Litr (skrót l) - pozaukładowa jednostka objętości. W przeliczeniu na jednostki SI 1l = 1/1000 m³, czyli 1 dm³. W USA, Kanadzie, Australii do oznaczania tej jednostki stosuje się oficjalnie dużą literę "L", w pozostałych krajach świata, w tym w Polsce, normą jest stosowanie małej litery "l".

Stosowane przedrostki i ich powiązanie z układem SI

---

Tradycyjnie (zwłaszcza w zastosowaniach chemicznych i medycznych) z jednostką tą są stosowane przedrostki wielokrotności, których skróty nie są we wszystkich przypadkach zgodne z przedrostkami SI:

Wielokrotność	Nazwa	Symbole			Jednostka	Name	Symbole
100	litr	l	L
101	dekalitr	dal	daL		10–1	decylitr	dl	dL
102	hektolitr	hl	hL		10–2	centylitr	cl	cL
103	kilolitr	kl	kL		10–3	millilitr	ml	mL
106	megalitr	Ml	ML		10–6	mikrolitr	µl	µL
109	gigalitr	Gl	GL		10–9	nanolitr	nl	nL
1012	teralitr	Tl	TL		10–12	pikolitr	pl	pL
1015	petalitr	Pl	PL		10–15	femtolitr	fl	fL
					10–18	attolitr	al	aL

Przeliczanie

---

Jeden litr =:

≈ 0.87987699 Imperial quart

W drugą stronę: 1. Imperial quart ≡ 1.1365225 litra

≈ 1.056688 US fluid quarts

W drugą stronę: One US fluid quart ≡ 0.946352946 litra

≈ 0.0353146667 cubic foot

W drugą stronę: 1. cubic foot ≡ 28.316846592 litra

Jeden millilitr =:

≈ 0.03519507972785404600 Imperial fluid ounce

W drugą stronę: 1. Imperial fluid ounce ≡ 28.4130625 ml

≈ 0.0338140227018429971686 US fluid ounce

W drugą stronę: 1. US fluid ounce ≡ 29.5735295625 ml

≈ 0.0000353146667 cubic foot

W drugą stronę: 1. cubic foot ≡ 28,316.846592 ml

Historia

---

Nazwa jednostki pochodzi od starofrancuskiej miary objętości o nazwie litron, która w Polsce została zaadaptowana pod nazwą kwarty.

W 1793 r. litr został zdefiniowany we Francji jako 1 dm objętości, w ramach tworzenia nowego "Republikańskiego Układu Miar", po zwycięstwie Wielkiej Rewolucji Francuskiej.

W 1879 r., CIPM włączył tę jednostkę do swojego układu miar i oznaczył ją symbolem "l" (mała litera l).

W 1901 r. 3. Konfrencja CGPM zmieniła definicję litra na:

Jest to objętość jaką zajmuje 1 kg wody destylowaniej w temperaturze 3,98 °C przy ciśnieniu 1 atm = 760 mm Hg (1013,25 hPa)

W 1964 r., na 12. konferencji CGPM ponownie przywrócono definicję litra jako 1 dm³, po to aby uzgodnić tę jednostkę z układem SI. Okazało się bowiem, że ze ścisłej definicji metra w układzie SI i dokładnych pomiarów gęstości wody, wynika że 1 kg tej cieczy zajmuje w 3,98 °C 1,000028 dm³, a nie 1 dm³.

Uwagi praktyczne

---

Litr jest najpowszechniej stosowaną jednostką na świecie przy podawaniu objętości naczyń i kubatury budynków i pojazdów. Metr szcześcienny (i jednostki pochodne) jest natomiast częściej stosowany przy podawaniu objętości substancji. Ze względu na wzajemną łatwą przeliczalność obie jednostki można z powodzeniem stosować zamiennie. W codziennym użyciu litr jest jednak bardziej intuicyjną jednostką od m³, dzięki temu iż łatwo jest zapamiętać, że 1 litr wody ma masę niemal (choć nie dokładnie) równą 1 kg. Ponadto, m3 jest w codziennym użyciu jednostką zbyt wielką. Np. 1 m3 to 1000 typowych, jednolitrowych butelek wody mineralnej.

Wbrew rozpowszechnionym opiniom 1 l wody kranowej "w warunkach domowych" (czyli w temperaturze ok 20 °C nie ma nigdy masy 1 kg. Woda kranowa, zawierająca pewne, zmienne ilości jonów nieorganicznych oraz inne śladowe zanieczyszczenia, ma nieco mniejszą gęstość od wody destylowanej. Różnice w gęstości między wodą destylowaną i kranową mogą dochodzić do ok 2%. Ponadto, gęstość wody destylowanej zmienia się z temperaturą w granicach 10%. Np: woda destylowana w temperaturze 4°C ma gęstość 0,999719 kg/l, zaś w temperaturze 40°C już tylko 0,9922175 kg/l. Sumując oba efekty, 1 l wody kranowej w temperaturze pokojowej może mieć masę w zakresie od ok. 0,989 do ok. 0,993 kg/l.

Linki zewnętrzne

---

• gęstość wody dla temperatur 0-40°C

Jednostki miar i wag

Llitru | Litr | Литър | Litre | Litr | Liter | Λίτρο | Litre | Litro | Litro | Litro | لیتر | Litre | Litro | 리터 | Liter | Lítri | Litro | Litrs | Liter | Litras | Liter | Liter | リットル | Liter | Liter | Litro | Литр | Litre | Litre | Liter | Liter | Литар | Litar | Léter | Litra | Liter | ลิตร | Lít | Litre | Літр (одиниця виміру) | 升