Lublin - miasto we wschodniej Polsce, stolica województwa lubelskiego, położone na Wyżynie Lubelskiej, nad rzeką Bystrzycą - lewobrzeżnym dopływem Wieprza. Na terenie miasta do Bystrzycy wpadają dwie strugi: Czerniejówka i Czechówka.
Warunki naturalne
Położenie
Lublin leży na północnym skraju
Wyżyny Lubelskiej, a przecinająca go dolina Bystrzycy dzieli miasto na dwie odmienne krajobrazowo części - lewobrzeżną z urozmaiconą rzeźbą terenu, głębokimi dolinami i starymi wąwozami lessowymi i prawobrzeżną, płaską, będącą częścią płaskowyżu świdnickiego. Kilkanaście kilometrów na północ od miasta roztacza się już
Niż Polski.
Klimat
Średnia temperatura powietrza w styczniu wynosi -5°C, w lipcu sięga 18,5°C. Suma opadów nie przekracza 600 mm. Okres wegetacji sięga 210 dni.
Przyroda
W swoich granicach Lublin posiada trzy lasy: największy
Las Dąbrowa położony przy zbudowanym w
1974 roku sztucznym zbiorniku zwanym
Zalewem Zemborzyckim, Stary Gaj położony na zachodzie miasta (jego częścią jest rezerwat
brzozy czarnej w podlubelskim
Stasinie Polnym) i najdalej na południe wysunięty Las Prawiedniki.
Topografia
W centrum miasta znajdują się najstarsze dzielnice Lublina - Stare Miasto, Śródmieście (funkcje głównie turystyczne, handlowe i usługowe), Wieniawa i Czwartek (funkcje mieszkalne). Dookoła rozciągają się nowsze osiedla, budowane głównie w latach
1945-
1989 - na północy jedne z największych osiedli mieszkaniowych -
Czechów i Kalinowszczyzna, na południu -
Czuby i osiedla Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej (położone wzdłuż ul. Zana, która w połowie lat 90. otrzymała funkcję alternatywnego centrum miasta), na wschodzie - Tatary i Bronowice. Na południu w bezpośrednim sąsiedztwie
Zalewu Zemborzyckiego wybudowano Osiedle Nałkowskich. Najdalej wysunięte na wschód jest lubelskie osiedle
Felin, znacznie oddalone od centrum miasta. Oprócz bloków mieszkalnych, mieści się tam część budynków
Akademii Rolniczej i gospodarstwo hodowlane uczelni. W planach jest stworzenie tam parku technologicznego.
Przemysł skupia się głównie w części północno-wschodniej miasta (Zadębie, Majdan Tatarski) oraz w okolicach dworca kolejowego (na południu).
Osiedla domków jednorodzinnych (Zimne Doły, Ponikwoda, Osiedle Świt, Szerokie, Sławinek, Botanik, Węglin, Konstantynów, Dziesiąta, Abramowice,Zemborzyce) przeplatają się wśród osiedli bloków mieszkalnych.
Tereny rekreacyjne skupiają się wokół Zalewu Zemborzyckiego i Starego Lasu.
Zwarty obszar stanowi teren Miasteczka Akademickiego UMCS wraz z przyległymi terenami innych lubelskich uczelni (KUL i Akademii Rolniczej. Około kilometr dalej znajduje się miasteczko Politechniki).
Demografia
W Lublinie mieszka 356 tysięcy mieszkańców, z czego kobiet jest 189 tysięcy, a mężczyzn 166 tysięcy. Dużą grupę niezaliczaną do populacji Lublina stanowią przyjezdni studenci. Według różnych szacunków w ciągu roku akademickiego jest ich ok. 70 tysięcy.
W 2006 roku stopa bezrobocia w Lublinie wynosiła 11,9% (tendencja spadkowa).
Zmiana liczby ludności w ostatnich latach:
Transport
Tranzyt
Przez Lublin przebiegają dwie ważne drogi krajowe i międzynarodowe - droga nr 17 z
Warszawy do
Kijowa oraz droga nr 19 z
Białegostoku do
Rzeszowa i droga nr 82 z Lublina do
Włodawy. Planowana jest także północna obwodnica miasta (z Konopnicy do osiedla Felin), która zlikwiduje problemy komunikacyjne w centrum miasta (szczególnie na tranzytowej trasie W-Z).
Komunikacja miejska
Komunikację miejską w Lublinie obsługuje komunalne
Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne oraz prywatni przewoźnicy zrzeszeni w Autobusowym Konsorcjum Lubelskim. W Lublinie istnieje 45 linii autobusowych zwykłych, 4 linie autobusowe sezonowe, 1 linia autobusowa szkolna i 9 bezpłatnych linii hipermarketowych. Oprócz tego istnieją także 4 linie, głównie podmiejskie, obsługiwane przez busy. Lublin jest też jednym z 3 miast w Polsce, w których jeżdżą
trolejbusy (8 linii).
