostszej budowie). Mszaki nie mają korzeni właściwych, które występują u roślin naczyniowych i po raz pierwszy pojawiają się u paprotników. Organami utrzymującymi mszaki w podłożu są chwytniki.

Sporofit jest niewielki i zależny od gametofitu - wrasta w niego tzw. stopą, przez która pobiera wodę i związki organiczne. Jest pokoleniem krótkotrwałym, zamiera po wytworzniu zarodników. Ma postać pojedynczej, nierozgałęzionej łodyżki - sety, zakończonej na szczycie zarodnią. Zarodnia ta ma w górnej części mechanizm otwierający - wieczko, umożliwiające wysyp dojrzałych zarodników. Sporofity większości mszaków mają aparaty szparkowe, a niektóre nawet chloroplasty, dzięki którym mogą same wytwarzać związki organiczne.

Rozwój

W rozwoju mszaków występuje tzw. przemiana pokoleń: pokolenie płciowe (gametofit - 1n) wytwarza dwa rodzaje narządów rozrodczych: męskie, zwane plemniami (antheridia) i żeńskie, zwane rodniami (archegonia). W pierwszych powstają komórki rozrodcze męskie czyli plemniki, w drugich żeńskie - komórki jajowe. Mszaki moga być dwupienne lub jednopienne. Jajo zapłodnione ulega podziałom, w wyniku których powstaje wielokomórkowy zarodek rozrastający się i tworzy drugie pokolenie - bezpłciowe (sporofit - 2n). Na wierzchołku łodyżki sporofitu powstaje torebka, tzw. zarodnia (sporangium), w której rozwijają się zarodniki, które w odpowiednich warunkach kiełkują i rozwijają się w osobniki pokolenia pierwszego - płciowego.

Pokolenie płciowe (gametofit) jest pokoleniem dominującym, ponieważ:

• występuje przez większą część cyklu
• jest samożywne
• sporofit nie może istnieć bez gametofitu

mszaki

Mechorosty | Moose | Sammaltaimed | Bryophyte | Briofita | Bryophyte | Bryophyta | Moos | Samanūnai | Bryophyta | センタイ類 | Bryophyta