article Related Topics:
Katowice
 

Katowice (czes. Katovice, niem. Kattowitz) - miasto położone centralnie w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego, dawniej stolica autonomicznego województwa śląskiego, główny ośrodek Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i największe miasto Górnośląskiego Związku Metropolitalnego. W latach 1975-1998 stolica województwa katowickiego. Katowice są stałym członkiem Unii Metropolii Polskich.

Geografia

Położenie

Katowice leżą na Wyżynie Katowickiej będącej częścią Wyżyny Śląskiej, na terenie Górnego Śląska. Przez miasto przepływają rzeki: Rawa i Kłodnica oraz kilka mniejszych rzek. Teren miasta odznacza się urozmaiconą rzeźbą, a różnice wysokości względnych wynoszą około 100 m, najwyższe wzniesienie jest położone 352 m n.p.m., a najniższy punkt leży na wysokości 266 m n.p.m. Pod względem geologicznym Katowice położone są w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym obejmującym cały Górnośląski Okręg Przemysłowy oraz Rybnicki Okręg Węglowy. Katowice graniczą z miastami: Chorzowem, Siemianowicami Śląskimi, Sosnowcem, Mysłowicami, Lędzinami, Tychami, Mikołowem i Rudą Śląską.

Klimat

Średnia roczna temperatura wynosi tutaj około 8ºC, średnia temperatura w lipcu wynosi około +18,0°C, a w styczniu -3,3°C. Średnia suma opadów w skali roku nie przekracza 750 mm. Charakterystyczne są tu wiatry słabe, o prędkości nie przekraczającej 2m/s wiejące z kierunku zachodniego. O klimacie miasta decydują wpływy oceaniczne, które mają przewagą nad wpływami kontynentalnymi oraz sporadycznie docierającymi tu od południowego zachodu przez Bramę Morawską masami powietrza zwrotnikowego.

Podział administracyjny

DzielniceKatowic.png

Miasto Katowice składa się z 22 dzielnic zgrupowanych w 5 zespołach dzielnic:

I. Zespół dzielnic śródmiejskich II. Zespół dzielnic północnych III. Zespół dzielnic zachodnich IV. Zespół dzielnic wschodnich V. Zespół dzielnic południowych

Aglomeracja

Katowice leżą w centrum największej aglomeracji w Polsce. Region ten rozkwitł w XIX wieku dzięki gwałtownemu rozwojowi górnictwa i hutnictwa. W tym też wieku podczas planowania strategicznego utworzono region nazywany Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym. Składa się on z dwudziestu kilku miast oraz kilkudziesięciu mniejszych miejscowości na terenie Górnego Śląska i Zagłębia. Od lat '90 XX wieku zaczęto planować utworzenie jednej metropolii regionu katowickiego. 9 stycznia 2006 roku prezydenci 17 miast podpisali deklarację utworzenia Górnośląskiego Związku Metropolitalnego (GZM). Obecnie trwa podejmowanie odpowiednich uchwał przez Rady Miejskie. Do GZM-u oprócz Katowic będą należały sąsiadujące ze sobą miasta: Będzin, Bytom, Chorzów, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jaworzno, Knurów, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, Zabrze. Górnośląski Związek Metropolitalny będzie miał powierzchnię wynoszącą 1304 km² i mieszkać tu będzie 2 143 000 osób, natomiast cały obszar miejski zamieszkuje do 2,5 mln osób.

Rozwój demograficzny

Rozwój demograficzny Katowic związany jest z wcielaniem pogranicznych osad i tym samym z rozwojem terytorialnym miasta. Od uzyskania w 1865 r. praw miejskich, Katowice powiększało kilkakrotnie swoją powierzchnię i zmieniało strukturę administracyjną dzielnic. 15 lipca 1924, liczba ludności miasta przekroczyła 100 tys. W tym dniu wcielono do Katowic: Bogucice, Brynów, Dąb, Ligotę, Załęską Hałdę, Załęże i Zawodzie, co spowodowało praktycznie podwojenie liczby mieszkańców z niespełna 57 tys. do prawie 113 tys.. Kolejne przyłączenia okolicznych osad miały miejsce w latach 1951, 1960 i 1975. W okresie od 1825 do 1924 r. liczba ludności podwajała się, głównie przez migrację i wcielanie okolicznych osad, co ok. 10 lat i w ciągu tychże 100 lat zwiększyła się ponad 165. krotnie. Jednakże, z początkiem lat 90. XX w. nastąpiła zmiana tendencji rozwoju demograficznego miasta i nastąpił spadek liczby ludności Katowic z 366 600 (stan 1991) do 315 123 (stan 2005).

