Japonia

Japonia (日本 – Nihon lub Nippon; 日本国 – Nihon-koku lub Nippon-koku) – państwo wyspiarskie leżące na Pacyfiku; rozciąga się pomiędzy Morzem Ochockim a Tajwanem. Archipelag japoński składa się z ok. 3 000 wysp; największe z nich to: Honshū (本州), Hokkaidō (北海道), Kyūshū (九国) i Shikoku (四国). Z mniejszych wysp należy wymienić też Okinawę (沖縄). Większość powierzchni Japonii stanowią góry. Najwyższe wzniesienie to Fuji (Fuji-san, 富士山).

Japonia jest jednym z najludniejszych i najgęściej zaludnionych państw świata, a jej stolica - Tokio - to to największy na świecie okręg miejski (zamieszkany przez ponad 30 milionów ludzi).

Nazwy Japonii

Zapisane znakami chińskimi (kanji) słowo Japonia (日本) ma dwa czytania: Nihon oraz Nippon. Pierwsze jest używane w języku codziennym, drugie – wykorzystuje się raczej w oficjalnych sytuacjach. Znaki te tłumaczy się jako: Kraj Wschodzącego Słońca (日 – słońce; 本 – korzeń; pochodzenie). Określenie to pochodzi z Chin i odnosi się do położenia geograficznego Japonii względem kontynentalnej Azji: Chińczykom wydawało się, że słońce przychodzi codziennie z Wysp Japońskich. Wcześniejszą nazwą Japonii, jeszcze sprzed nawiązania kontaktów z Chinami, nadaną przez ludność zamieszkującą jej ziemie było Yamato (大和). W Chinach natomiast ziemie te w okresie Trzech Królestw zwano Wa (倭). Przed 1946 rokiem oficjalną nazwą Japonii było Dai Nippon Teikoku (大日本帝国 – Cesarstwo Wielkiej Japonii). Termin ten jest z reguły stosowany na określenie państwa japońskiego w okresie od Restauracji Meiji (Meiji-ishin, 明治維新) do końca wojny na Pacyfiku, jakkolwiek oficjalnie zaczęto tej nazwy używać dopiero w roku 1936. Od 1946 oficjalną japońską nazwą kraju jest Nippon-koku lub Nihon-koku (日本国), co dosłownie oznacza Państwo Japońskie (国 – kraj, państwo).

W językach europejskich nazwa Japonia pojawiła się dzięki podróżnikowi Marco Polo, który zapisał wymowę mandaryńskiego określenia tych ziem: Cipangu. Jednakże dzisiejsza słowo Japan pochodzi prawdopodobnie z kantońskiego Jatbun. W języku malajskim kantońskie określenie przybrało postać Japang i tak zostało zaimportowane do Europy przez portugalskich kupców. W 1577 r. zapisano po raz pierwszy to słowo jako Giapan.

Historia

Japan1855.jpg r.]]

Zobacz więcej: Historia Japonii

Japonia ma bardzo długą historię, którą tradycyjnie dzieli się na okresy (ery):

Jōmon 縄文 (od XII tysiąclecia p.n.e. do ok. 300 przed naszą erą)
Yayoi 弥生 (od ok. 300 przed naszą erą do ok. 300 naszej ery)
Kofun 古墳 (III-VII w.)
Nara 奈良 (710-794) – nazwa epoki od ówczesnej stolicy Japonii, Nary
Heian 平安 (794-1192) – czas dominacji rodu Fujiwara, pod koniec epoki następuje spadek znaczenia rodu Fujiwara, następuje wojna rodów Minamoto i Taira
Kamakura 鎌倉 (1192-1333) – czas rządów shōgunów z rodu Minamoto
Muromachi 室町 (1333-1560)
Azuchi Momoyama 安土桃山 (1560-1600)
Edo 江戸 (1600-1868) – okres rządu shōgunów z rodu Tokugawa w Edo
Meiji 明治 (1868-1912) – okres rządów cesarza Meiji
Taishō 大正 (1912-1926) – okres rządów cesarza Taishō
Shōwa 昭和 (1926-1989) – po II wojnie światowej cesarze ponownie utracili realną władzę w Japonii
Heisei 平成 (1989 do dziś) – czas rządów cesarza Akihito

Japonia jest jedynym krajem świata przeciwko któremu została użyta przez inne państwo broń jądrowa (Hiroszima, Nagasaki).