Władze miasta stawiają na rozwój ekologicznej i oszczędnej trakcji trolejbusowej. W najbliższych latach istniejąca trakcja ma zostać zmodernizowana, oprócz tego spodziewane jest przedłużenie niektórych linii do południowych obszarów miasta. W najbliższym czasie trakcja ma zostać przedłużona z terenów Lubelskiej Spółdzielni Mieszkaniowej na Czuby, a także z Ambramowic do Dominowa i z Majdanka do Felina.
Komunikacja miejska w Lublinie boryka się z wieloma problemami. System komunikacyjny jest mało nowoczesny, brakuje linii podmiejskich (obecnie jest ich 8), nie ma komunikacji nocnej (funkcjonowała do roku 1989, przywrócono ją w 2001, by po roku zlikwidować). Komunalny przewoźnik jest firmą deficytową, przez co rozwój taboru został zahamowany.
Kolej
Lublin jest ważnym
węzłem kolejowym. Przez miasto przebiega linia kolejowa łącząca
Warszawę z granicą państwa w
Dorohusku, a dalej z
Kijowem i
Odessą. Dwie inne linie wybiegają z Lublina w kierunkach: południowym (do
Przeworska przez
Stalową Wolę) oraz północnym (do
Łukowa - obecnie nieużywana w ruchu pasażerskim).
Miasto posiada bezpośrednie połączenia kolejowe ze stolicą i większością większych miast w kraju, a także Berlinem, Kijowem i Odessą.
W granicach administracyjnych miasta znajdują się trzy dworce kolejowe: Główny, Północny, Zemborzyce, a także stacja rozrządowa Tatary. Dodatkowo istnieją 2 nieużywane już przystanki kolejowe: Lublin-Rudnik i Lublin-Zalew. W zachodniej części miasta, na jego granicy funkcjonuje przystanek kolejowy Stasin Polny.
Komunikacja autobusowa
Lublin jest ważnym węzłem komunikacji autobusowej. Posiada dwa dworce autobusowe: Dworzec Główny na Podzamczu (w centrum miasta) oraz Dworzec Południowy (obok Dworca Głównego PKP). Zdecydowana większość autobusów odjeżdża z Dworca Głównego - dworzec południowy utrzymuje jedynie połączenia do Świdnika oraz mniejszych miast w południowej części województwa lubelskiego. Połączenia autobusowe obsługiwane są przez
PKS,
Transped,
Polski Express oraz firmy prywatne. Najważniejsze kierunki to: Warszawa (80 połączeń dziennie), Łódź (6), Kraków (21), Białystok (3), Lubliniec (1), Wrocław (2), Szczecin (1), Poznań (2), Gdańsk (1), Zakopane (5), Radom (30) Rzeszów (25), Krynica (1), Kielce (25), Częstochowa (3), Siedlce (8), Biała Podlaska (50), Puławy (80), Chełm (50), Zamość (60), Kraśnik (80), Przemyśl (10), Tarnobrzeg (5), Stalowa Wola (8). Z lubelskich dworców autobusowych odjeżdżają także autobusy do Londynu, Paryża, Rzymu, Lwowa, Łucka, Kijowa i Wiednia.
Lotnisko
Lublin nie ma żadnego
lotniska ze stałymi połączeniami samolotowymi. W bezpośrednim sąsiedztwie istnieją w tej chwili dwa małe lotniska przeznaczone dla drobnego ruchu lotniczego - należące do
Aeroklubu Lubelskiego lotnisko w
Radawcu i lotnisko przy
WSK PZL Świdnik. Lądują tam głównie
awionetki i
helikoptery.
Brak lotniska uniemożliwia Lublinowi dalszy rozwój gospodarczy. Dlatego też istnieją plany stworzenia lotniska o znaczeniu co najmniej regionalnym. Władze planują budowę lotniska w podlubelskiej Niedźwiadzie. Miałby to być port o zasięgu międzynarodowym. Istnieją też plany innych lokalizacji i innych typów lotnisk.
Zobacz:
Historia
Lublin jest jednym z najstarszych miejsc osadnictwa w Polsce. Początki osadnictwa na terenie miasta sięgają
VI wieku, kiedy to rozwinęła się osada położona na wzgórzu Czwartek (nazwa zapewne pochodzi od dnia targowego), która potem rozprzestrzeniła się na sąsiednie wzgórza - zamkowe, staromiejskie, grodzisko (stary kirkut), żmigród, białkowskie. Na zamkowym wzgórzu w wieku X powstała budowla obronna, drewniana, potem murowana, która w
XII w. zyskała miano
kasztelanii. Nieopodal na wzgórzu Staromiejskim powstało miasto. Najstarszy kościół lubelski p.w.