Historia

Najważniejsze daty:

  • 1177 – teren, na którym znajdują się obecne Katowice, przestał być częścią Małopolski i został włączony do Śląska.
  • 1299 – wydanie przez księcia bytomskiego Kazimierza II dokumentu ze wzmianką o najstarszej dzielnicy Katowic – ówczesnej wsi Dąb (Crasni Domb)
  • 1468 – wzmianka o dzisiejszej dzielnicy Katowic – Podlesiu
  • ok. 1580 – kuźnik bogucki Andrzej założył na swoim gruncie wieś zagrodniczą Katowice
  • 1598 – po raz pierwszy pojawiła się dokumentach nazwa Katowice (ad parochiam pertinent village Boguczycze, Zalęzie et nova villa Katowicze)
  • od połowy XVIII w.– wzmożony rozwój wsi Katowice związany z odkryciem złóż węgla i uprzemysłowieniem

    Gospodarka

    Firmy i przedsiębiorstwa

    Na terenie miasta jest około 48 tys. zarejestrowanych podmiotów gospodarczych. Stanowi to około 10% podmiotów gospodarczych zlokalizowanych w województwie śląskim. Tempo wzrostu liczby zarejestrowanych przedsiębiorców sięga 8-10% w skali roku. Około 1/5 z ponad 4 tys. spółek z udziałem kapitału zagranicznego, zarejestrowanych na terenie województwa posiada swoją siedzibę w Katowicach. Katowiczan w wieku produkcyjnym jest 64%, w wieku przedprodukcyjnym 19%, a w wieku poprodukcyjnym 17%. Bezrobotnych w Katowicach jest 15 258 osób, a stopa bezrobocia wynosi 7,7%. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto kształtuje się na poziomie 2,7 tys. zł. Katowice są siedzibą Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

    Górnictwo i hutnictwo

    Katowice przez wiele lat były uważane za centrum górnictwa i hutnictwa. W ostatnich latach dużo kopalń i hut zostało zlikwidowanych. Obecnie działające kopalnie połączyły się tworząc Katowicki Holding Węglowy S.A. W skład tego holdingu wchodzi 7 kopalń. Górnictwo, hutnictwo oraz sektor energetyczny generują łącznie ponad 25% wpływów miasta z podatku od nieruchomości. Budynki po zamkniętych zakładach pracy przekształca się na sklepy, galerie handlowo-rozrywkowe, muzea i punkty widokowe. Na przykład na terenie byłej KWK Gottwald powstało Silesia City Center, a na terenie byłej KWK Katowice powstaje nowe Muzeum Śląskie.

    Handel i targi

    Katowice należą do grona największych w Polsce ośrodków miejsko-przemysłowych. Ze względu na wielkość rynku konsumpcyjnego, Katowice stanowią ważne w skali kraju centrum handlowo-targowe. Od końca lat 80. XX w. zmieniła się całkowicie struktura handlu w całej Polsce - w tym także w Katowicach. Ówczesne domy handlowe - dziś nazywane marketami - zostały w większości sprywatyzowane. W mieście znajdują się trzy duże centra handlowe oraz kilka mniejszych. Większość supermarketów jest usytuowana w okolicach osiedli mieszkaniowych. Do największych centrów handlowo-rozrywkowych należą: CH 3 Stawy, CH Dąbrówka oraz Silesia City Center. Co roku w mieście odbywają się Międzynarodowe Targi Katowickie oraz szereg innych mniejszych imprez tego typu jak np.:
    • Międzynarodowe Targi górnictwa energetyki i metali
    • Toolexpo Międzynarodowe Targi narzędzi i obrabiarek
    • Międzynarodowe Targi spożywcze
    • Jesienna giełda budownictwa
    • Śląskie targi nieruchomości
    • Międzynarodowe Targi Motoryzacyjne
    • Międzynarodowe Targi techniki motoryzacyjnej
    • BIKE Międzynarodowe Targi rowerowe
    • Targi Międzynarodowe spawalnicze
    • Targi BHP

