Jednoliścienne

Budowa nasienia-jednoliscienne.png
a) łupina nasienna, b) bielmo, c) liścień, d) zarodek]] Jednoliścienne (Liliopsida, dawniej Monocotyledoneae) - klasa roślin należących do gromady okrytonasiennych (Magnoliophyta) (dawniej jedna z dwóch klas, obok dwuliściennych (Magnoliopsida), obecnie jedna z kilku klas). Klasa obejmuje rośliny zielne, rzadziej drzewa (np. dracena). Do jednoliściennych zalicza się m.in. pospolite rośliny cebulowe (ozdobne i użytkowe), rośliny wodne oraz trawy (zielne i zdrewniałe). Jednoliścienne obejmują ok. 70 rodzin i ponad 60 tys. gatunków. Najważniejszą cechą jednoliściennych jest wytwarzanie jednego liścia zarodkowego - liścienia.

=Charakterystyka=

Łodyga : Zielna, rzadziej zdrewniała (np. bambusowe), słabo rozgałęziona.
Wiązki przewodzące : Rozproszone po całej łodydze, zamknięte, zazwyczaj bez przyrostu wtórnego (łodyga nie przyrasta na grubość).
Liście : Pojedyncze, całe, wydłużone, mogą być siedzące (bez ogonka liściowego) lub pochwiaste, bez przylistków, unerwione równolegle lub łukowato.
Kwiaty : Trójkrotne (3 okółki), okwiat pojedynczy.
Nasiona : Przeważnie bielmowe, zarodek z 1 liścieniem.
System korzeniowy : Przeważnie system wiązkowy.

=Systematyka= Przedstawiony podział roślin jest klasyfikacją wg Takhtajana.

Podklasa: żabieńcowe (Alismatidae Takht.)

Nadrząd: żabieńcopodobne (Alismatanae Takht.)
- Rząd: żabieńcowce (Alismatales Dumort.)
  - Podrząd: Alismatineae Engl.
    - Rodzina: żabieńcowate (Alismataceae Vent.)
    - Rodzina: limnocharisowate (Limnocharitaceae Takht. ex Cronquist)
- Rząd: onowodkowce (Aponogetonales Hutch.)
  - Rodzina: onowodkowate (Aponogetonaceae J. Agardh)
- Rząd: żabiściekowce (Hydrocharitales Dumort.)
  - Rodzina: żabiściekowate (Hydrocharitaceae Juss.)
- Rząd: świbakowce (Juncaginales Hutch.)
  - Rodzina: świbkowate (Juncaginaceae Rich.)
  - Rodzina: bagnicowate (Scheuchzeriaceae F. Rudolphi)
- Rząd: jezierzowce (Najadanales Dumort.)
  - Rodzina: jezierzowate (Najadaceae Juss.)
- Rząd: rdestnicowce (Potamogetonales Dumort.)
  - - Podrząd: Potamogetonineae Engl.
    - Rodzina: Cymodoceaceae N. Taylor
    - Rodzina: posidoniowate (Posidoniaceae Hutch.)
    - Rodzina: rdestnicowate (Potamogetonaceae Dumort.)
    - Rodzina: rupiowate (Ruppiaceae Horan. ex Hutch.)
    - Rodzina: zamętnicowate (Zannichelliaceae Dumort.)
    - Rodzina: zosterowate (Zosteraceae Dumort.)

Nadrząd: łączniopodobne (Butomanae Takht. ex Reveal)
- Rząd: łączniowce (Butomales Hutch.)
  - Podrząd: Butomineae Engl.
    - Rodzina: łączniowate (Butomaceae Rich.)

Podklasa: arekowe, palmowcowe (Arecidae Takht.)

Nadrząd: arekopodobne (Arecanae Takht.)
- Rząd: arekowce, palmowce (Arecales Bromhead )
  - Rodzina: arekowate, palmy, palmowate (Arecaceae Schultz Sch.)

