Karcynogen - jest to czynnik , który powodując mutację materiału genetycznego, przyczynia się do rozwoju choroby nowotworowej.

Podział

Karcynogeny fizyczne

• promieniowanie jonizujące
• promieniowanie UV

Karcynogeny chemiczne

• arsen, chrom, nikiel
• związki powstające w czasie niepełnego spalenia (niekoniecznie papierosów), wskutek zbyt małej ilości tlenu:
  • wolne rodniki
  • związki aromatyczne: substancje smoliste (w tym węglowodory aromatyczne - antraceny, benzopiren), aminy aromatyczne, nitrozaminy
• dioksyny
• azbest

Karcynogeny biologiczne

• aflatoksyna - wytwarzana przez pleśń z rodzaju Aspergillus
• Helicobacter pylori - rak żołądka
• HHV-8 - herpeswirus 8 - mięsak Kaposiego
• HPV - Ludzki wirus brodawczaka - rak szyjki macicy, rak sromu, rak prącia
• HBV, HCV - Wirus zapalenia wątroby typu B i C - rak pierwotny wątroby
• EBV - Wirus Epsteina-Barr - ziarnica złośliwa (prawdopodobnie), rak jamy nosowo-gardłowej, chłoniak Burkitta, niektóre rzadkie postacie chłoniaków
• HTLV-I i HTLV-II - ostra białaczka z limfocytów T

Zobacz też

• karcynogeneza,
• onkogeneza

Onkologia