Michała Archanioła miał (według legendy) wybudować w 1282 r. książę
Leszek Czarny wracający ze zwycięskiej wyprawy na
Jadźwingów. Kościół został rozebrany w XIX w. Po raz pierwszy wymieniany na piśmie w
1198 r.,
prawa miejskie na
prawie magdeburskim Lublin uzyskał za panowania
Władysława Łokietka w
1317 roku.
W
1341 r.
Kazimierz III Wielki odniósł pod Lublinem zwycięstwo nad
Tatarami, a rok później wydał miastu kolejny przywilej lokacyjny, tzw. regulacyjny, na mocy którego miasto otoczono murami.
W
1474 r.
Kazimierz Jagiellończyk ustanowił tu stolicę nowopowstałego województwa lubelskiego.
W wiekach XV-XVI miasto przeżywało rozkwit dzięki szlakowi handlowemu znad
Morza Czarnego na zachód Europy, czego efektem jest piękna lubelska starówka.
W
1569 r. W Lublinie zawarto
unię lubelską.
W połowie
XVII w. Lublin uległ zniszczeniu w wyniku wojen (najazdy
kozackie,
potop szwedzki)
oraz epidemii (5 tys. ofiar
dżumy w
1630 r.).
W
XVI i
XVIIw. był tu główny ośrodek
reformacji. Działała tu jedna z ważniejszych gmin
braci polskich, której przedstawicielem był Jan Niemojewski, a ministrem zboru Marcin Czechowic. W Lublinie działał także zbór kalwiński, w którym kaznodzieją był m.in. Krzysztof Kraiński. W mieście w
XVI w. pracowała już drukarnia żydowska, od ok.
1630 drukarnia polska, a od
1687 drukarnia jezuicka.
W XVII wieku na fali ogólnopolskich konfliktów narodowościowych i gospodarczego zastoju upadają słynne jarmarki lubelskie. Na skutek wojen i rewolt kozackich (1648 - 50) z miasta emigruje większość kupców z Europy. W
1655 Lublin zostaje splądrowany przez wojska rosyjsko - kozackie, szczególnie ucierpiała w tym czasie dzielnica żydowska. W
1656 miasto łupią Szwedzi dopełniając aktu zniszczeń lubelskiej zabudowy i dziesiątkując populację. W
1686 roku zaczęto grać
Hejnał Miasta Lublina. Kolejne lata przyczyniają się do dalszego upadku miasta głównie za sprawa trwającej wojny północnej (początek XVIII w.). W
1703 roku
August II nadaje miastu przywilej zrównujący je w prawach do miasta Krakowa. Po wojnach północnych następuje okres rozbudowy miasta, głównie siedzib magnackich i dóbr kościelnych. Kształtuje się oblicze dzisiejszego Krakowskiego Przedmieścia i pl. Litewskiego jednak wciąż zabudowa miasta prezentuje się ubogo. Podczas polskiego oświecenia (1780) powstaje fundacja "Boni Ordinis" doprowadzając swym działaniem do restauracji kamienic miejskich i wybrukowania ulic, oraz odnowy ratusza.
W
1788 r., po 100 latach, odrodził się ruch protestancki, czego wyrazem była budowa kościóła św. Trójcy istniejącego do dzisiaj.
Po ogłoszeniu Konstytucji 3 Maja, przyjętej z entuzjazmem w mieście, Lublin posiadł swego pierwszego prezydenta - pana Teodora Gruell-Gretza, niezwykle zasłużonego rozwojowi miasta.
W
1792 r. na rozkaz carycy Rosji
Katarzyny II miasto zajęły wojska rosyjskie, kończąc okres krótkotrwałej prosperity.
Po
trzecim rozbiorze w
1795 miasto znalazło się pod panowaniem
Austrii.
W
1809 r. miasto zostało włączone do
Księstwa Warszawskiego. W
1815 znalazło się w
Królestwie Kongresowym w zaborze
rosyjskim, w
1837 zostało stolicą guberni.
Ludność miasta w
1873 wynosiła 28,9 tys. , a w
1897 wzrosła do 50,2 tys. W
1877 zbudowano pierwsze połączenie kolejowe. Podczas
I wojny światowej rosyjski odwrót i zajęcie miasta przez wojska
niemieckie i
austro-węgierskie w lecie
1915 ostatecznie zakończyło rosyjskie rządy w mieście.
