Małopłytkowość (łac. thrombocytopenia) – choroba należąca do uogólnionych skaz krwotocznych, choroba której objawy zależą od znacznego niedoboru płytek krwi.

Przyjmuje się, że 30 tys. płytek/μl wystarcza do utrzymania prawidłowej hemostazy (przy normie od 200 tys./μl do 300 tys./μl).

Nie ma bezpośredniej zależności między ilością płytek krwi a nasileniem krwawień. Jeżeli ich ilość nie spada poniżej 30 tys./μl, a występuje jawna skaza krwotoczna, należy poszukiwać dodatkowych przyczyn krwawień. Jednocześnie małopłytkowość jest najczęstszą ze skaz krwotocznych.

Przyczyny

• Zmniejszone wytwarzanie płytek
• Nadmierne niszczenie płytek
• Przyczyny złożone, lub nie do końca wyjaśnione

Zmniejszone wytwarzanie płytek

• Wrodzone hipoplazje szpiku
• Wrodzony brak trombopoetyny
• Wrodzone dziedziczne trombopenie (patrz: choroby genetyczne)
• Wrodzona białaczka
• Wrodzona siatkowica
• Różyczka noworodków
• Związana z leczeniem matki tiazydami
• Aplazja megakariocytowa
• Niedokrwistość aplastyczna
• Uszkodzenie szpiku przez promieniowanie jonizujące
• Uszkodzeie szpiku przez substancje toksyczne (np. alkohol)
• Uszkodzenie szpiku przez leki mielotoksyczne
• Białaczki, plasmocytoma, histiocytoza (w mechaniźmie wyparcia)
• Rozległe przerzuty nowotworowe do szpiku (w mechaniźmie wyparcia)
• Niedobór witmininy B12 i kwasu foliowego
• Mielofibroza
• Niewydolność nerek
• Zakażenia wirusowe

Nadmierne niszczenie płytek

• Wrodzona alloimmunologiczna małopłytkowość noworodków
• W przebiegu wcześniactwa
• W przebiegu choroby hemolitycznej noworodków
• Wrodzone w przebiegu gestozy u matki
• Przy występowaniu naczyniaków olbrzymich lub naczyniaków jamistych
• Wrodzone defekty płytek skracające czas życia
• Samoistna plamica płytkowa (patrz: choroby autoimmunologiczne)
• Polekowe
• Potransfuzyjne
• W przebiegu niedokrwistości hemolitycznych
• W przebiegu chorób rozrostowych
• Po stosowaniu surowicy antylimfocytowej
• Sekwestracja w powiększonej śledzionie

Przyczyny złożone

• W przebiegu zakażeń
• DIC
• Po obfitych krwotokach
• Przy krążeniu pozaustrojowym
• Po masywnych przetoczeniach krwi
• Rozległe oparzenia
• Plamica małopłytkowa zakrzepowa
• Zespół hemolityczno-uremiczny
• Nocna napadowa hemoglobinuria
• Porfiria
• Małopłytkowość cykliczna

Obraz kliniczny

Niezależnie od przyczyn, choroba przebiega podobnie i jest charakterystyczna. Nagle i bez urazów mogą pojawić się wybroczyny w skórze i w błonach śluzowych. Najwięcej będzie ich widać na kończynach i na tułowiu. Pojawią się też pierścieniowate wylewy w miejscach nakłuć, podbiegnięcia krwawe oraz nawracające krwawienia z dziąseł, nosa, przewodu pokarmowego. Może występować krwiomocz. Pojawiać się mogą krwotoki z dróg rodnych. Wystąpić mogą krwawienia do ośrodkowego układu nerwowego (bardzo groźne, mogą być przyczyną śmierci).

Bibliografia

• Choroby wewnętrze tom 2 pod redakcją Franciszka Kokota
• Diagnostyka internistyczna pod redakcją Jana Tatonia, Anny Czech

hematologia

Thrombozytopenie | Thrombocytopenia | Thrombocytopénie | Trombocytopenie | Trombocitopenia | Trombositopeni