Magia

180px-Upright pentagram.jpg biały jest używany jako symbol ochronny w magii ceremonialnej.]] Pentagram4.png czarny (odwrócony) jest również symbolem magicznym. Często używany jest przez Satanistów, przez co powszechnie uważany jest za ich symbol rozpoznawczy. Na ilustracji pentagram z Libri tres de occulta philosophia Henryka Kornela Agrypy z XVI wieku. ]]

Magia to - według definicji Aleistera Crowleya - nauka i sztuka kształtowania rzeczywistości podług swojej woli. Bardziej tradycyjna definicja określa magię jako zespół praktyk opierających się na wierzeniu w możliwość zapanowania nad światem otaczającym i siłami nadprzyrodzonymi przy pomocy zaklęć, gestów i innych rytualnych czynności, zwanych ogólnie obrzędami magicznymi. Podstawą wiary w magię jest założenie, że każda sekwencja zdarzeń jest od siebie zależna, mimo iż mogą one być jedynie kwestią zbiegu okoliczności.

Należy podkreślić, iż w języku angielskim na określenie prawdziwej magii, a nie iluzjonistycznych sztuczek, Alister Crowley wprowadził określenie "Magick" (dodał literę "k" do słowa "Magic"). W języku polskim zaś wciąż najpopularniejsze jest to pierwsze określenie ("magia") na określenie obydwu rzeczy, tym niemniej jednak tłumaczenia na język polski używają równie często określenia "magija" bądź "magyia" (również wprowadzonego dla rozróżnienia).

Praktycy magii zakładają, że każde działanie odnoszące się do jakiejś konkretnej sfery bytu powinno dać efekt w postaci wywarcia wpływu na byty zależne od tego działania, pomimo pozornego braku związku przyczynowo-skutkowego między tym działaniem a jego spodziewanym efektem. Według tego typu myślenia każde podobne, analogiczne działanie powinno spowodować analogiczne skutki. Tak definiowana magia określona została przez Jamesa Frazera jako magia sympatyczna, w obrębie której wyróżniał też dwa sposoby praktykowania magii: magię homeopatyczną i magię przenośną.

Modele funkcjonowania magii

Niemiecki chaota Frater U.'.D.'. wyodrębnił 4 modele magii:

Model duchowy

Jest to prawdopodobnie najstarszy model magii, występujący przede wszystkim w szamanizmie. Zakłada on istnienie Zaświatów zamieszkanych przez istoty duchowe, takie jak: duchy, demony, anioły itp. W zależności od konkretnego systemu magicznego mag albo wchodzi (zwykle jedynie umysłem - dzięki transowi lub ekstazie) do Zaświatów i podróżując przez nie podejmuje działania magiczne, albo też tworzy zamknięty obszar (np. krąg), w którym inwokuje świat duchowy lub jego mieszkańców. W tym drugim przypadku duch albo wykonuje powierzone zadania oddziałując na świat materialny z Zaświatów, albo też opętuje maga, który dzięki temu zyskuje dodatkowe możliwości działania.

Wszystkie działania magiczne wykonują tak naprawdę istoty duchowe, mag musi je do tego przekonać lub zmusić do posłuszeństwa swej woli. Odbywa się to przez modlitwy, obietnice posług, przyjmowanie na siebie określonych tabu, a nawet zastraszanie zaklęciami czy duchowymi "zwierzchnikami" danej istoty.

Przykładami systemów magicznych, które stosują ten model, są na przykład: szamanizm, teurgia i goetia. Z adwokatów tego modelu wymienić można np. Salomona, Johna Dee, a z bardziej współczesnych - Franza Bardona i Aleistera Crowleya.

Model energetyczny

Model ten jest prawdopodobnie niewiele nowszy niż model duchowy. Zakłada on, że świat widzialny przeniknięty jest wszechobecną energią życiową, nazywaną różnie w różnych kulturach: prana, chi, ki, mana, a w Europie: vis vitalis, vril, fluid magnetyczny itd. Procesy zachodzące w świecie widzialnym są wg tego modelu efektem działania owych energii subtelnych, zaś działania magiczne polegają na takim manipulowaniu obiegiem energii, by wytworzyć pożądany efekt w makroskali. Podobnie jak w poprzednim modelu, również tutaj znajduje zastosowanie magiczny trans wyciszający część umysłu posługującą się logiką, tak by mag postrzegał i działał wyłącznie intuicyjnie.

