Lingua franca (wł. język Franków) - historyczna gwara złożona z elementów kilku języków basenu Morza Śródziemnego: francuskiego, włoskiego, greckiego, hiszpańskiego i arabskiego, używana jeszcze w XX wieku w portach śródziemnomorskich.

Jednocześnie termin (określenie stanowi analogię do funkcji historycznej lingua franca) odnoszący się do szeroko używanych języków, będących środkiem komunikacji między różnojęzycznymi grupami ludzi. Przykładem współczesnej lingua franca w biznesie jest język angielski.

W przeszłości rolę taką pełniły m.in. w starożytności grecki Koine we wschodnim basenie Morza Śródziemnego i państwach hellenistycznych, potem (a przez pewien czas równolegle) łacina łącząca średniowieczną Europę aż po czasy nowożytne, czy wreszcie nowożytny język francuski w kołach dyplomatycznych, język niemiecki w XIX i XX wieku szczególnie w sferach gospodarczych środkowo-wschodniej Europy.

W innych rejonach świata funkcję taką pełnią np. Suahili w Afryce Wschodniej, Hausa w Afryce Zachodniej, Hindi na dużych obszarach Indii, język malajski w Azji Południowo-Wschodniej, Bislama na wyspach Pacyfiku i rozmaite języku typu pidżin w innych miejscach świata, na przestrzeni wielu wieków. Język portugalski pełnił rolę lingua franca w Afryce i Azji, zwłaszcza w XV i XVI wieku. Chiński mandaryński spełnia rolę wspólnego języka dla osób mówiących rozmaitymi dialektami języka chińskiego.

Próby stworzenia sztucznych lingua franca

Esperanto i ido są językami sztucznymi, które są niekiedy proponowane jako alternatywa dla języka angielskiego w roli lingua franca. Ich zwolennicy argumentują, że język taki powinien być możliwie prosty, a zarazem ekspresyjny. Twierdzą oni, że język angielski i inne języki etniczne nie nadają się do tej roli, gdyż zawierają specyficzne cechy, które utrudniają ich przyswojenie, a ponadto zapewniają automatycznie przewagę osobom mówiącym nimi od urodzenia.

Języki naturalne są także nośnikami kultury i systemu wartości. Gdy język francuski dominował w Europie i w innych częściach świata, francuska kultura i wartości dominowały kosztem innych kultur. Hegemonia pojedynczego języka nieuchronnie prowadzi do nierówności między wspólnotami językowymi. Przykładowo - kompetencja językowa zapewnia przewagę w ubieganiu się o stanowiska kierownicze.

Języki planowe opierają tezy o swojej uniwersalności na założeniu, że konieczne jest maksymalne uproszczenie języka i zapewnienie, że osoby nie mówiące danym językiem etnicznym nie będą się znajdowały w gorszym położeniu. Ich zwolennicy twierdzą, że specyficzne elementy zawarte w językach etnicznych stanowią zasadniczą przeszkodę dla uzyskania odpowiedniego stopnia biegłości w używaniu danego języka.

Zwolennicy języków planowych twierdzą także, że liczba mówiących nimi osób nie decyduje o ich wartości. Gdyby język sztuczny (lub jakikolwiek inny język o niewielkim zasięgu) został przyjęty w drodze międzynarodowego porozumienia i był stosowany jako międzynarodowy język pomocniczy, liczba jego użytkowników natychmiast gwałtownie by wzrosła. W chwili obecnej zapotrzebowanie na osoby mówiące językami sztucznymi jest ograniczone, aczkolwiek esperanto jest potocznie określane w środowisku tłumaczy jako lingua franca.

Zobacz też

• język wehikularny, język pomocniczy, język pidżynowy, pidgin English, lingua franca nova

Zewnętrzne linki

• Słownik historycznej Lingua Franca

Językoznawstwo

Lingua franca | Лингва франка | Lingua franca | Lingua franca | Lingua franca | Lingua franca | Lingua franca | Lingvafrankao | Sabir | Francbhéarla | Lingua franca | Lingua franca | Lingua franca | לינגואה פרנקה | Lingua franca | Lingua franca | リングワ・フランカ | Lingua franca | Lingua franca | Лингва-франка | Lingua franca | Lingua franca | Lingua franca