Księga Jeremiasza (najczęściej używane skróty: Jer, Jr) - księga zaliczana do ksiąg prorockich Starego Testamentu. Jej autorstwo przypisuje się tradycyjnie Jeremiaszowi, datując przy tym wiek jej spisania na VI wiek p.n.e.. Pierwotnie została spisana w języku hebrajskim na terenie dawnej Judy i Egiptu. Opisuje dzieje związane z prorokiem Jeremiaszem oraz orędzie, które przekazał mu Bóg.

= Treść =

Współcześnie księga ta jest w Biblii podzielona na 52 rozdziały. Alternatywnie można ją podzielić na 23 odrębne części składające się na 5 "ksiąg".

1. Wstęp, rozdz. 1.
2. Opis występków i grzechów Izraelitów, składający się z siedmiu części: (1.) rozdz. 2; (2.) rozdz. 3-6; (3.) rozdz. 7-10; (4.) rozdz. 11-13; (5.) rozdz. 14 do rozdz. 17:18; (6.) rozdz. 17:19 do rozdz. 20; (7.) rozdz. 21-24.
3. Wypowiedzi przeciw okolicznym narodom, w dwóch częściach: (1.) rozdz. 46-49; (2.) rozdz. 25.; oraz epizody związane z dziejami Jeremiasza i jego prorokowaniem: (1.) rozdz. 26; (2). rozdz. 27; (3.) rozdz. 28, 29.
4. Dwie części opisujące nadzieję na nadejście lepszych czasów dla Izraela: (1.) rozdz. 30, 31; (2.) rozdz. 32, 33; oraz opis wydarzeń z życia Jeremiasza w trzech częściah: (1.) rozdz. 34:1-7; (2.) rozdz. 34:8-22; (3.) rozdz. 5.
5. Zakończenie w dwóch częściach: (1.) rozdz. 36; (2.) 45.

W Egipcie Jeremiasz najprawdopodobniej dopisał trzy częsci: (1.) rozdz. 37-39; (2.) 40-43 oraz (3.) rozdz. 44.

Rozdziały 50 i 51 zawierają wypowiedzi przeciw Babilonowi, a ostatni rozdział, 52, jest opisem zburzenia Jerozolimy i uprowadzenia Żydów do niewoli babilońskiej.

Powyższy dość skomplikowany podział księgi Jeremiasza wynika z braku chronologii w jej spisaniu. Obejmuje ona przy tym okres ok. 30 lat, wystepują w niej liczne powtórzenia. Nie jest wiadome kiedy ani w jakich okolicznościach księga ta została ostatecznie skompletowana w znanej nam dzisiaj formie.

Główne proroctwa mesjańskie w księdze Jeremiasza znajdują się w następujących fragmentach: 23:1-8; 31:31-40 oraz 33:14-26.

= Księga Jeremiasza w Septuagincie =

Wersja księgi Jeremiasza, która znajduje się w Septuagincie jest różna (krótsza) od innych wersji. Septuaginta omija m.in. następujące fragmenty: 10:6-8; 27:19-22; 29:16-20; 33:14-26; 39:4-13; 52:2, 3, 15, 28-30. W sumie zostaje pominiętych około 2,700 słów, które znajdujemy w tekście masoreckim.

= Księga Jeremiasza w Zwojach znad Morza Martwego =

Księgę Jeremiasza znaleziono także w Zwojach znad Morza Martwego w grocie 4 w Qumran. Jeden z tekstów zawiera hebrajski tekst wersji, którą znajdujemy w Septuagincie. Może to wyjaśniać skąd wzięła się różnica, którą znajdujemy w Septuagincie - wcześniej sądzono, że wynikła ona z błędów lub zmian dokonanych podczas tłumaczenia, teraz powszechniej uważa się, że zmian dokonano już w wersjach masoreckich, bądź też że od początku istniały dwie różne wersje tej księgi.

= Główne koncepcje co do różnic w wersjach =

Biorąc pod uwagę powyższe informacje, istnieją trzy główne koncepcje co do autorstwa i oryginalności poszczególnych fragmentów księgi Jeremiasza:

1. Krótsza wersja jest oryginalna.
2. Dłuższa wersja jest oryginalna.
3. Obie wersje zostały spisane przez Jeremiasza, obie są oryginalne.

Należy przy tym zaznaczyć, że różnice, które znajdują się tekstach, najczęściej są powtórzeniami i ich umieszczenie lub pominięcie nie niesie za sobą większego znaczenia, a w szczególności nie powoduje implikacji teologicznych czy historycznych. Może to wyjaśniać motywy dokonywanych zmian - najprawdopodobniej chęć uproszczenia księgi lub też odwrotnie - poszerzenia, podkreślenia poszczególnych (ważnych dla redaktora) fragmentów orędzia.

Biblia

Kniha Jeremjáš | Buch Jeremia | Book of Jeremiah | Livre de Jérémie | 예레미야 (구약성서) | Yeremia | ספר ירמיהו | Yeremia | Jeremia | エレミヤ書 | Jeremias bok | Jeremias bok | Livro de Jeremias | Иеремия (пророк) | Jeremiáš | Jeremian kirja | Jeremia | ירמיהו | 耶利米書