Lolita (1955) – tytuł jednej z bardziej znanych powieści Vladimira Nabokova. Lolita nie jest powieścią pornograficzną; autor skupia się na psychologii bohaterów w nietypowym związku oraz na długoterminowych skutkach wykorzystania seksualnego dziecka. Lolita jest m. in. literacką grą z konwencjami powieści kryminalnej, romansu, powieści drogi; dzieło jest swego rodzaju szaradą.

Istnieją dwa tłumaczenia powieści na język polski: nowsze tłumaczenie Michała Kłobukowskiego oraz erudycyjne tłumaczenie z bogatymi przypisami autorstwa Roberta Stillera.

Powieść została dwukrotnie sfilmowana: w 1962 roku przez Stanleya Kubricka oraz w roku 1997 przez Adriana Lyne’a.

Lolita Playboy.JPGa, w którym opublikowano powieść]]

Pod wpływem powieści powstał rzeczownik pospolity lolita oznaczający, głównie w przemyśle pornograficznym, bardzo młodą lub niepełnoletnią kobietę, potrafiącą wykorzystać swoje wdzięki i umiejętnie okręcić sobie wokół palca mężczyzn. Także wymyślone przez Nabokova pojęcie nimfetka weszło do kultury popularnej.

Powieść zyskała rozgłos dzięki swojemu kontrowersyjnemu tematowi – seksualnemu pożądaniu (spełnionemu) dorosłego mężczyzny z Europy o mesmerycznym pseudonimie Humbert Humbert (którego sam autor nazwał w wywiadzie z dziennikarzem "neurotycznym łajdakiem") do dwunastoletniej Dolores Haze (Lolita jest zdrobnieniem tego imienia, dziewczynka urodziła się 1 stycznia 1935). Centralna akcja powieści toczy sią w roku 1947 w amerykańskim miasteczku Ramsdale, kiedy Humbert Humbert ma trzydzieści siedem lat. Lolita jest pisana w pierwszej osobie przez Humberta i jest jego niezwykłym, momentami rozgorączkowanym, wypełnionym też wyrzutami sumienia sprawozdaniem z erotycznej i miłosnej fascynacji niedojrzałą nastolatką-dzieckiem Lolitą.

Przez bogactwo odnośników i zamiłowanie autora do ukrytych znaczeń, jest zaliczana do dzieł postmodernistycznych (pośród innych odwoływał się do niej np francuski pisarz Georges Perec). Przypisy Roberta Stillera – autora jednego z dwu polskich tłumaczeń Lolity – pozwalają na zdanie spobie sprawy z erudycji Nabokova.

W sensie komercyjnym popularności Lolity pomógł skandalizujący temat. Nabokov żartował że pozostaje na utrzymaniu małej dziewczynki, ponieważ powieść i prawa do filmu na podstawie powieści przyniosły autorowi istotny dochód - pisarz rzucił męczącą pracę na uniwersytecie i dalej zajmował się pisaniem i badaniami naukowymi (tworząc jeszcze kilka powieści min. Blady ogień, Ada).

Zobacz też:

• Lolita (imię)

Linki zewnętrzne

• Lolita – pełny tekst powieści w językach angielskim i rosyjskim

Amerykańskie dzieła literackie

Lolita | Lolita | Lolita (Nabokov) | Lolita | Lolita (novela) | Lolita | 롤리타 | לוליטה | Lolita | ロリータ | Lolita | Лолита | 罗莉塔