Podklasa: obrazkowe (Aridae Takht.)

Nadrząd: tatarakopodobne (Acoranae Reveal)
- Rząd: tatarakowce (Acorales Reveal)
  - Rodzina: tatarakowate (Acoraceae Martynov)

Nadrząd: obrazkopodobne (Aranae Thorne ex Reveal)
- Rząd: obrazkowce (Arales Dumort.)
  - Rodzina: obrazkowate (Araceae Juss.)
  - Rodzina: rzęsowate (Lemnaceae Bab.)

Nadrząd: Cyclanthanae Thorne ex Reveal
- Rząd: Cyclanthales J.H. Schaffn.
  - Rodzina: Cyclanthaceae Poit. ex A. Rich.

Nadrząd: pandanopodobne (Pandananae Thorne ex Reveal)
- Rząd: pandanowce (Pandanales Lindl.)
  - Rodzina: pandanowate (Pandanaceae R. Br.)

Podklasa: komelinowe (Commelinidae Takht.)

Nadrząd: bromeliopodobne, ananasopodobne (Bromelianae R. Dahlgren ex Reveal)
- Rząd: bromeliowce, ananasowce, zapylcowce (Bromeliales Dumort.)
  - Podrząd: Bromeliineae Engl.
    - Rodzina: bromeliowate, ananasowate, zapylcowate (Bromeliaceae Juss.)
- Rząd: Velloziales R. Dahlgren ex Reveal
  - Rodzina: Velloziaceae Endl.

Nadrząd: komelinopodobne (Commelinanae Takht.)
- Rząd: komelinowce, trzykrotkowce (Commelinales Dumort.)
  - Podrząd: Commelinineae Engl.
    - Rodzina: komelinowate, trzykrotkowate (Commelinaceae R. Br.)
- Rząd: niedotrawowce (Eriocaulales Nakai)
  - Rodzina: niedotrawowate (Eriocaulaceae P. Beauv. ex Desv.)
- Rząd: łuczydłowce (Xyridales Lindl.)
  - Rodzina: majakowate (Mayacaceae Kunth)
  - Rodzina: Rapateaceae Dumort.
  - Rodzina: łuczydłowate (Xyridaceae C. Agardh)

Nadrząd: Hydatellanae Takht. ex Reveal
- Rząd: Hydatellales Cronquist in Takht.
  - Rodzina: Hydatellaceae U. Hamann

Nadrząd: sitopodobne (Juncanae Takht.)
- Rząd: ciborowce, turzycowce (Cyperales Hutch.)
  - Rodzina: ciborowate, turzycowate (Cyperaceae Juss.)
- Rząd: sitowce (Juncales Dumort.)
  - Podrząd: Juncineae Engl.
    - Rodzina: sitowate (Juncaceae Juss.)
    - Rodzina: Thurniaceae Engl.
- Rząd: wiechlinowce, trawowce, plewowce (Poales Small)
  - Rodzina: wiechlinowate, trawy (Poaceae (R. Br.) Barnh.)
- Rząd: rześciowce (Restionales Hook.)
  - - Rodzina: Anarthriaceae D.F. Cutler & Airy Shaw
    - Rodzina: Centrolepidaceae Endl.
    - Rodzina: Ecdeiocoleaceae D.F. Cutler & Airy Shaw
    - Rodzina: Joinvilleaceae Toml. & A.C. Sm.
    - Rodzina: rześciowate (Restionaceae R. Br.)
  - Podrząd: Flagellariineae Engl.
    - Rodzina: Flagellariaceae Dumort.