Transport

Komunikacja miejska

Na terenie Katowic istnieje ok. 200 linii autobusowych oraz 15 tramwajowych. Olbrzymią większość linii autobusowych i wszystkie tramwajowe organizuje KZK GOP. Linie autobusowe KZK GOP w Katowicach w większości obsługuje PKM Katowice, zaś wszystkie tramwajowe Tramwaje Śląskie. Oprócz tego w Katowicach działają także linie organizatorów z miast ościennych (Tychy, Jaworzno), nie zrzeszonych z KZK GOP oraz przewoźników prywatnych.

Transport kolejowy

Katowice stanowią jeden z największych węzłów komunikacji kolejowej w Polsce, zarówno jeśli chodzi o przewozy pasażerskie jak i towarowe. Z głównego dworca kolejowego odjeżdżają pociągi wszystkich kategorii, w tym EuroCity i InterCity, zapewniające połączenia ze wszystkimi największymi miastami w Polsce oraz z Czechami, Słowacją, Węgrami, Austrią i Niemcami. W mieście znajduje się ponadto 8 stacji i przystanków pasażerskich PKP: Katowice Bogucice, Katowice Brynów, Katowice Ligota, Katowice Szopienice, Katowice Podlesie, Katowice Piotrowice, Katowice Załęże oraz Katowice Zawodzie.

Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego, ze względu na położenie miasta dużą rolę odgrywają przewozy tranzytowe, także międzynarodowe.

Transport drogowy

Katowice znajdują się na skrzyżowaniu szeregu drogowych szlaków komunikacyjnych. Przez miasto przebiegają m.in.:

Transport lotniczy

W odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Posiada on roczną przepustowość 1,6 mln pasażerów. W całym 2005 roku obsłużono 1,1 mln pasażerów. Ma jeden terminal pasażerski (obecnie w rozbudowie - po rozbudowie zakończonej ok. roku 2007 przepustowość roczna terminala wyniesie ok. 3,6 mln pasażerów) oraz terminal cargo. Obsługuje stałe połączenia rejsowe z ponad dwudziestoma lotniskami. Linie operujące z portu to: Lufthansa, Euro LOT, LOT, Wizz Air, Air France oraz Centralwings.

W centrum Katowic znajduje się również lotnisko Katowice-Muchowiec.

Edukacja

Katowice są jednym z większych ośrodków naukowych w Polsce. Znajduje się tu ponad 20 uczelni wyższych, na których studiuje prawie 100 tys. osób. Według danych statystycznych ponad 67% katowiczan w wieku 20-24 lat posiada wykształcenie średnie i policealne, a ponad 30% w wieku 25-29 lat legitymuje się wykształceniem wyższym. Ogólnie wykształcenie wyższe posiada 16% katowiczan.

Wyższe uczelnie w Katowicach:

  1. Akademia Ekonomiczna w Katowicach
  2. Akademia Muzyczna w Katowicach
  3. Akademia Wychowania Fizycznego w Katowicach
  4. Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
  5. Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie, filia
  6. Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa w Katowicach
  7. Międzynarodowa Szkoła Bankowości i Finansów
  8. Politechnika Śląska, dwa wydziały zamiejscowe
  9. Polska Akademia Nauk, oddział
  10. Śląska Akademia Medyczna
  11. Śląska Wyższa Szkoła Informatyki w Katowicach
  12. Śląska Wyższa Szkoła Zarządzania w Katowicach
  13. Uniwersytet Śląski
  14. Wyższa Szkoła Bankowości i Finansów w Katowicach
  15. Wyższa Szkoła Humanistyczna w Katowicach
  16. Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, wydział zamiejscowy
  17. Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie, Instytut Pedagogiki
  18. Wyższa Szkoła Techniczna w Katowicach
  19. Wyższa Szkoła Technologii Informatycznych w Katowicach
  20. Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych w Poznaniu, wydział zamiejscowy
  21. Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach
  22. Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach
  23. Wyższe Seminarium Duchowne Braci Mniejszych w Katowicach
  24. Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne w Katowicach
  25. Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Bielsku-Białej, wydział zamiejscowy
  26. Prywatne Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Katowicach