W 1918 r. założono Katolicki Uniwersytet Lubelski. Od listopada 1918 miasto ponownie znalazło się w niepodległej Polsce, ponownie stało się stolicą województwa. W 1939 liczy 120 tys mieszkańców. Od września 1939 do lipca 1944 miasto pod okupacją niemiecką. W czasie okupacji Niemcy utworzyli tu obóz koncentracyjny - Majdanek oraz getto dla ludności żydowskiej. Podczas Holokaustu zginęło około 40 tys. lubelskich Żydów, stanowiących przed 1939 ponad 1/3 ludności miasta. Zniknęło także całe tzw. Miasto Żydowskie, kompleks budynków wokół zamku, czyli 3/4 zabudowań staromiejskich i cała dzielnica Wieniawa, zamieszkała głównie przez Żydów. Ucierpiały także cmentarze żydowskie - na Wieniawie został całkowicie zdewastowany, oraz nowy cmentarz przy ul. Walecznych. Od 23 lipca 1944 przez następne 164 dni Lublin pełnił rolę stolicy komunistycznej Polski.
W okresie PRL nastąpił gwałtowny rozwój miasta. W 1944 powstał Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej. Zbudowano szereg zakładów przemysłowych, między innymi Fabrykę Samochodów Ciężarowych (FSC) i fabrykę helikopterów w pobliskim Świdniku (WSK PZL Świdnik). Do 1989 ludność miasta wzrosła ponad trzykrotnie w porównaniu do ludności przed 1939.
W lipcu 1980 w Lublinie i Świdniku miały miejsce pierwsze wielkie strajki robotnicze, które były zapowiedzią strajków na Wybrzeżu w sierpniu 1980 prowadzących do założenia Solidarności.
Zabytki
Lublin-wieza.JPG
- Brama Krakowska - brama wjazdowa na Stare Miasto, pozostałość murów obronnych z XIV wieku; zbudowana w stylu gotyckim, w XVIII wieku nadano jej rys barokowy. Niegdyś grano z niej Hejnał Miasta Lublina
- Brama Grodzka - pierwotnie brama w murach miejskich, pod koniec XVIII wieku przebudowana wg projektu Dominika Merliniego na kamienicę z drogą prowadzącą ze Starego Miasta na zamek, obecny jej kształt pochodzi z XVIII wieku, aż do wojny łączyła Stare Miasto z dzielnicą żydowską.
- Zamek z Kaplicą Zamkową - pierwotnie zbudowany w XII wieku, w XIII wieku dobudowano do niego wieżę, jedyny zachowany do dzisiaj romański donżon (wieża mieszkalno obronna) na terenie Polski, wielokrotnie przebudowywany, podczas okupacji niemieckiej mieściło się tam więzienie, później na takie same cele Zamek zaadaptowało NKWD, dopiero w połowie lat 50. XX wieku powstało tu muzueum. Kaplica zamkowa pw. św. Trójcy wybudowana jako fundacja Kazimierza Wielkiego to jeden z najcenniejszych zabytków w Polsce, pokryty rusko - bizantyjskimi freskami z 1418 roku, powstałymi na zamówienie Władysława Jagiełły.
- Archikatedra - pierwotnie kościół jezuitów, zbudowany w latach 1586-1604, jeden z najstarszych barokowych kościołów poza Włochami, pierwszy rozpoczęty kościół barokowy w Polsce. Projektowany był przez Giovanniego Marię Barnardoniego i Giuseppe Brizio, architektów jezuickich. Po pożarze w 1752 roku przebudowany na późnobarokowy wg projektu jezuity Franciszka Koźmińskiego, w 1757-8 roku sklepienia pokryte freskami przez Józefa Mayera. Z wystroju XVII wieku zachował się wielki ołtarz, obrazy Franciszka Lekszyckiego, kompletny wystrój kaplicy Olelkowiczów-Słuckich ze stiukami przypisywanymi Janowi Baptyście Falconiemu oraz nagrobek Marcina Leśniowolskiego. Pozostałe elementy wystroju (malowidła, ołtarze, liczne obrazy, nagrobki) pochodzą z okresu odbudowy po pożarze w 1752 roku. Ponadto w kościele znajduje się gotycka chrzcielnica i epitafium poety Sebastiana Klonowica, przeniesione z rozebranego w XIX wieku koscioła farnego.
