Miejska legenda (ang. urban legend) - z pozoru prawdziwa informacja rozpowszechniana w mediach, Internecie bądź w kręgach towarzyskich, która budzi wielkie emocje u odbiorców.
Zazwyczaj takie plotki nie mają pokrycia w faktach,
jednak ich niezwykła tematyka elektryzuje słuchaczy i prowokuje ich do komentarzy i dalszego przekazania tej informacji. Nie jest to jednakże plotka lokalna, dotycząca lokalnych spraw, lecz dotycząca znanych osób i powszechnych zjawisk, przez co możliwe jest jej rozchodzenie się w obrębie całego kraju lub nawet poza jego granice. Era Internetu, szybkiej wymiany informacji przysłużyła się znacznie szybszemu obiegowi tego rodzaju plotek, obecnych od wieków w grupach społecznych. Miejskie legendy mają charakter podobny do mitu i często są nawiązaniem do wcześniejszych mitów np. legenda o czarnych wołgach porywających ludzi (dzieci) w epoce PRL nawiązuje do mitu o Żydach porywający dzieci po to, by wyssać z nich krew czy o obcych, demonach porywających dzieci. Każda miejska legenda może mieć wiele wariantów.
Miejska legenda w ujęciu memetyki
Z punktu widzenia
memetyki miejska legenda jest przykładem replikacji
memów.
Mem czy
mempleks miejskiej legendy jest przekazywany kolejnym osobom, i poprzez to, że tego typu opowieści są niesamowite, ich memy rozchodzą się w sposób epidemiczny. Jednakże w czasie rozchodzenia się miejskiej legendy powstaje wiele ich zmutowanych form, przez co stykanie się danej osoby z kolejną wersją obniża jej wiarygodność i układ społeczny uodparnia się na
wirusa danej miejskiej legendy. Niektóre legendy miejskie w swych zmutowanych formach pojawiają się w danym społeczeństwie cyklicznie, niejednokrotnie wywołując
panikę.
Za tworzenie niektórych miejskich legend w czasach PRL odpowiadały ówczesne służby bezpieczeństwa.
Cechy typowej miejskiej legendy
- anonimowy autor bądź źródło informacji, czasami jednak miejskie legendy przedostają się do mediów
- duże prawdopodobieństwo zajścia opisywanego wydarzenia
- niesamowita, zaskakująca informacja
- dotyczy ważnych spraw w życiu człowieka, takich jak pożywienie, bezpieczeństwo lub znanych w danym społeczeństwie osób
- rozbudowana narracja, podkreślająca niesamowitość informacji oraz jej autentyczność
Przykłady miejskich legend
- Maybach ojca Rydzyka
- wprowadzenie opłat za korzystanie z komunikatorów internetowych
- firmy rozdające telefony komórkowe za wysyłanie określonej ilości e-maili
- zrzucanie przez Amerykanów stonki ziemniaczanej na plantacje PGR-owskich ziemniaków w czasach wczesnego PRL
- romanse znanych osobistości życia publicznego
- czarne wołgi, porywające ludzi w czasach PRL
- tajna kolej podziemna dla notabli pod Pałacem Kultury i Nauki
- zamordowanie kobiety przez złotego medalistę olimpijskiego z Monachium
- krokodyle, które uciekły z ZOO grasujące w systemie kanalizacyjnym
- rakotwótrczość gumy do żucia Turbo (w czasach końca lat 80 XX wieku)
- tancerz z kopytami (diabeł) który bawił się na potańcówce
- nerki ludzkie znajdowane w pobliżu hoteli, gdzie uprowadzano młode dziewczyny z dyskotek i przeprowadzano na nich operacje
- UFO, ludzie w czerni (komiks i film są na bazie legendy)
- Yeti, Yowie i inne przykłady widywanych dzikich ludzi
- mocz w napojach z McDonald's
- rzekoma śmierć Paula McCartneya
- ponowne skażenie Czarnobyla, informacja pojawiająca się w rocznicę katastrofy w Czarnobylu
- liczne mity dotyczące ataku na World Trade Center 11 września 2001:
- brak Żydów wśród ofiar, ponieważ wiedzieli o tym, że atak jest planowany
- numery lotów samolotów użytych w ataku tworzą w czcionce obrazkowej groźnie wyglądający wzór (samoloty miały inne numery)
- Nostradamus przewidział atak (krążący czterowiersz jest fałszywy)
- twarze diabłów, aniołów, Jezusa widziane w dymie
Zobacz także:
Link zewnętrzny
Memetyka | Miejskie legendy
Градска легенда | Moderne Sage | Αστικός μύθος | Urban legend | Leyenda urbana | Urba legendo | Légende urbaine | אגדה אורבנית | Városi legenda | Broodjeaapverhaal | 都市伝説 | Vandrehistorie | Lenda urbana | Городская легенда | Urbaani legenda | Klintbergare | 都市傳奇