Nadrząd: rozpławopodobne (Pontederianae Takht. ex Reveal)
- Rząd: Haemodorales Hutch.
  - Rodzina: Haemodoraceae R. Br.
- Rząd: Philydrales Dumort.
  - Podrząd: Philydrineae Engl.
    - Rodzina: Philydraceae Link
- Rząd: rozpławowce (Pontederiales Hook.)
  - Podrząd: Pontederiineae Engl.
    - Rodzina: rozpławowate (Pontederiaceae Kunth)

Nadrząd: pałkopodobne (Typhanae Thorne ex Reveal)
- Rząd: pałkowce (Typhales Dumort.)
  - Rodzina: pałkowate (Typhaceae Juss.)
  - Rodzina: jeżogłówkowate (Sparganiaceae F. Rudolphi)

Podklasa: liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.)

Nadrząd: liliopodobne (Lilianae Takht.)
- Rząd: agawowce (Agavales Hutch.)
  - Rodzina: agawowate (Agavaceae Endl.)
  - Rodzina: aloesowate (Aloaceae Batsch)
  - Rodzina: funkiowate, hostowate (Hostaceae B. Mathew)
  - Rodzina: formiowate (Phormiaceae J. Agardh)
  - Rodzina: liliowcowate (Hemerocallidaceae R. Br.)
  - Rodzina: pajęcznicowate (Anthericaceae J. Agardh)
  - Rodzina: złotogłowowate, asfodelowate (Asphodelaceae Juss.)
  - Rodzina: Anemarrhenaceae Conran
  - Rodzina: Aphyllanthaceae Burnett
  - Rodzina: Blandfordiaceae R. Dahlgren & Clifford
  - Rodzina: Calectasiaceae Endl.
  - Rodzina: Dasypogonaceae Dumort.
  - Rodzina: Doryanthaceae R. Dahlgren & Clifford
  - Rodzina: Herreriaceae Endl.
  - Rodzina: Johnsoniaceae Lotsy
  - Rodzina: Laxmanniaceae Bubani
  - Rodzina: Xanthorrhoeaceae Dumort.

- Rząd: krasnolicowce (Alstroemeriales Hutch.)
  - Rodzina: krasnolicowate (Alstroemeriaceae Dumort.)

- Rząd: amarylkowce (Amaryllidales Bromhead)
  - Rodzina: czosnkowate (Alliaceae J. Agardh)
  - Rodzina: amarylkowate (Amaryllidaceae J. St.-Hil.)
  - Rodzina: hiacyntowate (Hyacinthaceae Batsch)
  - Rodzina: Hesperocallidaceae Traub
  - Rodzina: Themidaceae Salisb.

- Rząd: szparagowce (Asparagales Bromhead)
  - Rodzina: szparagowate (Asparagaceae Juss.)
  - Rodzina: konwaliowate (Convallariaceae Horan.)
  - Rodzina: Hypoxidaceae R. Br.
  - Rodzina: Ophiopogonaceae Endl.

- Rząd: Asteliales Dumort.
  - Rodzina: Asteliaceae Dumort.
  - Rodzina: dracenowate (Dracaenaceae Salisb.)
  - Rodzina: ruszczykowate (Ruscaceae Sprengl. ex Hutch.)
  - Rodzina: Geitonoplesiaceae R. Dahlgr. ex Conran
  - Rodzina: Luzuriagaceae Lotsy
  - Rodzina: Nolinaceae Nakai
  - Rodzina: Philesiaceae Dumort.

- Rząd: Burmanniales Heintze
  - Podrząd: Burmanniineae Engl.
    - Rodzina: Burmanniaceae Blume
    - Rodzina: Corsiaceae Becc.

- Rząd: zimowitowce (Colchicales Dumort.)
  - Rodzina: zimowitowate (Colchicaceae DC.)
  - Rodzina: jagodowcowate (Uvulariaceae A. Gray ex Kunth)
  - Rodzina: Burchardiaceae Takht.
  - Rodzina: Calochortaceae Dumort.
  - Rodzina: Scoliopaceae Takht.
  - Rodzina: Tricyrtidaceae Takht.