- Kościół Dominikanów - zbudowany w XIV wieku, obecny kształt zyskał po przebudowie w końcu XVI wieku (po katastrofalnym pożarze w roku 1575), z wyposażeniem w większości z II. poł. XVIII w. Przy kościele znajduje się 11 kaplic, z których najważniejsze to: kaplica Firlejów (ze sklepieniem w tzw. typie lubelskim) oraz symetryczna do niej kaplica Ossolińskich, na przedłużeniu prezbiterium kaplica Tyszkiewiczów (Św. Krzyża) z poł. XVII wieku, z monumentalnym freskiem przedstawiającym Sąd Ostateczny w kopule i stuikami Jana Batysty Falconiego oraz najmłodsza - MB Paryskiej z I. poł. XVIII w. Wewnątrz jednej z mniejszych kaplic (Szaniawskich) znajduje się pokaźny obraz przedstawiający pożar Lublina w 1719 roku. W kościele tym do kradzieży w 1991 roku przechowywana była jedna z największych na świecie relikwi Krzyża Św., najprawdopodobniej znajdująca się wcześniej kolejno w Jerozolimie, Konstantynopolu i Kijowie, a która do Lublina dotarła ok. 1420 roku.
- Kościół Bernardynów - pierwotnie późnogotycki, zbudowany w końcu XV wieku, przebudowany w latach 1602-1607 w tzw. typie lubelskim przez Jakuba Balina.
- Kościół Bernardynek, obecnie Jezuitów - wzniesiony ok. poł. XVII wieku, przebudowany w poł. XVIII po pożarze, wewnątrz malowidła i liczne obrazy z XVII-XVIII wieku.
- Kościół Św. Ducha - pierwnotnie szpitalny, zbudowany w 1419 roku w stylu gotyckim, później wielokrotnie przebudowany, zwłaszcza w XVII wieku w tzw. typie lubelskim. Znajduje się w nim zespół ołtarzy późnobarokowych, otoczony kultem obraz Matki Bozej i liczne inne obrazy z XVII-XVIII wieku.
- Kościół Brygidek wzniesiony z fundacji Władysława Jagiełły jako wotum za zwycięstwo grunwaldzkie, zbudowany w latach 1412-1426. Gotycki, przekształcony na pocz. XVII wieku, na strychu zachowane gotyckie malowidła, w kosciele ciekawy cykl obrazowy ukazujący żywot św. Brygidy Szwedzkiej, założycielki zakonu. Był to pierwszy klasztor brygidek na terenie Królestwa Polskiego. Na pocz. XVII wieku brygidki lubelskie rozprzestrzenily sie po wschodnich ziemiach Rzeczypospolitej, zakładając nowe klasztory m.in. w Wilnie, Brześciu nad Bugiem, Samborze. Przy kościele duży klasztor z częściowo zachowanymi wnętrzami - m.in. piękny refektarz na parterze skrzydla południowego, ze stiukami w tzw. typie lubelskim.
- Teatr Stary - XIX-wieczny budynek w granicach Starego Miasta, początkowo mieścił się tam teatr, w XX wieku także kino, obecnie budynek popada w ruinę. Budynek został wpisany na listę 100 Najbardziej Zagrożonych Obiektów Światowej Straży Zabytków (WMW), programu Światowego Funduszu Zabytków (WMF).
- Trybunał Koronny - zbudowany pod koniec XIV wieku służył początkowo jako ratusz, od 1578 roku mieścił się w nim Trybunał Koronny, najwyższy sąd dla szlachty małopolskiej, w XVIII wieku przebudowany w stylu klasycyztycznym przez Dominika Merliniego, obecnie znajduje się tam Urząd Stanu Cywilnego
- Brama Rybna - XV-wieczna brama prowadząca do Placu Rybnego, gdzie niegdyś odbywał się ożywiony handel.
- Plac po Farze - odrestaurowany plac z wyeksponowanymi fundamentami XIII-wiecznego kościoła farnego św. Michała.
Gospodarka
Przemysł
Przemiany gospodarcze początku lat 90. sprawiły, że lubelskie przedsiębiorstwa państwowe zaczęły borykać się z problemami finansowymi. Ratunkiem dla nich miała być prywatyzacja. Jednak w większości przypadków problemy spółek nie skończyły się, a wręcz przeciwnie.
Likwidacji uległa m.in. Odlewnia Ursus. Fabryka Samochodów Ciężarowych została kupiona przez koreański koncern Daewoo. Kiepska koniunktura na azjatyckich rynkach spowodowała problemy finansowe spółki także w Polsce. Firma Deawoo Motor Polska z siedzibą w Lublinie upadła. Większość pracowników została zwolniona. Fabrykę kupiła rosyjska spółka Intrall. Obecnie zatrudnienie w zakładzie wzrasta. Firma produkuje m.in. samochody dostawcze marki Lublin.