Model ten jest wykorzystywany przede wszystkim przez wschodnie systemy magiczne i mistyczne: Hunę, większość odmian jogi, tradycyjną chińską medycynę i Feng Shui, Reiki, a także sztuki walki, przede wszystkim Tai Chi Chuan i Chi Kung. W tradycji Zachodu model ten pojawia się po raz pierwszy u Mesmera, a następnie w teozofii Bławatskiej. Na szeroką skalę został spopularyzowany przez ruch New Age.

Model psychologiczny

Model ten w zasadzie nie wyjaśnia, jak działa magia, a jedynie utrzymuje, że za działania magiczne jest odpowiedzialna podświadomośći może ona być programowana w celu osiągnięcia pożądanych zmian. Programowanie to następuje przez użycie symboli i autosugestię w stanie umysłu, który buddyści nazywają samadhi, a chaoci - gnozą. Mag bazujący na tym modelu nie potrzebuje w praktyce magicznej istot duchowych czy energii subtelnych - wystarcza mu programowanie w psychice stanów mentalnych. W praktyce jednak często zdarza się, że magowie posługujący się tym modelem magii przyjmują istnienie duchów lub energii, co pozwala im np. ładować sigile energią w celu wzmocnienia bądź przyspieszenia ich działania.

Najbardziej znanym magiem, który stosował magię tego modelu był Austin Osman Spare, którego magia sigili jest w zasadzie odwróceniem teorii kompleksów Freuda. Polega ona na tym, że mag skupia swoją intencję na sigilu, czyli stworzonym przez niego symbolu graficznym lub dźwiękowym, a następnie zapomina o nim (czyli usuwa ze świadomości). Sigil zostaje jednak w podświadomości, gdzie tworzy jakby sztuczny kompleks, który zaczyna wpływać na poczynania maga w sposób podobny jak zwykłe zepchnięte w podświadomość lęki.

Psychologiczny model magii stał się popularny najpierw w świecie anglojęzycznym, by w latach 70-tych zeszłego stulecia stać się dominującym paradygmatem magicznym w zachodnim kręgu kulturowym. Jego wyznawcami byli między innymi: Israel Regardie, Dion Fortune i Peter Carroll.

Model informacyjny

Jest to najnowszy model magii, datujący się na schyłek lat 80-tych zeszłego stulecia. Bazuje na założeniu, że istnieje kosmiczna energia, którą można kształtować za pomocą informacji, oraz że informacja jest odrębna od masy i energii, ale może się z nimi wiązać.

Magowie stosujący model informacyjny (nazywani czasem "cybermagami", zob cyberokultyzm) w swej praktyce nie posługują się magicznym transem, co odróżnia ich od pozostałych magów. Raczej w normalnym stanie umysłu posługują się centrami magazynowania i przetwarzania informacji (mózg i czakry wzdłuż kręgosłupa). Z ich pomocą nadają kierunek przepływowi informacji, która w pożądany sposób kształtuje kosmiczną energię. W odróżnieniu od innych systemów magii, tutaj informacja nie zużywa się, lecz jest kopiowana między systemami energetycznymi.

Tak więc mimo nowoczesnego wizerunku wydaje się, że model ten jest pochodną modelu energetycznego. Tak więc cybermag oprócz praktycznej wiedzy na temat programowania i administrowania systemami informatycznymi, powinien być też biegły w medytacji i jakiejś technice rozwijającej system energetyczny, na przykład w Jodze.

Teoria ta jest bardzo młoda i wciąż aktywnie rozwijana, w szczególności przez Iluminatów Thanateros. Według Fratra UD, do tej pory osiągnięto znaczne sukcesy przy magicznej komunikacji i uzdrawianiu.