- Rząd: pochrzynowce (Dioscoreales Hook.f.)
  - Rodzina: pochrzynowate (Dioscoreaceae R. Br.)
  - Rodzina: Avetraceae Takht.
  - Rodzina: Croomiaceae Nakai
  - Rodzina: Pentastemonaceae Duyfjes
  - Rodzina: Stemonaceae Engl.
  - Rodzina: Stenomeridaceae J. Agardh
  - Rodzina: Taccaceae Dumort.
  - Rodzina: Trichopodaceae Hutch.

- Rząd: Hanguanales R. Dahlgren ex Reveal
  - Rodzina: Hanguanaceae Airy Shaw

- Rząd: kosaćcowce (Iridales Raf.)
  - Podrząd: Iridineae Engl.
    - Rodzina: kosaćcowate (Iridaceae Juss.)

- Rząd: liliowce (Liliales Perleb)
  - Podrząd: Liliineae Rchb.
    - Rodzina: liliowate (Liliaceae Juss.)
    - Rodzina: Medeolaceae (S. Wats.) Takht.

- Rząd: melantkowce (Melanthiales R. Dahlgre ex Reveal)
  - Rodzina: melantkowate (Melanthiaceae Batsch)
  - Rodzina: Campynemataceae Dumort.
  - Rodzina: Chionographidaceae (Nakai) Takht.
  - Rodzina: Heloniadaceae J. Agardh
  - Rodzina: Japonoliriaceae Takht.
  - Rodzina: Xerophyllaceae Takht.

- Rząd: Nartheciales Reveal & Zomlefer
  - Rodzina: Nartheciaceae Fr. ex Bjurzon

- Rząd: storczykowce (Orchidales Raf.)
  - Podrząd: Orchidineae Rchb.
    - Rodzina: storczykowate (Orchidaceae Juss.)

- Rząd: Petrosaviales Takht.
  - Rodzina: Petrosaviaceae Hutch.

- Rząd: smilaksowce (Smilacales Lindl.)
  - Rodzina: smilaksowate (Smilacaceae Vent.)
  - Rodzina: Petermanniaceae Hutch.
  - Rodzina: Rhipogonaceae Conran & Clifford

- Rząd: Tecophilaeales Traub ex Reveal
  - Rodzina: iksjoliriowate (Ixioliriaceae (Pax) Nakai)
  - Rodzina: Cyanastraceae Engl.
  - Rodzina: Eriospermaceae Endl.
  - Rodzina: Lanariaceae H. Huber ex R. Dahlgren & A.E. van Wyk
  - Rodzina: Tecophilaeaceae Leyb.
  - Rodzina: Walleriaceae (R. Dahlgren) Takht.

- Rząd: kosatkowce (Tofieldiales Reveal & Zomlefer)
  - Rodzina: kosatkowate (Tofieldiaceae Takht.)

- Rząd: Trilliales Takht.
  - Rodzina: Trilliaceae Lindl.

Podklasa: Triurididae Takht. ex Reveal

Nadrząd: Triuridanae Thorne ex Reveal
- Rząd: Triuridales Hook.f. in Le Maout & Decne.
  - Rodzina: Triuridaceae Gardner

Podklasa: imbirowe (Zingiberidae Cronquist)

Nadrząd: imbiropodobne (Zingiberanae Takht. ex Reveal)
- Rząd: imbirowce (Zingiberales Griseb.)
  - Rodzina: paciorecznikowate (Cannaceae Juss.)
  - Rodzina: Costaceae Nakai
  - Rodzina: Heliconiaceae (A. Rich.) Nakai
  - Rodzina: Lowiaceae Ridl.
  - Rodzina: marantowate (Marantaceae Petersen)
  - Rodzina: bananowate (Musaceae Juss.)
  - Rodzina: strelicjowate (Strelitziaceae (K. Schum.) Hutch.)
  - Rodzina: imbirowate (Zingiberaceae Lindl.)

=Linki zewnętrzne= Klasyfikacja jednoliściennych

jednoliścienne