Swoją siedzibę ma tu także fabryka maszyn rolniczych Sipma i producent drzwi, firma Pol-Skone.
W Lublinie działają także firmy farmaceutyczne (wytwórnia surowic i szczepionek BIOMED oraz Polfa Lublin), chemiczne i spożywcze. Wśród tych ostatni są m.in. dwie spółki giełdowe - Eldorado S.A. i Polmos Lublin S.A. należący do biznesmena, Janusza Palikota. Prężnie działa także wytwórnia makaronów i płatków śniadaniowych Lubella, a także producent słodyczy, firma Solidarność. W Lublinie działa też producent preparatów ziołowych, Herbapol, jeden z największych browarów w Polsce, Perła oraz należąca do spółki Polski Cukier cukrownia.
Pomimo takiej ilości zakładów produkcyjnych, największym pracodawcą w mieście jest Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.
Handel i usługi
W związku z trudnościami finansowymi lokalnych przedsiębiorstw, dużo dynamiczniej rozwija się w Lublinie handel. Swoje sklepy otworzyły tu największe sieci w
Europie, m.in.
Makro Cash and Carry,
E.Leclerc (2 sklepy),
OBI (2 sklepy),
Real,
MediaMarkt i
Tesco. Główną ulicą handlową Lublina jest Krakowskie Przedmieście. W latach 90. powstało tam wiele butików i ekskluzywnych sklepów. Funkcję alternatywnego centrum handlowego pełni też ul. Tomasza Zana i Galeria Olimp. Powstaje też centrum handlowe Plaza. W planach jest budowa galerii handlowej Felicity. W Lublinie jest też oddział POCH Polskie Odczynniki Chemiczne.
Inwestycje zagraniczne
Najwięcej zainwestowali w Lublinie
Niemcy (w handel i technikę sanitarną) i
Amerykanie (w żywność, handel i nowe technologie).
Francuzi są obecni w branży spożywczej i turystycznej. Wyłącznie handlem zainteresowani są
Brytyjczycy.
Holendrzy inwestują w przemysł farmaceutyczny i turystyczny,
Czesi w chemiczny.
Belgijskie inwestycje ukierunkowane są na budownictwo,
włoskie zaś na przemysł maszynowy.
Rosjanie są zainteresowani przemysłem samochodowym. W mieście obecni są także
Szwedzi,
Norwegowie i
Duńczycy.
Międzynarodowe Targi Lubelskie
Lublin jest znanym miastem wystawienniczym. Od lat organizowane są tu liczne imprezy targowe, szczególnie popularne ze względu na bliskie sąsiedztwo wschodniej granicy. W nowoczesnej hali wystawienniczej w Parku Ludowym odbywają się m.in. targi samochodowe, turystyczne, edukacyjne, ślubne i budowlane.
Zobacz:
Władze samorządowe
Na czele powiatu lubelskiego stoi prezydent miasta,
Andrzej Pruszkowski. Wraz z 4 zastępcami stanowi on organ wykonawczy. Organem ustawodawczym jest
Rada Miasta składająca się z 31 radnych (na czele z przewodniczącym -
Zbigniewem Targońskim).
Posłowie i Senatorowie z Lublina
- Jerzy Bielecki, PiS
- Bolesław Borysiuk, Samoobrona
- Alina Gut, Samoobrona
- Włodzimierz Karpiński, PO
- Grzegorz Kurczuk, SLD
- Jan Łopata, PSL
- Andrzej Mańka, LPR
- Gabriela Masłowska, LPR
- Krzysztof Michałkiewicz, PiS
- Janusz Palikot, PO
- Małgorzata Sadurska, PiS
- Henryk Smolarz, PSL
- Jarosław Stawiarski, PiS (zastąpił Elżbietę Kruk)
- Wojciech Wilk, PO
- Jarosław Żaczek, PiS
- Ryszard Bender, LPR
- Krzysztof Cugowski (niezrzeszony, wystąpił z PiS po zawiązaniu koalicji z Samoobroną)
- Roman Wierzbicki, PiS
Edukacja
Pierwsza uczelnia wyższa w Lublinie powstała już w
XVII wieku. Było nią istniejące w latach
1644-
1686 przy klasztorze ojców
dominikanów Studium Generale, mające prawo nadawania stopni lektora oraz bakałarza filozofii i teologii (w dzisiejszej terminologii:
magister i
doktor). Pierwszym
rektorem (regensem) był świątobliwy o.
Paweł Ruszel OP.
