Katakumby (nazwa katakumby pochodzi z języka greckiego – oznacza jamę , wydrążenie) – system podziemnych korytarzy w Rzymie powstałych w wyniku wydobycia tufu, wchodził w skład systemu obronnego miasta. Później, w okresie prześladowań pierwszych chrześcijan, miejsce potajemnych spotkań, modlitw oraz miejsce pochówku początkowo wyznawców wszystkich religii, później tylko chrześcijan. W średniowieczu o katakumbach zapomniano. Terminu zaczęto używać dla podziemi kościołów, kaplic cmentarnych, w których chowano umarłych (IX w. Pierwsze katakumby – podziemne cmentarze, powstały w Rzymie w okresie od I w. do IV w.. Zmarłych chowano w niszach grobowych wzdłuż korytarzy lub w większych komorach, kaplicach. Ściany zdobiono freskami, stiukami, marmurem – symbolami związanymi z religią chrześcijańską (ryby, winogrona, ptaki). W V wieku zaprzestano chowania zmarłych, katakumby stały się miejscem oddawania czci męczennikom i modlitw. Od VII wieku (za czasów Papieża Honoriusza I) rozpoczęto przenosić relikwie do kościołów. Proces ten w połączeniu z grabieżami przyczynił się do licznych zniszczeń. Ponowne odkrycie katakumb nastąpiło w 1849 r. (Giovanni Battista De Rossi).

Nazwa "katakumby" odnosi się także do grobowców Egipskich. Budowane one były (podobnie jak i kolumbaria) w I okresie przejściowym i Średnim państwie.

Zachowane katakumby:

• Rzym
  • św. Kaliksta przy Via Appia (powstał jako pierwszy)
  • św. Agnieszki i św. Pryscylli przy Via Nomentana
  • św. Domitylli przy Via delle Sette Chiese
  • św. Giordanii przy via Salaria
• św. Januarego – Neapol
• w Syrakuzach – IV w. – Vw. przy kościele San Giovanni
• Rabat (Malta)
  • św. Pawła
  • św. Agaty

Paryskie katakumby – system podziemnych korytarzy, pozostałość po wydobyciu wapieni użytych do budowy między innymi katedry Notre-Dame de Paris i Chatres.

Odeskie katakumby - system podziemnych korytarzy pod Odessa na Ukrainie, wykorzystywany przez komunistyczna partyzantke w czasie II wojny światowej

Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu architektury, arcosolium, cubiculum, sarkofag, krypta,

Architektura sakralna | Chrześcijaństwo starożytneStarożytny Rzym

Katakombe | Katakombe | Catacombs | Catacumbas | Catacombes | Katakomba | Catacombe | カタコンブ | Katakombe | Katakomb