Morwa (Morus L. Sp.Pl.2 1753) - rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych obejmujący 10-16 gatunków żyjących w subtropikalnych do umiarkowanych regionach przede wszystkim Azji, a także Afryki i Ameryki Północnej z rodziny morwowatych (Moraceae Link).

Charakterystyka

Pokrój: Morwy z początku rosną bardzo szybko, ale prędko spowalniają i rzadko przekraczają 10-15 metrów wysokości.

Liście: Skrętoległe. Blaszki zmienne, od całobrzegich, poprzez ząbkowane do klapowanych (częściej na młodych pędach niż na dojrzałych drzewach).

Kwiaty: Rośliny jedno- lub dwupienne. Kwiaty drobne, niepozorne, kwiaty męskie zebrane w zwisajace kłosy (z czterodziałkowym okwiatem i czterema pręcikami), kwiaty żeńskie zebrane w jajowate kwiatostany (kwiaty z czterokrotnym okwiatem i jednym słupkiem).

Owoce: Orzeszek (niełupka) otoczona mięsistymi listkami okwiatu, które zrastając się tworzą owalne owocostany o 2-3 cm długości. Kolor owocu złożonego zależny od gatunku i może być biały, czerwony, purpurowy do prawie czrnego.

Drewno: U wszystkich gatunków koloru żółtego.

Systematyka

Systematyka morwy jest złożona i dyskusyjna. Opublikowano ponad 150 nazw gatunków, ale oficjalnie przyjmuje się tylko 10-16 - różne źródła podają różne zestawy nazw. Klasyfikację komplikuje również fakt istnienia dużej ilości naturalnych mieszańców międzygatunkowych dających płodne osobniki.

Ogólnie mówi się o następujących gatunkach:

• Morus alba L. - morwa biała; wschodnia Azja
• Morus australis Poir. - morwa chińska; południowowschodnia Azja)
• Morus mesozygia Stapf - morwa afrykańska; południowa i środkowa Afryka)
• Morus microphylla Buckley - morwa teksańska; południowo-środkowa Ameryka Północna: Teksas, Meksyk)
• Morus nigra L. - morwa czarna; południowo-zachodnia Azja)
• Morus rubra L. - morwa czerwona; wschodnia Ameryka Północna)

Poniższe gatunki, spośród których wszystkie pochodzą ze wschodniej i południowej Azji, są dodatkowo ujęte na jednej lub kilku listach taksonów, lub przedstawione w zestawieniach wyników badań (snynonimy nazw istniejące w innych zestawieniach podane są w nawiasach):

• Morus atropurpurea
• Morus bombycis (M. australis)
• Morus cathayana
• Morus indica (M. alba)
• Morus japonica (M. alba)
• Morus kagayamae (M. australis)
• Morus laevigata (M. alba var. laevigata, M. macroura)
• Morus latifolia (M. alba)
• Morus liboensis
• Morus macroura (M. alba var. laevigata)
• Morus mongolica (M. alba var. mongolica)
• Morus multicaulis (M. alba)
• Morus notabilis
• Morus rotundiloba
• Morus serrata (morwa himalajska; M. alba var. serrata)
• Morus tillaefolia
• Morus trilobata (M. australis var. trilobata)
• Morus wittiorum

Zastosowania i uprawa

Owoce niektórych gatunków są jadalne i używa się ich często do ciast, tart, win i likierów. Owoce morwy czarnej (Azja południowozachodnia) i czerwonej (wschodnia Ameryka Północna) są najsmaczniejsze. Owoce morwy białej (wschodnia Azja), która na masową skalę jest wprowadzana w miejskich regionach wschodniego wybrzeża USA, mają inny smak, czasem określany jako mdły. Dojrzałe owoce zawierają znaczne ilości resweratrolu (trans-3,5,4'-trihydroksystilben).

Liście morwy (szczególnie białej) są również ważne ekonomicznie, jako że stanowią jedyny pokarm jedwabników morwowych, z których kokonów uzyskuje się jedwab.

Morwy można rozmnażać z nasion - doradza się taki sposób hodowli, ponieważ rośliny rozmnażane z siewek są zwykle zdrowsze. W praktyce jednak rozmnaża się je najczęściej z sadzonek zdrewniałych, które łatwo się ukorzeniają, natomiast odmiany ozdobne rozmnaża się przez szczepienie.

linki zewnętrzne

• Flora of China: Morus
• Flora of North America: Morus
• University of Melbourne: Sorting Morus names
• Museum of Cape Town: Moraceae
• Zhao Weiguo, Pan Yile, Zhang Zhifang Jia Shihai, Miao Xuexia & Huang Yongping. 2005. Phylogeny of the genus Morus. African Journal of Biotechnology 4 (6): 563-569 Online (pdf file)

Rosopsida | Owoce

Moruše | Morbær | Maulbeeren | Mulberry | Morus alba | Moruso | Mûrier | Bebesaran | Morus | Eperfa | Moerbei | クワ | Amora | Дуд | Dut | Шовковиця | 桑树