Pierwszą uczelnią założoną w XX wieku (rok 1918) był Katolicki Uniwersytet Lubelski. Uruchomienie tej uczelni przez ks. Idziego Radziszewskiego spowodowało ożywienie niewielkiego miasta, napływ wybitnych naukowców (głównie ze Lwowa i Krakowa) i studentów. Życie akademickie jeszcze dynamiczniej zaczęło rozwijać się po II wojnie światowej, gdy - jako przeciwwaga dla katolickiej uczelni - w 1944 roku powołany został do istnienia Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej. To właśnie z tej uczelni państwowej wyodrębniły się później kolejne lubelskie szkoły wyższe (Akademia Medyczna i Akademia Rolnicza). Lata 90. przyniosły bardzo dynamiczny rozwój uczelni prywatnych.
Lubelskie uczelnie:
Kultura
Centrum Kultury w Lublinie
Jedna z największych samorządowych instytucji kulturalno - edukacyjnych Lublina. Swoją siedzibę ma w późnobarokowym kompleksie poklasztorny s.s Wizytek, zlokalizowanym w samym centrum miasta.
Organizator, m.in. Międzynarodowego Festiwalu "Konfrontacje Teatralne", Międzynarodowych Spotkań Teatrów Tańca oraz lubelskich edycji imprez filmowych: "Euroshorts", "Jutro Filmu". Bierze czynny udział w animacji życia kulturalnego miasta. Organizuje koncerty, spektakle teatralne oraz cykliczne spotkania i wykłady z zaproszonymi gośćmi oraz zajęcia warsztatowe dla dzieci i młodzieży.
W Centrum działa m.in. Galeria Biała, Ośrodek Sztuki Performance, Teatr Provisorium, Kompania Teatr, Kinoteatr Projekt, Lubelski Teatr Tańca, Studium Kultury, Pracownia Słowa i Zespół Taneczny "Rytm". Centrum Kultury jest także wydawcą Lubelskiego Informatora Kulturalnego ZOOM, który prezentuje wszystkie najważniejsze imprezy kulturalne i rozrywkowe w mieście.
W budynku mieści się również: Kawiarnia Artystyczna "Hades" i Klub-Kawiarnia "Centrala"
Zobacz:
Akademickie Centrum Kultury
Informacje na temat Akademickiego Centrum Kultury znajdziesz w haśle:
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.
Zobacz:
Wojewódzki Ośrodek Kultury
Instytucja, która animuje kulturę w całym lubelskim regionie. Zwraca szczególną uwagę na
kulturę ludową Lubelszczyzny. Organizuje m.in.
Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych w
Kazimierzu Dolnym.
Zobacz:
Galerie
Muzea
- Muzeum Lubelskie na Zamku - arcydzieła malarstwa, rekwizyty dotyczące kultury ludowej regionu, wystawy czasowe
- Muzeum Historii Miasta Lublina w Bramie Krakowskiej - wystawy dotyczące historii Lublina
- Muzeum Martyrologii "Pod Zegarem" w dawnym areszcie śledczym Gestapo
- Dworek Wincentego Pola - wystawy dotyczące poety i jego zainteresowań, m.in. geografii
- Muzeum Literackie im. Józefa Czechowicza - zbiory dotyczące pisarza i innych twórców związanych z Lubelszczyzną
- Izba Pamięci Drukarstwa Polskiego
- Izba Pamięci Żydów Lublina
- Muzeum Archidiecezjalne Sztuki Religijnej
- Muzeum Cefarmu - wystawy dotyczące farmacji
- Państwowe Muzeum na Majdanku (patrz: Majdanek)
- Muzeum UMCS
- Muzeum Wsi Lubelskiej
Teatry
Filharmonie
Festiwale
Kultura alternatywna
Rozwój kultury alternatywny w Lublinie jest bardzo dynamiczny. Lata 70. przyniosły takie projekty alternatywne jak chociażby
Teatr Gong 2, czy
Scena Plastyczna KUL. W Lublinie powstał także Ośrodek Brama Grodzka -
Teatr NN - prężnie działająca instytucja kulturalna, która w swoich projektach bardzo często odnosi się do historii miasta związanej z koegzystencją trzech kultur. W Lublinie rozwija się także sztuka
performance.
Życie nocne
Życie nocne miasta ogranicza się do jego centrum i Miasteczka Akademickiego. Tam jest najwięcej w mieście lokali, pubów i dyskotek. Życie nocne miasta, choć bogate, napotyka na szereg problemów, m.in. brak nocnej komunikacji miejskiej.
