Hipoteza (gr. hypóthesis - przypuszczenie) - osąd, teoria, które podlega weryfikacji. Falsyfikacja to inaczej weryfikacja hipotez, brak wniosku falsyfikującego obliguje badacza do przyjęcia hipotezy, aż do następnej weryfikacji. Efektem może być sformułowanie prawa, lub zasady. Falsyfikacja hipotezy jest jednoznacznie możliwa dla zjawisk:

• w przypadku braku odzwierciedlenia przewidywania w mierzalnym parametrze zjawiska;
• weryfikacja hipotez empirycznych, sformułowanych jako zdanie ogólne nie jest jednoznacznie możliwa (wynika to z istoty dowodu indukcyjnego)

Hipoteza:

• wg Tadeusza Kotarbińskiego to "...takie przypuszczenie dotyczące zachodzenia pewnych zjawisk lub zależności, które pozwala wyjaśnić jakiś niewytłumaczalny dotąd problem"
• wg Kazimierza Ajdukiewicza to "...nieprzyjęta jeszcze racja wyjaśnienia jakiegoś faktu, którą podajemy procedurze sprawdzania"
• wg Józefa Pietera to "...naukowe przypuszczenie co do istnienia lub nieobecności danego faktu w określonym miejscu i czasie".

Stawianie i testowanie hipotez to jeden z podstawowych procesów twórczego myślenia oraz fundamentalny element procesu tworzenia nauki.

Przykłady hipotez:

• Hipoteza Sapira-Whorfa (lingwistyka)
• Hipoteza Riemanna (teoria liczb)
• Hipoteza Goldbacha (teoria liczb)
• Hipoteza continuum (teoria mnogości)
• Hipoteza ergodyczna (mechanika statystyczna)

Zobacz też

• weryfikacja hipotez statystycznych
• nauka
• sztuka (jako inny przykład twórczego myślenia)

Linki zewnętrzne

• termin Hipoteza w słowniku Omnia

Przypisy

Arno Anzenbacher, Wprowadzenie do filozofii, s 227, UNUM, Kraków-1992

Metodologia nauki | Logika

Хипотеза | Hypotese | Hypothese | Hüpotees | Hypothesis | Hipótesis | Hipotezo | Hipotesis | Hypothese | Hipótese