W Katowicach znajduje się również:

Kultura i Rekreacja

Katowice stanowią główny ośrodek kulturalny na terenie Górnego Śląska, chociaż bez zaznaczonej wyraźnej dominacji, w przeciwieństwie do stolic innych regionów. Obecność w regionie dużej liczby znaczących miast ma wpływ decentralizacyjny w regionie. Mimo wszystko Katowice mieszczą się w czołówce głównych ośrodków kulturalnych Polski. Poważniejszy rozwój kulturalny miasta przypadł dopiero na okres po 1922 roku, za sprawą ustanowienia miasta stolicą województwa. Za sprawą małych zniszczeń miasta w okresie II wojny światowej większość ośrodków kulturowych utworzono w miejsce dotychczasowych niemieckich. Do 1939 roku w mieście powstało kilka kin i teatrów, zarejestrowano 17 tytułów czasopism.

Teatry

Muzyka

Kina

Muzea

Media

W granicach Katowic znajduje się prawie 6 600 ha lasów. Lasy te są pod ochroną.

Zabytki i atrakcje turystyczne

Najstarsza budowla w Katowicach to drewniany kościółek św. Michała Archanioła z XVI wieku w Brynowie, oprócz niego w mieście znajduje się kilkadziesiąt budowli mieszkalnych z XIX i początku XX wieku, w tym unikatowe osiedla Nikiszowiec i Giszowiec. Znajduje się tu także kilka zabytkowych kościołów w tym kościół Mariacki, kościół garnizonowy, katedra Chrystusa Króla (największa katedra w kraju), bazylika z klasztorem franciszkanów z oryginalną kalwarią w stylu modernistycznym oraz ewangelicki kościół Zmartwychwstania Pańskiego - najstarsza murowana budowla sakralna w mieście.

Oprócz zabytków w Katowicach znaleźć można wiele niezabytkowych atrakcji turystycznych np. Pomnik Powstańców Śląskich (największy i najcięższy pomnik w kraju), Wieża spadochronowa (jedyna istniejąca wieża spadochronowa w Polsce), Spodek.

Wieżowce

Na terenie Katowic jest zbudowanych łącznie kilkaset wysokich budynków uznawanych za wieżowce. Najstarszym katowickim wieżowcem jest Dom profesorów Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych z 1931 roku, drugim Drapacz Chmur z 1934. Obecnie najwyższym wieżowcem w Katowicach jest Altus, będącym najwyższym budynkiem w kraju wybudowanym poza Warszawą. Katowice, mają także, największą ilość wieżowców w Polsce na kilometr kwadratowy.

Polityka

Urzędy i Instytucje

  • Śląski Urząd Wojewódzki (Gmach Sejmu Śląskiego)
  • Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego
  • Wojewódzki Urząd Pracy
  • Wyższy Urząd Górniczy
  • Obwodowy Urząd Miar oraz Okręgowy Urząd Miar
  • Okręgowy Inspektorat Pracy
  • Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny
  • Wojewódzki Inspektorat Weterynarii
  • Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
  • Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej
  • Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego
  • Narodowy Fundusz Zdrowia - Śląski Oddział Wojewódzki
  • Sąd Okręgowy, Sąd Rejonowy oraz Sąd Metropolitalny
  • Prokuratura Okręgowa, Prokuratura Rejonowa oraz Prokuratura Apelacyjna
  • Śląskie Kuratorium Oświaty
  • Śląski Związek Gmin i Powiatów
  • Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
  • Instytut Pamięci Narodowej
  • Archiwum Państwowe
  • Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna
  • Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego
  • Wojewódzki Sztab Wojskowy