Związani z Lublinem
- Janusz Lewandowski, członek Parlamentu Europejskiego, były minister minister prywatyzacji - urodzony w Lublinie w 1951 roku
- Stanisław Kostka Potocki
- rabin Jakub Icchak Horowic, znany jako "Widzący z Lublina", (1745-1815)
- Henryk Wieniawski, polski skrzypek i kompozytor, urodzony w Lublinie (1835-1880)
- Izabella Sierakowska, posłanka z SdPL
- Grzegorz Kurczuk, były minister sprawiedliwości, poseł SLD
- Zyta Gilowska, polityk prawicowy
- Lesław Paga, ekonomista, jeden z twórców Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie
- Karol Wojtyła, papież Jan Paweł II , wieloletni wykładowca KUL
- Leszek Mądzik, reżyser teatralny i scenograf
- Józef Czechowicz, poeta
- Franciszka Arnsztajnowa, poetka
- Biernat z Lublina, autor bajek
- Krzysztof Cugowski, piosenkarz, lider zespołu Budka Suflera
- Beata Kozidrak, wokalistka zespołu Bajm
- Urszula Kasprzak, piosenkarka
- Bohdan Łazuka, aktor, urodzony w Lublinie w 1938
- Elżbieta Cichla-Czarniawska, poetka
- Henryk Wiercieński, uczestnik powstania styczniowego, publicysta
- Jerzy Janiszewski, dziennikarz muzyczny
- Ziemowit Jacek Pietraś, prawnik, profesor UMCS
- Robert Dados, sportowiec
- Jerzy Kłoczowski, historyk
- Adam Lerue, rysownik i malarz
- Zdzisław Podkański, polityk, europarlamentarzysta
- Władysław Żmuda, piłkarz, jeden z "Orłów Górskiego"
- Wincenty Pol, pisarz i geograf, urodzony w Lublinie w 1807
- Wiesław Skrzydło, prawnik, rektor UMCS
- Grzegorz Leopold Seidler, prawnik, rektor UMCS
- Sebastian Klonowic, poeta i pisarz
- Onufry Koszarny, trębacz miejski
- Władysław Stefan Grzyb, klikon miejski, jeden z 25 najlepszych na świecie
- Julia Hartwig, poetka i tłumaczka
- Edward Hartwig, fotograf
Media
Sport
- piłka nożna:
- piłka ręczna:
- SPR Lublin - http://www.spr.lublin.pl/
- UTS Orlik - http://www.orlik.lublin.pl/
- koszykówka:
- rugby:
- KS Budowlani - http://www.ksbudowlani.com/
- pływanie:
- KS Lublinianka - http://www.republika.pl/mtplublinianka/
- UTS Orlik - http://www.orlik.lublin.pl/
- żużel:
- Towarzystwo Żużlowe Lublin - http://www.tzlublin.com/
- kolarstwo szosowe:
- Lubelskie Towarzystwo Cyklistów - http://www.ltc.lublin.pl/
- Akademicki Związek Sportowy - http://www.azs.umcs.lublin.pl/
Galeria
Grafika:LublinStareMiasto1.jpg|Fragment zabudowy staromiejskiej w Lublinie.
Grafika:lublin_brama_krakowska.jpg|Brama Krakowska w Lublinie (1342-70)
Grafika:Lublin_Brama_Grodzka.jpg|Brama Grodzka
Grafika:Fara.JPG|Plac po farze.
Grafika:studnia.JPG|Studnia z XVII w. przy par. św. Agnieszki w Lublinie.
Grafika:zamek.JPG|Zamek, przebudowany w XIX w.
Grafika:Lublin_zamek.jpg|Zamek
Grafika:Lublin_Plac_Zamkowy.jpg|Plac Zamkowy
Grafika:plac.JPG|Plac Zamkowy nocą.
Grafika:Lublin_Archikatedra.jpg|Archikatedra lubelska
Grafika:Lublin_cmentarz_zydowski.jpg|Cmentarz żydowski
Grafika:Lublin_cmentarz_zydowski2.jpg|Cmentarz żydowski
Grafika:Lublin_dworek_Kosciuszkow.jpg|Dworek Kościuszków w Ogrodzie Botanicznym
Grafika:Lublin_dworzec_PKP.jpg|Dworzec PKP
Grafika:Lublin_Pilsudski.jpg|Pomnik Józefa Piłsudskiego na Placu Litewskim
Grafika:Lublin_Trybunal.jpg|Trybunał Koronny
Image:Tęczyński Palace Lublin Jakubowice Poland 2006-03-20.JPG|Ruiny Pałacu Tęczyńskich w Lublinie (dawniej Jakubowice Murowane)
Linki zewnętrzne
Lublin
Lublin | Люблин | Lublin | Lublin | Lublin | Lublin | Lublino | לובלין | Ļubļina | Liublinas | Lublin | Lublin | Lublin | ルブリン | Lublin | Lublin | Lublin | Люблин | Лублин | Lublin | Lublin