article

krakow-wawel-katedra.jpg | Wieże_katedry_na_wawelu.jpg | Kalplica_wawel.jpg | Wawel-kaplica1.jpg | Krakow nagrobek Kazimierza W.jpg Katedra na Wawelu pod wezwaniem świętych Stanisława i Wacława należy do budowli o największym znaczeniu w historii Polski. Jest koronacyjnym kościołem królów polskich, miejscem wiecznego spoczynku ich, a także wielkich wodzów oraz twórców polskiej kultury, takich jak Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki.

Historia

Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie. Najwcześniejsza, pierwsza katedra, tzw. chrobrowska, była poświęcona św. Wacławowi. Została ufundowana przez Kazimierza Odnowiciela. Pozostałości kościoła św. Gereona (m. in. dolna część krypty), odkryte na początku XX wieku przez prof. Adolfa Szyszko-Bohusza, aż do badań prowadzonych w latach 80, uważane były za relikty właśnie pierwszej katedry.

Drugą katedrę zaczęto budować za Bolesława II Śmiałego, budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana "hermanowską"), a dokończył Bolesław III Krzywousty. Zachowało się z niej nieco więcej niż z pierwszej – m. in. krypta (p.w. św. Leonarda) i dolna część wieży Srebrnych Dzwonów.

W roku 1089 prawdopodobnie sprowadzono ze Skałki szczątki biskupa Stanisława ze Szczepanowa. Od tego czasu z katedrą związany jest kult tego świętego.

W roku 1320 jeszcze w katedrze romańskiej Władysław Łokietek koronował się na króla Polski. Biskup krakowski Nanker wkrótce potem rozpoczął budowę nowej katedry.

Zobacz też: Wawel

Katedra z zewnątrz

Katedrę otaczają trzy wieże. Od strony północnej wieża Zygmuntowska, na której wisi słynny dzwon "Zygmunt". Wyższa jest od niej wieża Zegarowa, zwieńczona wykwintnym barokowym hełmem, natomiast od strony południowej znajduje się trzecia wieża zwana Srebrnych Dzwonów lub Wikaryjską.

Katedra wewnątrz

We wnętrzu katedry, nad filarami międzynawowymi, stoją cztery posągi Ojców Kościoła: śś. Hieronima, Ambrożego, Grzegorza oraz Augustyna. Pomiędzy filarami nawy głównej, po obu jej stronach znajdują się sarkofagi najwiekszych spośród Królów Polski.Władysława II Jagiełły (zm. w 1434 r.), Kazimierza III Wielkiego, a po przeciwnej stronie, Władysława I Łokietka i Władysława III Warneńczyka. Wewnątrz nie ma szczątków młodego władcy. Zginął on w bitwie pod Warną w 1444 r., a jego ciała nigdy nie odnaleziono. Jest to więc grób symboliczny, czyli cenotaf.

Pośrodku świątyni znajduje się konfesja św. Stanisława, w której złożono relikwie św. Floriana, a w 1254 r. szczątki św. Stanisława, głównego patrona Polski. XVII-wieczna trumna zrobiona jest ze srebra i ozdobiona medalionami z życia św. Stanisława. Jest tam m.in. scena bitwy pod Grunwaldem, ponieważ uważano, że św. Stanisław przyczynił się do wygranej. Konfesja zwana jest Ara Patriae, czyli Ołtarz Ojczyzny. Tu przez wieki królowie składali zdobyczne trofea. Tutaj np. król Władysław Jagiełło zawiesił chorągwie krzyżackie zdobyte pod Grunwaldem (1410). Ostatnią chorągiew złożył tu Jan III Sobieski po wspaniałym zwycięstwie nad Turkami pod Wiedniem (1683). Obok konfesji św. Stanisława można zobaczyć nagrobki biskupów: Marcina Szyszkowskiego, Piotra Gembickiego, Jana Małachowskiego i Kazimierza Łubieńskiego.

Ołtarz główny pochodzi z fundacji biskupa Piotra Gembickiego. Przed nim odbywały się koronacje królewskie. Za ołtarzem widoczne są fragmenty polichromii z 2 połowy XIV wieku.

W środkowym występie schodów prowadzących do ołtarza pochowany jest kardynał Fryderyk Jagiellończyk, syn króla Kazimierza Jagiellończyka, a na lewo od jego grobu spoczywała w latach 1399 - 1949 święta królowa Jadwiga.

W katedrze znajduje się też krucyfiks pochodzący z końca XIV stulecia. Jest to słynący cudami krzyż świętej królowej Jadwigi. Przed nim modliła się św. Jadwiga i według legendy przemówił do niej ukrzyżowany Chrystus. W związku z tym w 1987 r. relikwie królowej umieszczono w mensie ołtarza przed krucyfiksem.