Magia a religia

Można oczywiście zadać pytanie o różnice między magią a religią. W obu tych formach ludzkiej aktywności występuje wiara w istnienie świata pozazmysłowego, a więc nie weryfikowalnego drogą doświadczalną. W magii, podobnie jak w religii, może dojść do personifikacji sił nadprzyrodzonych (np. dżinny, demony itp.), istnieje jednak zasadnicza różnica w kontaktach z tymi siłami pozwalająca odróżnić religię od magii: w magii nie dochodzi do złożonego kontaktu psychicznego między sprawującym obrzęd a duchem, do którego się on zwraca (niepowodzenie obrzędu zostanie przypisane brakom umiejętności maga, nie zaś, jak w religii, np. kaprysowi bóstwa). Istotną różnicą jest także to, że osoba kierująca się myśleniem magicznym, np. szaman, zakłada, że dzięki praktykom magicznym ma wpływ na bieg zdarzeń otaczającego ją świata, a jeżeli napotyka trudności, zakłada, że spotkał się z silniejszą magią, natomiast kierująca się myśleniem religijnym (kapłan) zakłada, że nie jest w stanie wywierać wpływu na istoty duchowe, lecz może je jedynie przebłagać poprzez np. modlitwę. Myślenie opierające się na magii zakłada więc siłę sprawczą człowieka, natomiast myślenie religijne zakłada, że bieg zdarzeń w świecie jest zależny od istot wyższych, bogów.

Magia na co dzień

Osoby wierzące w magię uznają, iż w każdym etapie naszego życia mamy z nią do czynienia, niejednokrotnie nie zdając sobie nawet z tego sprawy. Najbardziej widocznym elementem jest według nich potęga myśli. Choć niektóre aspekty tego zagadnienia zostały w obecnych czasach już częściowo udowodnione przez psychologów, nadal wiele pozostaje uznawanych za typową magię przez ogół społeczeństwa. Magowie (choć nie ze wszystkich kręgów) jawnie uznają za prawdę fakt, że jeśli poświęcamy czemuś bardzo dużo uwagi, ma to większe szanse spełnienia, obojętnie czy to będzie obawa przed czymś, czy też pragnienie osiągnięcia czegoś. W podobny sposób działają nasze przekonania, określające nasze doświadczanie. To znaczy, że jeśli nauczono nas, wpojono nam, bądź my sami uznaliśmy za prawdę fakt, że dany autobus bardzo często się spóźnia, to najprawdopodobniej jeśli następnym razem pójdziemy na przystanek, autobus także się spóźni. Ten pogląd jest m.in. często używany przez ezoteryków do osiągniecia zdolności paranormalnych poprzez zmianę wpajanego im od dzieciństwa np. przez rodziców poglądu, że nadprzyrodzone zdolności są niemożliwe. Istotną różnicą między magią a religią jest aspekt soteriologiczny, czyli istotą religii jest zogniskowanie wokół idei życia pozagrobowego. Ważnym wyróżnikiem religii jest więc zainteresowanie losami duszy po śmierci. Z magią natomiast mamy do czynienia także kiedy mowa o kontaktach ze sferą transcendencji, jednakże jest bardziej pragmatyczna niż religia. Według Malinowskiego magia istnieje dla osiągnięcia złożonych celów - w umysłach ludności społeczeństw pierwotnych istenieje od zawsze. Magia według wierzeń Triobriandczyków jest przechowywana w brzuchu czarownika.

