Meksyk

Strona ta dotyczy państwa Meksyk. Tę samą nazwę nosi także jego stolica, Ciudad de México , oraz dzielnica Rybnika .

Stany Zjednoczone Meksyku (hiszp.: Estados Unidos Mexicanos ¹) – państwo w Ameryce Północnej, graniczące od północy z USA a na południu z Gwatemalą i Belize. Od zachodu jego terytorium ograniczone jest wodami Pacyfiku, a od wschodu Zatoki Meksykańskiej i Morza Karaibskiego. Trzeci co do wielkości kraj Ameryki Łacińskiej i największy kraj Ameryki Środkowej.

Estados Unidos Mexicanos
Stany Zjednoczone Meksyku

Mexico coat of arms.png
Flaga Meksyku	Godło Meksyku

Dewiza: brak LocationMexico.png Język urzędowy hiszpański Stolica Meksyk Głowa państwa prezydent Vicente Fox Powierzchnia
- w sumie
- % w sumie 13. w świecie
1 972 550 km²
2.5% Populacja
- w sumie (2003)
- gęstość 11. w świecie
104 907 991
54/km² Niepodległość
- Deklaracja
- Uznanie
16 września 1810
28 kwietnia 1836 Waluta peso (MXN) Strefa czasowa UTC -6 do -8 - zima
UTC-7 do -5 - lato Hymn państwowy Himno Nacional Mexicano (Meksykanie, na okrzyk bojowy) Domena internetowa .mx Kod samochodowy MEX Kod telefoniczny +52

Historia

Zobacz: Historia Meksyku

Na terenie współczesnego Meksyku od czasów najdawniejszych rozwinęło się kilka wysoce zaawansowanych kultur mezoamerykańskich. Począwszy od około V wieku na południu rozwijała się kultura Majów, a w XIV wieku w środkowym Meksyku powstała kultura Mexików. To właśnie od ich nazwy pochodzi współczesna nazwa kraju. Przybycie hiszpańskich konkwistadorów w początkach XVI wieku położyło kres lokalnym kulturom i rozpoczęło w dziejach Meksyku okres kolonialny.

W 1810 ogólnonarodowe powstanie doprowadziło do wybuchu serii wojen, które przyniosły Meksykowi niepodległość w 1821. Od momentu uzyskania niepodległości rozmaite potęgi wywierały nacisk na Meksyk. Początkowo w latach 30. XIX wieku Meksyk utracił na rzecz USA swoje północne terytoria (wśród nich Kalifornię, Teksas i Nowy Meksyk). W latach 60. Meksyk był okupowany przez siły francuskie. Utworzone w wyniku okupacji cesarstwo upadło jednak w wyniku serii wojen domowych, w których główną rolę odegrał Benito Juárez.

Dyktatura Porfirio Díaza doprowadziła w 1910 do wybuchu rewolucji meksykańskiej. Siły powstańcze zdołały pobić słabe wojska rządowe, jednak walki wewnętrzne pomiędzy zwycięzcami trwały jeszcze przez następne 20 lat. Pod koniec tego okresu władzę przejęła Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna (Partido Revolucionario Institucional), która w ostateczności pozostała u władzy do końca XX wieku.

Polityka

Zobacz: Polityka w Meksyku

Podział administracyjny

Meksyk podzielony jest na 31 stanów (estados) oraz Dystrykt Federalny (Distrito Federal), obejmujący miasto Meksyk, największą aglomerację miejską na świecie.

mx-map.jpg

Geografia

Większa część Meksyku (od Río Bravo del Norte na północy aż po łańcuch gór wulkanicznych na południu) należy do Ameryki Północnej. Powierzchnia Meksyku wynosi bez mała 2 miliony kilometrów kwadratowych, a suma długości wszystkich wybrzeży wynosi około 10.000 kilometrów.

Na terenie Meksyku znajdują się zarówno rozległe równiny nadmorskie, płaskowyże (zwłaszcza tzw. Płaskowyż Centralny), jak i pasma wysokich gór (głównie pochodzenia wulkanicznego). Najwyższym szczytem jest Pico de Orizaba, choć najbardziej znanym jest wulkan Popocatépetl.