Polityka

Parlament

Japanese_diet_outside.jpg Japonia jest monarchią konstytucyjną. Najwyższym organem władzy ustawodawczej jest dwuizbowy parlament (国会 – Kokkai, dosłownie: Zgromadzenie Narodowe), składający się z Izby Reprezentantów (衆議院 – Shūgi-in, izba niższa) oraz Izby Radców (参議院 – Sangi-in, izba wyższa). W izbie niższej zasiada 480 osób, kadencja trwa 4 lata, natomiast w wyższej 242 osób wybieranych na 6 lat. Wybory są powszechne i tajne.

Premier jest wybierany spośród członków rządzącej partii, musi być członkiem parlamentu. Może on powoływać i odwoływać ministrów, których większość także musi być członkami parlamentu. Rząd jest odpowiedzialny przed parlamentem. Partia Liberalno-Demokratyczna (PLD) jest u władzy od 1955 r., oprócz krótkiego okresu rządów koalicji partii będących w opozycji do PLD w 1993 r. Największą partią opozycyjną jest Partia Demokratyczna.

Cesarz Japonii

Głową państwa japońskiego jest cesarz. Jego rola ogranicza się do obowiązków ceremonialnych i nie posiada on realnej władzy.

Cesarz Akihito (明仁) jest sto dwudziestym piątym cesarzem Japonii. Przejął tron po śmierci ojca, cesarza Hirohito 7 stycznia 1989, formalnie zostając cesarzem 12 listopada 1990. Jego syn, następca tronu, książę Naruhito poślubił Owadę Masako, z ktorą ma jedno dziecko, córkę Aiko. Istnieje prawdopodobieństwo, że odziedziczy ona tron i będzie pierwszą samodzielną władczynią w historii Japonii.

Wprawdzie obecnie prawa do tronu mają jedynie mężczyźni, a żaden z synów Hirohito nie posiada syna, jednakże Prawo Domu Cesarskiego szczegółowo określa kto i w jakiej kolejności ma prawo do tronu:

Artykuł 1. mówi, że japoński tron cesarski będzie dziedziczony przez mężczyzn i przekazywany w linii męskiej.
Artykuł 2. określa kolejność do tronu: najstarszy syn cesarza, najstarszy syn najstarszego syna cesarza, pozostali synowie i wnukowie najstarszego syna cesarza, drugi syn cesarza i jego potomstwo płci męskiej, pozostali potomkowie cesarza, cesarscy bracia i ich potomstwo, cesarscy wujowie i ich potomstwo. Jeśli nie uda się wyłonić następcy według powyższych założeń, tron powinien przypaść najbliższemu cesarskiemu krewnemu płci męskiej. Jeśli będzie więcej kandydatów o tym samym stopniu pokrewieństwa, pierwszeństwo ma osoba z rodu bliższego cesarskiemu, a jeśli i tych będzie więcej – starsza wiekiem.
Dla niektórych jednak nie do przyjęcia jest wstąpienie na tron „dziesiątej wody po kisielu”, dlatego też rozważa się możliwość zmian w prawie, aby kobiety również mogły dziedziczyć tron.

Dotychczas historia japońska odnotowała osiem władczyń. Jednak każda z nich miała „opiekuna” w osobie regenta – nie sprawowały samodzielnych rządów. Poza tym ich dzieci były wyłączone z dziedziczenia tronu jako potomkowie mężczyzny nie z rodu cesarskiego. Gdyby prawo zostało zmienione, Aiko ma szansę zostać pierwszą w historii Japonii samodzielną władczynią, która dodatkowo będzie miała prawo przekazać tron swoim dzieciom.

Stosunki międzynarodowe

Japonia jest członkiem ONZ (od 1956 r.), G8 (od 1975 r.) oraz państw G4 (wraz z Brazylią, Indiami i Niemcami).

W 2004 roku Japonia została otwarcie skrytykowana przez ChRL, KRL-D i Koreę Południową za wysłanie do Iraku oddziałów Sił Samoobrony. Akt ten został odczytany jako powrót japońskiego mlitaryzmu, mimo że, zdaniem japońskiego rządu, misją oddziałów miały być pomoc w odbudowie po zniszczeniach wojennych i niesienie pomocy humanitarnej.

Od zakończenia wojny na Pacyfiku Japonia prowadzi spory terytorialne, wynikłe ze zmian administracyjnych ustalonych w traktatach pokojowych:

Rosja: 3 wyspy i jeden mały archipelag, stanowiące południową część Kuryli (jap. Kuriru-rettō – クリル列島, Chishima-rettō - 千島列島, ros. Курильские острова) - obecnie zajmowane przez Rosję
Korea Południowa: Liancourt (jap. Takeshima – 竹島, kor. Dokdo - 독도) - obecnie Korea Pd.
Chiny i Tajwan: Wyspy Senkaku (jap. Senkaku-shōtō – 尖閣諸島, chin. Diaoyutai - 钓鱼台群岛) - obecnie Japonia

Formalnie z Rosją Japonia nie zakończyła do dnia dziejszego II wojny światowej.

Geografia

Japonia to kraj tysięcy wysp i wysepek ciągnących się wzdłuż wschodnich wybrzeży Azji. Największe wyspy to Hokkaidō, Honshū (główna wyspa), Kyūshū oraz Shikoku. Na Japonię składa się także około 3000 małych wysepek. Powierzchnia kraju wynosi 377 835 km² (włączając w to 3091 km² wód terytorialnych), długość linii brzegowej wynosi 29 751 km. Najwyższy szczyt Japonii to Fuji-san (góra Fuji, 富士山) wznosząca się na wysokość 3776 m n.p.m., natomiast najniższy to depresja Hachiro-gata (4 m p.p.m.). Około 73% powierzchni Japonii to góry. Duża część wzniesień wykorzystywana jest pod uprawy. Gora_Fudzi.jpg Japonia znajduje się w obszarze aktywnym sejsmicznie. Częste, niewielkie trzęsienia ziemi oraz sporadyczna aktywność wulkaniczna jest odczuwana na wszystkich wyspach. Zdarzają się także potężne trzęsienia ziemi, które w połączeniu z występującymi po nich falami tsunami powodują znaczne zniszczenia. Ostatnie większe trzęsienia zanotowano w 2004 r. (trzęsienie Chuetsu) oraz w 1995 (trzęsienie ziemi w Kōbe). Japonia słynie ze swoich niezliczonych wód termalnych (温泉 – onsen).

Klimat

Japonia rozciąga się od chłodnych terenów północnych do subtropikalnych wysp na południu, wobec czego klimat, mimo że w większej części kraju podzielony jest na wyraźne cztery pory roku, inaczej kształtuje się na poszczególnych wyspach. Ogólnie rzecz biorąc, klimat zależy od okresowych wiatrów wiejących zimą od kontynentu w kierunku morza i od oceanu do kontynentu w czasie lata.

Zimą nad terenem Japonii spotykają się zimne, suche masy powietrza z Syberii, oraz cieplejsze i wilgotne prądy znad Pacyfiku, co skutkuje obfitymi opadami śniegu od strony Morza Japońskiego. Latem ciepłe prądy pacyficzne przynoszą wysokie temperatury i dużą wilgotność powietrza. Poza obszarem Hokkaidō, w okresie późnego czerwca i wczesnego lipca panuje pora deszczowa, ze względu na zaleganie nad tym terenem okresowego frontu deszczowego baiu-zensen (梅雨前線). W okresie późnego lata i wczesnej jesieni, występują tajfuny, nierzadko występujące wraz z opadami. W pozostałym okresie klimat Japonii jest umiarkowanie łagodny z niewielkimi opadami.

Ze względu na rozciągłość południkową Japonii, wyodrębnić możemy tam sześć głównych stref klimatycznych:

Hokkaidō: charakteryzuje się mroźnymi i śnieżnymi zimami oraz ciepłymi latami
Morze Japońskie: północno-zachodni wiatr przynosi w zimie obfite opady. Latem w tym obszarze jest chłodniej niż w obszarach z wpływem ciepłych prądów Oceanu Spokojnego, czasami jednak występują bardzo wysokie temperatury ze względu na występowanie wiatru typu fen
Centralne Wyżyny (Chūō-kochi): duże różnice temperatur pomiędzy okresami letnim i zimowym oraz pomiędzy dniem a nocą. Niewielkie opady
Wewnętrzne Morze Seto (Seto Naikai): góry regionów Chūgoku oraz Shikoku stanowią barierę dla wiatrów sezonowych, co czyni klimat łagodnym
Ocean Spokojny: mroźne zimy z niewielkimi opadami. Lata, ze względu na sezonowy wiatr południowo-zachodni, są gorące i wilgotne
Wyspy Nansei (Wyspy Ryūkyū): klimat subtropikalny z ciepłymi zimami i gorącymi latami. Duże opady, szczególnie w czasie pory deszczowej. Często występują tajfuny

W 2004 r. na głównych wyspach wystąpiła rekordowa liczba dziesięciu tajfunów.

Prefektury i regiony

Japonia podzielona jest na 47 jednostek administracyjnych: 43 prefektury (県 - ken), dwia okręgi miejskie (府 - fu – Kyōto i Ōsaka), okręg specjalny (道 - dō – cała wyspa Hokkaidō) oraz okręg stołeczny (都 - to – Tokio). Japan prefectures.png

1. Hokkaidō
2. Aomori
3. Iwate
4. Miyagi
5. Akita
6. Yamagata
7. Fukushima
8. Ibaraki
9. Tochigi
10. Gunma
11. Saitama
12. Chiba

13. Tōkyō
14. Kanagawa
15. Niigata
16. Toyama
17. Ishikawa
18. Fukui
19. Yamanashi
20. Nagano
21. Gifu
22. Shizuoka
23. Aichi
24. Mie

25. Shiga
26. Kyōto
27. Ōsaka
28. Hyōgo
29. Nara
30. Wakayama
31. Tottori
32. Shimane
33. Okayama
34. Hiroshima
35. Yamaguchi
36. Tokushima

37. Kagawa
38. Ehime
39. Kōchi
40. Fukuoka
41. Saga
42. Nagasaki
43. Kumamoto
44. Ōita
45. Miyazaki
46. Kagoshima
47. Okinawa

Japonia jest podzielona także na 8 regionów: Hokkaidō, Tōhoku, Kantō, Chūbu, Kinki (potocznie zwany Kansai), Chūgoku, Shikoku oraz Kyūshū (obejmujące również prefekturę Okinawa).

Demografia

Populacja Japonii szacowana na lipiec 2005 roku liczyła 128 085 000 osób. Jest to kraj o absolutnej przewadze ludności etnicznie japońskiej – ok. 99% ludności to rdzenni Japończycy, poza tym jest około 1,5 miliona mieszkańców Okinawy, 1 miliona Koreańczyków, 0,5 miliona Chińczyków, tyle samo Filipińczyków oraz 250 tysięcy Brazylijczyków, a także niewielka ilość rdzennych mieszkańców północnych wysp Japonii – Ajnów. Imigracja do Japonii jest niewielka, jednak dość znaczna liczba cudzoziemców przebywa czasowo w Japonii.

