Hamulec - urządzenie mechaniczne służące do:

1. zmniejszania prędkości, lub zatrzymywania ruchomych, najczęściej obrotowych, elementów mechanizmów, lub maszyn - hamulec zatrzymujący
2. trzymania elementów mechanizmów, lub maszyn nieruchomo, lub pozwalania im się obracać w pewnych sytuacjach - hamulec luzujący
3. skalowania obciążania maszyny w celu symulowania zewnętrznego obciążenia - hamulec pomiarowy, lub hamownia

Działanie hamulców polega na przejęciu części, lub całości energii kinetycznej urządzenia i rozporoszeniu jej. W układach napędowych z rekuperacją energii, energia hamowania jest przetwarzana w inną formę energii (energia elektryczna, energia hydrauliczna, lub energia mechaniczna) i składowana w odpowiednim akumulatorze do późniejszego wykorzystania. W takich układach rolę hamulca przejmuje generator prądu, pompa, lub przekładnia.

Hamulce maszynowe, składają się z członów: hamowanego - normalnie ruchomego i hamującego - nieruchomego. W zależności od konstrukcji hamulca i zasady jego działania, dzielą się one na:

hamulce cierne

hamulce hydrokinetyczne

Ze względu na rodzaj ich sterowania, dzielą się na:

hamulce mechaniczne - ręczne, lub nożne

hamulce sterowane elektrycznie, lub ze wspomaganiem elektrycznym

hamulce sterowane hydraulicznie, lub ze wspomaganiem hydraulicznym

hamulce sterowane pneumatycznie, lub ze wspomaganiem pneumatycznym

Hamulec wraz z układem sterowania tworzy układ hamulcowy

Hamulce | maszynoznawstwo

Brzda | Bremse | Brake | Freno | ترمز | Frein | Freno | בלם (מכשיר) | Rem | ブレーキ | Brake | Broms