Prezydent

Katowice_Herb.svg Prezydenci miasta Katowice
Główny artykuł:
Obecnym prezydentem miasta Katowice jest Piotr Uszok. Od uzyskania przez Katowice praw miejskich w 1865 r. miasto miało 23 prezydentów. Najważniejsze stanowisko we władzach wykonawczych Katowic było na przestrzeni lat różnie nazywane: w latach 1866-1920 i 1939-1945 nazywano ich Oberbürgermeister, w okresie międzywojennym (1922 – 1939) i pierwszych latach po wojnie (1945 - 1950) zwani byli prezydentami miasta, a od 24 marca 1950 do 1 stycznia 1974 zwano ich przewodniczącymi rady miejskiej. Od 1 stycznia 1974 r. powrócono do określenia prezydent miasta, które jest w użyciu do dziś. Pierwszym prezydentem Katowic był Louis Diebel, który objął urząd 14 maja 1866, zostając burmistrzem miasta, które liczyło wówczas 4 815 mieszkańców i obejmowało swym zasięgiem obszar zbliżony do dzisiejszego śródmieścia Katowic. Ostatnim sołtysem wsi Katowice był Kazimierz Skiba, którego chata, obecnie przeniesiona do skansenu, stała na obrzeżach wsi Katowice, niedaleko granicy wsi Bogucice, w części zwanej później Drajok.

Rada Miejska

3 marca i 4 kwietnia 1866 miały miejsce pierwsze wybory do ciała, które ustanowiło władze Katowic. Z 342 kandydatów wybrano pierwszych 18 przedstawicieli (Stadtverordneten) mieszkańców miasta. Przedstawiciele ci, pod kierownictwem przewodniczącego komitetu wyborczego, dr Richarda Holtze, wybrali 14 maja 1866 pierwszy magistrat (Magistratskollegium), w skład którego weszli:

  • pierwszy burmistrz Katowic - Louis Diebel z Krapkowic (niem. Krappitz),
  • zastępca burmistrza - Rossei
  • 4 stałych radnych miejskich, którzy od 1873 nosili tytuł Ratsherr
Liczbę radnych podniesiono w 1875 r. do 6 i zaczęto tytułować Stadtraete.

Na pierwszym posiedzeniu rady, któremu przewodniczył radny o nazwisku Trol, omawiano m. in. sprawy organizacji policji miejskiej. Radny Trol przekazał na jej rzecz, ze swego prywatnego mienia: stare biurko, materiały biurowe, 2 rogi dla straży nocnej, stary regał i szafę.

Obecnie przewodniczącym rady miejskiej jest Jerzy Forajter, a w jej skład wchodzi 31, wybieranych w wyborach bezpośrednich radnych. W roku 2002, po nowelizacji Ustawy o samorządzie lokalnym rada miasta utraciła prawo wyboru prezydenta. Zgodnie z tą ustawą 27 października 2002 odbyły się wybory powszechne na prezydenta Katowic, w których liczbą 54% głosów został wybrany Piotr Uszok.

Znani ludzie

Znane osoby urodzone w Katowicach

Znane osoby związane z Katowicami

Miasta partnerskie

Linki zewnętrzne

Bibliografia

  • "Album Katowic. Bogucice, Załęże et nova villa Katowice. Rozwój w czasie i przestrzeni" - J. Moskal, W. Janota, W. Szewczyk
  • "Osady i osiedla Katowic" - Lech Szaraniec
  • "Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy: Przewodnik" - K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski

Katowice

Kattowitz | Katowice | ካቶቪጸ | Katowice | Katowice | مستخدم:محمد القيرواني | Katowice | Katowice | Katowice | Катовице | Katowice | Катовица | Katovice | Katowice | Katowice | Katowice | Kattowitz | Κάτοβιτσε | Katowice | Katowice | Katowice | Katowice | Katowice | کاتوویتس | Katowice | Katowice | Katowice | Katowice | Katowice | Katowice | Katowice | Katowice | Katowice | Katowice | קטוביץ | Katowice | Katovicė | Katovice | カトヴィツェ | Katowice | Katowice | კატოვიცე | 카토비체 | Катовице | Katowice | Katowice | Katowice | Katowice | Катовице | Katowihi | केटोविच | Katowice | Katowice | Katowice | Katowice | Katovice | Katowice | Katowice | Kattowitz | Katowice | Kattowitz | Katowice | Katowice | Katovice | Катовице | Katowice | Katowice | Katowice | Katovice | Katovice | Katowice | Катовице | Katowice | คะโตวิตซ | Katowice | Катовіце | Katowice | Katowice | 卡托维兹 | Katowice

 

This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the "Katowice".

Home Page • arts • business • computers • games • health • hospitals • home • kids & teens • news • physicians • recreation• reference • regional • science • shopping • society • sports • world