Biała a czarna magia

Istnieje wiele rozbieżności w pojmowaniu różnicy pomiędzy białą a czarną magią. Większość magów żadnemu rodzajowi magii nie przypisuje kolorów, twierdząc, że magia jest tylko narzędziem, a sposób jej wykorzystania zależy tylko od woli maga i dlatego to mag może być "czarny" lub "biały", a nie jego narzędzie. W kulturze popularnej biała magia to zwykle magia, która wykorzystywana jest do dobrych celów i dobrymi sposobami, zaś czarna magia służy złu, wykorzystywania jest do niecnych zamiarów i zwykle wiąże się z wykonywaniem jej na mroczne sposoby. Wg Alistera Crowleya magia biała to wszelkie działania maga wykonywane w zgodzie z jego Wolą (co nie jest równoznaczne robieniu co się chce, patrz: Thelema). Wszystkie inne działania magiczne sprzeciwiające się Woli uznawane były przez niego za magię czarną. Co ciekawe, choć Crowley był orędownikiem (wszak jego własnej) filozofii Woli, w związku z czym nie powinien korzystać z magii innej niż biała, w swoim domu w Szkocji posiadał dwa oddzielne pomieszczania do magii białej i czarnej, którą również się posługiwał. W religii Wicca rozróżnienia pomiędzy białą i czarną magią dokonuje Wiccańska Rada: "Czyń to, co chcesz, pod warunkiem, że Twoje czyny nie skrzywdzą nikogo". Czyny nie sprawiające nikomu krzywdy kwalifikują się tu jako magia biała, zaś wyrządzanie krzywdy to magia czarna. Ze względu na nie zawsze dokładne granice wyznaczone przez te pojęcia, pojawiło się także pojęcie "szara magia", które oznacza magię balansującą na granicy tych dwóch.

Drogi Poznania

Subiektywnie

Dla niektórych praktykujących magia ujęta jest poza moralnymi dogmatami, jako Najświętsza Sztuka podlega tylko ocenie piękna bądź szpetności czynu. Jeśli jakaś praktyka magiczna czyniona jest dla konkretnego celu i czyniona jest podług woli czyniącego - w sposób subtelny i piękny według subiektywnej oceny maga - to jest to Najświętsza Sztuka. Jeśli jednak choć odrobina świadomej woli maga uważa, że to, co on czyni, jest szpetne i niezgodne z założeniami aktu kreacji(czyli czynienia magii, odprawiania rytuału, czarów etc) - znaczy to, iż czyn nie jest jego godzien. Jednak jakkolwiek w ocenie moralnej czyn byłby zły bądź dobry - to w tym wypadku znaczy to dla maga tyle, co nic. Według Aleistera Crowleya magia nie jest celem samym w sobie, lecz jedynie sposobem na uzyskanie tego celu, którym jest osiągnięcie pewnego stopnia rozwoju duchowego.

Obiektywnie

Wielu jest ludzi jedynie zainteresowanych samym zjawiskiem magii czy okultyzmu. Patrząc z obiektywnego punktu widzenia, magia jest to po prostu fantazja, lub według niektórych dosyć mglistych definicji, odłam psychologii bądź socjologii. Jakkolwiek nie traktować by tego zjawiska, stanowi ono przeważnie belkę w oku dla względnie ujednoliconego społeczeństwa, które traktuje wszelkie "odłamy" i działania naruszające ustalone kanwy moralne za wraże. Jakowoż dla osób "tylko" zainteresowanych magią ścieżki poznania tych, którzy samym tematem są już w pewniej mierze przesiąknięci, na pewno wydają się mocno niejasne. Magów można traktować jako fantastów, i w gruncie rzeczy nie byłoby to mylne stwierdzenie, jeśli uwzględnić mimo wszystko dużą liczbę dziwnych zachowań, jakie prezentują. Konkretyzując, dla obserwatorów tego nurtu myśli i czynu magia może stanowić ciekawą zagwozdkę, i być jakby odskocznią od rzeczywistości (vide RPG, bądź też uzupełnieniem metafizycznych teorii.

Zobacz też

numerologia, nekromancja, biała magia, szamanizm, czarna magia, magia chaosu, mana, cyberokultyzm, okultyzm, satanizm.

Bibliografia

Maciej Czerwiński, Magia, Mit i Fikcja
Michał Buchowski, Magia, Uniwersytet Adama Mickiewicza, Poznań 1986
Richard Kieckhefer, Magia w Średniowieczu, Universitas, Kraków 2001
James Frazer, Złota Gałąź, PIW, Warszawa 1965

Linki zewnętrzne

Gourt Home::Gourt :: Magia