Klimat Meksyku jest bardzo zróżnicowany. Na północy Meksyk posiada rozległe pustynie i półpustynie, zaś na południu tropikalne lasy podzwrotnikowe. Rzeki w przeważającej większości wpadają do Zatoki Meksykańskiej, a największymi z nich są Río Bravo del Norte (zwana w USA Rio Grande), Grijalva, Balsas, Yaqui.

Ekonomia

Gospodarka Meksyku jest typową gospodarką wolnorynkową. Opiera się tak na przemyśle, jak i na rolnictwie. Obecnie w Meksyku gwałtownie postępuje proces prywatyzacji przedsiębiorstw, a począwszy od czasów rządów administracji prezydenta Ernesto Zedillo Ponce de León rząd wspiera rozwój infrastruktury i handlu.

Kryzys ekonomiczny, jaki nastąpił w Meksyku w 1995 skończył się już w kilka lat później, głównie dzięki ożywieniu kontaktów handlowych z USA. Stratyfikacja społeczna od czasów kolonialnych jest ogromna, jednak różnice między najbogatszymi a najbiedniejszymi stopniowo się zmniejszają. Obecnie 20% ludności pobiera około 55% dochodów.

W 2001 gospodarka Meksyku nieco zwolniła, głównie z powodu recesji na rynku USA, jednak rządowi udało się utrzymać niskie stopy procentowe, a inflacja nie przekroczyła 6,5%. Od czasów wstąpienia Meksyku do NAFTA w 1994, obrót towarowy między tym państwem a Kanadą i USA potroił się. Obecnie Meksyk stara się uniezależnić gospodarczo od USA, czemu przysłużyć się mają liczne umowy z krajami Ameryki Łacińskiej, a także układ o wolnym handlu z Unią Europejską.

Demografia

Meksyk jest najludniejszym krajem hiszpańskojęzycznym. Około 60% populacji stanowią metysi, 30% Indianie, a mniej niż 10% stanowi ludność pochodzenia europejskiego. Wedle oficjalnych danych kraj jest w przeważającej większości katolicki (89%), a drugie miejsce zajmują rozmaite odłamy protestanckie (6%). Jednakże oficjalne statystyki nie uwzględniają istnienia swoistego synkretyzmu religijnego objawiającego się w połączeniu katolicyzmu z lokalnymi wierzeniami indiańskimi.

Miasta Meksyku

Kultura

Święta

Data	Polski odpowiednik	Nazwa lokalna	Uwagi
1 stycznia	Nowy Rok	Año nuevo
5 lutego	Dzień Konstytucji	Día de la Constitución	Na pamiątkę konstytucji z 1917
18 marca	Wywłaszczenie nafty	Expropiación Petrolera	Na pamiątkę prezydenta Lázaro Cárdenasa, który w 1938 znacjonalizował w Meksyku przemysł naftowy
21 marca	Urodziny Benito Juáreza	Natalicio de Benito Juárez	Na pamiątkę Benito Juárez, XIX-wiecznego polityka i bojownika o wolność Meksyku
1 maja	Święto Pracy	Día del Trabajo
5 maja	Cinco de Mayo	Bitwa pod Puebla	Na pamiątkę zwycięstwa nad francuskimi wojskami ekspedycyjnymi 5 maja 1862
16 września	Dzień niepodległości	Grito de Dolores	Na pamiątkę Grito de Dolores z 1810, wydarzenia przyjmowanego za początek wojny o niepodległośc Meksyku.
12 października	Dzień Kolumba
20 listopada	Dzień rewolucji	Día de la Revolución
25 grudnia	Boże Narodzenie	Navidad

Uwagi

¹ Pisownia Méjico jest powszechnie uznawana we wszystkich pozostałych krajach hiszpańskojęzycznych. Jednakże w Meksyku może być ona odbierana jako obelżywa lub lekceważąca.

Zobacz też:

Linki zewnętrzne: