Hydrat, wodzian, sól uwodniona – związek chemiczny zawierający w swojej strukturze przyłączoną jedną lub więcej cząsteczek wody. Woda ta może być połączona z resztą związku chemicznego w postaci związania w jego sieci krystalicznej (niektóre sole nieorganiczne) lub poprzez przyłączenie bezpośrednio do cząsteczki związku pierwotnego atomów wodoru i tlenu w proporcjach 2:1 za pomocą wiązań chemicznych dając nowy związek (niektóre związki organiczne) dając najczęściej niezbyt trwałe nowe związki chemiczne. Tak więc pod pojęciem hydratów mieści się szereg związków chemicznych o dość odmiennych cechach ze względu na przyłączoną wodę.

Hydraty związków organicznych

Przykłady:

• wodzian chloralu – jeden z pierwszych syntetycznych leków nasennych
• wodzian metanu – nietrwała substancja wytwarzająca się samorzutnie w sprzyjających warunkach w naturze (zwiększone ciśnienie, niska temperatura), osadzająca się np. na dnie oceanów oraz zatykająca rurociągi naftowe

Sole uwodnione

Są to sole nieorganiczne zawierające w swojej strukturze krystalicznej jedną lub więcej cząsteczek wody zwanej tutaj wodą krystalizacyjną. W skład tych substancji wchodzą zarówno sole rozpuszczalne w wodzie, jak i nierozpuszczalne, przy czym sole rozpuszczalne wiążą z sobą tę wodę także w roztworach (zachowują w nich swoją barwę, która może być odmienna od soli bezwodnej, a w obliczeniach stężeń roztworów zalicza się ją do rozpuszczalnika). Sole uwodnione są nietrwałe w podwyższonej temperaturze przechodząc w sole bezwodne, natomiast po obniżeniu temperatury stają się higroskopijne. Kryształy soli uwodnionych pod odwodnieniu w wyniku podgrzania rozsypują się w proszek.

Niektóre sole uwodnione występują w więcej niż jednej postaci, np. bezwodny węglan sodu przyswajając wodę tworzy kolejno hydraty: jednowodny Na₂CO₃ x H₂O, następnie siedmiowodny Na₂CO₃ x 7H₂O i ostatecznie trwały dziesięciowodny Na₂CO₃ x 10H₂O.

Innym przykładem jest uwodniony niebieski siarczan miedzi CuSO₄ x 5H₂O przechodzący w wyniku podgrzania najpierw w jasnobłękitną postać jednowodną a następnie w białą bezwodną.

Przykładem nierozpuszczalnego hydratu jest gips czyli uwodniony siarczan wapnia CaSO₄ x 2H₂O. (Porównaj: anhydryt)

Zobacz też: związki kompleksowe.

Sole

Hydrat | Hüdraadid | Hydrate | Hydrate | Hydraat | Гидраты