Kolęda

Kolęda (od łacińskiej nazwy pierwszego dnia każdego miesiąca "calendae") - pieśń bożonarodzeniowa (nawiązująca do Bożego Narodzenia) o tematyce religijnej, początkowo wywodząca się z tradycji ludowej, potem komponowana również przez wielu wybitnych kompozytorów. Odmiana kolędy o wątkach zaczerpniętych z życia codziennego nazywana jest pastorałką. Pastorałka w odróżnieniu od kolędy nie jest wykorzystywana w nabożeństwach religijnych.

Według tradycji autorem pierwszej kolędy jest Franciszek z Asyżu. Najstarsza zachowana polska kolęda, pochodząca z 1424 roku, zaczyna się od słów "Zdrów bądź, Królu Anielski". Pierwotnie na początku XV wieku tłumaczono na język polski kolędy ze śpiewników braci czeskich. Wzrost popularności gatunku nastąpił na przełomie XVII i XVIII wieku, wtedy powstała jedna z najważniejszych polskich kolęd "W żłobie leży" przypisywana Piotrowi Skardze - do melodii poloneza koronacyjnego króla Władysława IV. Inną ważną kolędę "Bóg się rodzi", do melodii w rytmie poloneza, napisał Franciszek Karpiński. Twórcami kolęd byli także między innymi Mikołaj Sęp Szarzyński i Andrzej Morsztyn, a w XIX w Feliks Nowowiejski i Zygmunt Noskowski. Kolędę Lulajże, Jezuniu Fryderyk Chopin zacytował w środkowej części Scherza h-moll op.20. Ze współczesnych kolędy komponował Witold Lutosławski.

Nazwa kolęda jest też stosowana do określenia ludowego zwyczaju odwiedzania przez korowód przebierańców, zwykle z szopką i gwiazdą betlejemską, wszystkich domów we wsi. (Odwiedzani musieli dać kolędnikom "jadła i napoju").
Z tradycji tej wywodzi się również zwyczaj odwiedzania domów przez księży katolickich w celu zebrania datków na Kościół oraz umocnienia więzi parafialnych.

Kolędę "Wśród nocnej ciszy" skomponował organista z Obiechowa Kazimierz Granat.

Najsłynniejsze polskie kolędy:

Link zewnętrzny

http://www.koleda.kdm.pl

Pieśni (formy muzyczne) | Formy liturgiczne | Antropologia | Katolicyzm

Gourt Home::Gourt :: Kolęda

Link zewnętrzny