W katedrze znajdują się też pomniki nagrobne króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego.

W krypcie pod Wieżą Srebrnych Dzwonów spoczywa marszałek Józef Piłsudski.

Kaplice i groby

Od strony zachodniej, w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara:
  • Kaplica Świętokrzyska, zw. Nosalitów (p.w. Św. Krzyża i św. Ducha) - wznosi się tam nagrobek króla Kazimierza Jagiellończyka, dzieło Wita Stwosza.
  • Kaplica Potockich, zw. Różyców, biskupa Padniewskiego (p.w. Oczyszczenia NMP)
  • Kaplica Szafrańców, zw. Doktorów (p.w. Ofiarowania NMP i św. Szczepana)
  • Kaplica Wazów, zw. Psałterzystów (p.w.Niepokalanego Poczęcia NMP) - stanowi mauzoleum tej dynastii
  • Kaplica Zygmuntowska, zw. Królewską, Jagiellońską, Rorancką (p.w. Wniebowzięcia NMP) - wykonał ją Bartłomiej Berecci. Konsekrowana w roku 1533. Kaplica postawiona jest na planie kwadratu, nakryta kopułą ze złotą łuską. Naprzeciw ołtarza znajdują się nagrobki króla Zygmunta I Starego i króla Zygmunta II Augusta. Pochowana jest tam również Anna Jagiellonka.
  • Kaplica biskupa Jana Konarskiego, zw. biskupa Szaniawskiego (p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP) - naprzeciw tej kaplicy znajduje się pomnik królowej Jadwigi i insygnia wyjęte z jej grobu. Są one drewniane, bo królowa wszystkie swoje klejnoty podarowała na odnowienie Akademii Krakowskiej.
  • Kaplica biskupa Zadzika, zw. Kościeleckich (p.w. Św. Jana Chrzciciela)
  • Kaplica Jana I Olbrachta (p.w. Bożego Ciała i św. Andrzeja)- naprzeciw tej kaplicy znajduje się sarkofag króla Kazimierza III Wielkiego.
  • Kaplica biskupa Załuskiego, zw. biskupa Grota (p.w. Św. Jana Ewnagelisty)
  • Kaplica biskupa Tomickiego (p.w. Tomasza Kantuaryjskiego) - na ołtarzu znajdują się relikwie polskiego kronikarza biskupa krakowskiego bł. Wincentego Kadłubka.
  • Kaplica Mariacka, zw. Batorego, Cyborialną, Mansjonarską (p.w. Narodzenia NMP) - tutaj przechowuje się Najświętszy Sakrament. Spoczywa tam król Stefan Batory i królowa Elżbieta Pilecka, trzecia żona Władysława Jagiełły.
  • Kaplica biskupa Piotra Gamrata, zw. Grochowskiego (p.w. św. Katarzyny)
  • Kaplica biskupa Andrzeja Zebrzydowskiego (p.w. św. św. Kosmy i Damiana)
  • Kaplica Skotnickich, zw. Skarszewskiego (p.w. św. Wawrzyńca)
  • Kaplica Lipskich (p.w. św. św. Macieja Apostoła i Mateusza Ewangelisty) - oprócz pomników i obrazu św. Mateusza znajduje się w niej na kopule alegoryczna polichromia z XVIII stulecia.
  • Kaplica biskupa Maciejowskiego (p.w. św. Tomasza Apostoła i Matki Boskiej Śnieżnej)
  • Kaplica Czartoryskich (p.w. Męki Pańskiej) - przechodzi się z niej do grobów królewskich.
  • Kaplica królowej Zofii, zw. Seminaryjską (p.w. Św. Trójcy) - na początku XX wieku polichromię w tej kaplicy wykonał Władysław Tetmajer.

Należy jeszcze wspomnieć o grobach królewskich. Spoczywają tam od Władysława Łokietka aż do końca Rzeczpospolitej Szlacheckiej prawie wszyscy królowie i królowe Polski. Nie ma wśród nich Ludwika Węgierskiego, Władysława III Warneńczyka, Aleksandra Jagiellończyka, Henryka III Walezego, Augusta III i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Oprócz władców w podziemiach spoczęli także:

Literatura

Skowron Ryszard Wawel. Kronika dziejów, Kraków: Zamek Królewski na Wawelu, 2001, ISBN 83-88476-05-X

Kościoły Krakowa | Katedry w Polsce | Wawel

Wawel Cathedral | Cathédrale de Cracovie

 

This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the "Katedra św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie".

Home Page • arts • business • computers • games • health • hospitals • home • kids & teens • news • physicians • recreation• reference • regional • science • shopping • society • sports • world