Średnia długość życia wynosi 81,15 lat, z czego mężczyźni 77,86, a kobiety 84,61. Japońskie społeczeństwo gwałtownie się starzeje, co jest efektem powojennego wyżu demograficznego oraz wzrostu zaludnienia na początku XX wieku, spowodowanego z kolei modernizacją kraju i podniesieniem standardów życia. Przewiduje się, że w 2007 r. zostanie zahamowany przyrost naturalny ludności i ponad 20% populacji będzie miało powyżej 65 lat. Takie zamiany w strukturze demograficznej stwarzają wiele społecznych problemów, głównie potencjalny ubytek siły roboczej oraz wzrost kosztów opieki socjalnej. Trwają dyskusje w jaki sposób temu zaradzić. Z jeden strony stosuje się różnego rodzaju zachęty dla potencjalnych rodziców, z drugiej rozważa się kwestię imigracji, która jednak ze względu na zmniejszające się poczucie bezpieczeństwa nie jest zbyt popularnym środkiem na odmłodzenie japońskiego społeczeństwa.

Urzędowym językiem jest japoński (Nihongo/Nippongo), nie stosuje się praktycznie alfabetu łacińskiego, ale pismo kanji, czyli znaki pochodzenia chińskiego używane do zapisu słów oraz dwie formy pisma sylabicznego kana, powstałe poprzez uproszczenie znaków kanji: hiragana – głównie do zapisu form gramatycznych – oraz katakana, głównie do zapisu zapożyczeń i wyrazów dźwiękonaśladowczych.

Religie

Kamidana.jpg]] Większość Japończyków deklaruje przynależność do jednej z wielu szkół buddyjskich. Mniejszą popularnościa cieszy się oryginalna japońska religia shintō. Trudno wskazać liczbę wyznawców jednej z obu wymienionych religii, gdyż Japończycy wyznają często obie religie jednocześnie. Pozostałe, jak chrześcijaństwo, mają niewielką liczbę wiernych (około 1 % wyznawców).

Edukacja

Obowiązkowa edukacja obejmuje szkołę podstawową oraz gimnazjum, które trwają łącznie 9 lat (od 6. do 15. roku życia). Prawie wszystkie dzieci kontynuują naukę w trzyletnich szkołach średnich, a 96% absolwentów tych szkół rozpoczyna naukę na uniwersytetach, prywatnych kolegiach lub innych szkołach wyższych.

Sztuka

Japanese traditional dancer cropped.jpg Kultura Japonii przez wieki wyewoluwała z oryginalnej kultury Jomon do dzisiejszej, hybrydowej, łączącej wpływy z Azji, Europy i Ameryki.

Historycznie, największy wpływ na rozwój japońskiej kultury, od około 300 r. p.n.e. (okres Yayoi) miały Chiny i Korea. Dzięki temu wprowadzono do Japonii m.in., etykietę wzorowaną na chińskiej, pismo chińskie oraz buddyzm. Japończycy rozwinęli także własny wkład w kulturę: w sztuce (ikebana, origami, ukiyo-e), rzemiośle (lalki, lakiernictwo, garncarstwo), przedstawieniach (bunraku, taniec, kabuki, nō, rakugo), tradycjach (gry, onsen, japońska ceremonia picia herbaty, architektura, ogrody, miecze) oraz kuchni.

Muzyka współczesna:

Specyficzne japońskie dziedziny sztuki:

Literatura

zobacz: literatura japońska

Rzemiosło

Transport samochodowy

W Japonii obowiązuje ruch lewostronny.

Kultura

Japonia posiada bardzo bogatą kulturę, przekazywaną z pokolenia na pokolenie. Charakterystyczne dla tego kraju są takie czynności jak tworzenie origami, sztuka układania kwiatów ikebana, specyficznego formowania drzew bonsai, ceremonia picia herbaty (cha-no yu), tradycyjne gry: go i shogi lub też narodowe sporty japońskie.

Sporty japońskie

aikido (aikidō)
judo (jūdō)
karate
kendo (kendō)
kyūdō
sumo (sumō)
ninjitsu/ninjutsu (nindzitsu/nindziutsu)

Bibliografia

Frederic Louis Życie codzienne w Japonii w epoce samurajów
Frederic Louis Życie codzienne w Japonii u progu nowoczesności: 1868-1912
Tubielewicz Jolanta Historia Japonii
Wolanowski Lucjan Zwierciadło bogini. Reporter w kraju tranzystorów i gejsz

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Państwa Azji Japonia

Gourt Home::Gourt :: Japonia