HAART - (ang. highly active antiretroviral therapy) - terapia antyretrowirusowa stosowana w przypadku zakażenia wirusem HIV, w której podstawową zasadą jest stosowanie mieszanki co najmniej trzech leków przeciwretrowirusowych w kombinacji zalecanej przez światowych ekspertów. Celem terapii jest jak najszybsze uzyskanie maksymalnego spadku wiremii, określanej na podstawie pomiaru HIV RNA w surowicy krwi. Zmiana schematu leczenia następuje na skutek: objawów niepożądanych, pojawienia się odporności wirusa na leki oraz w przypadku braku współpracy z pacjentem.
W Polsce leki antyretrowirusowe są dostępne bezpłatnie w Poradniach Nabytych Niedoborów Immunologicznych.
Leki stosowane w terapii antyretrowirusowej
Istnieją cztery rodzaje leków antyretrowirusowych. Inhibitory proteazy, nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy i nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy blokują substancje potrzebne wirusowi do replikacji w komórce limfocytu CD4. Działają one po wniknięciu wirusa HIV do komórki. Inhibitory wejścia uniemożliwiają wniknięcie wirusa HIV do komórki limfocytu CD4.
Inhibitory proteazy
- Amprenavir - w postaci leku o nazwie Agenerase®
- Tipranavir - w postaci leku o nazwie Aptivus®
- Indinavir - w postaci leku o nazwie Crixivan®
- Saquinavir - w postaci leku o nazwie Invirase®
- Lopinavir + Ritonavir - w postaci leku o nazwie Kaletra®
- Fosamprenavir - w postaci leku o nazwie Lexiva®
- Ritonavir - w postaci leku o nazwie Norvir®
- Atazanavir - w postaci leku o nazwie Reyataz®
- Nelfinavir - w postaci leku o nazwie Viracept®
- Brecanavir - w fazie eksperymantów
- Darunavir - w fazie eksperymentów
Nukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
- Zidovudine + Lamivudine - w postaci leku o nazwie Combivir®
- Emtricitabine - w postaci leku o nazwie Emtriva®
- Lamivudine - w postaci leku o nazwie Epivir®
- Abacavir + Lamivudine - w postaci leku o nazwie Epzicom™
- Zalcitabine - w postaci leku o nazwie Hivid®
- Zidovudine - w postaci leku o nazwie Retrovir®
- Abacavir + Zidovudine + Lamivudine - w postaci leku o nazwie Trizivir®
- Tenofovir DF + Emtricitabine - w postaci leku o nazwie Truvada®
- Didanosine - w postaci leku o nazwie Videx®
- Tenofovir disoproxil fumarate - w postaci leku o nazwie Viread®
- Stavudine - w postaci leku o nazwie Zerit®
- Abacavir - w postaci leku o nazwie Ziagen®
- Dexelvucitabine - w fazie eksperymentów
- Alovudine - w fazie eksperymentów
- Amdoxovir - w fazie eksperymentów
- Elvucitabine - w fazie eksperymentów
Nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy
- Delavirdine - w postaci leku o nazwie Rescriptor®
- Efavirenz - w postaci leku o nazwie Sustiva®
- Nevirapine - w postaci leku o nazwie Viramune®
- (+)-calanolide A - w fazie eksperymentów
- Etravirine - w fazie eksperymentów
Inhibitory wejścia
- Enfuvirtide - w postaci leku Fuzeon®
- Aplaviroc - w fazie eksperymentów
- Maraviroc - w fazie eksperymentów
- Vicriviroc - w fazie eksperymentów
Zalety
- zahamowanie replikacji wirusa, aż do stanu niewykrywalności dostępnymi obecnie testami
- umożliwienie odbudowy układu immunologicznego, wzrost ilości limfocytów CD4
- zmniejszenie, zlikwidowanie zakażeń oportunistycznych
Wady
- brak możliwości całkowitej eliminacji wirusa
- pojawienie się lekooporności HIV
- koszty
Powikłania
Terapia HAART niesie za sobą ryzyko wielu powikłań, z których niektóre są na tyle poważne, że uniemożliwiają kontynuację leczenia. Do najczęściej występujących zaliczamy:
Mimo wysokich kosztów leczenia i powikłań z nim związanych, terapia HAART jest najlepszą znaną obecnie metodą walki z HIV. Poprzez zahamowanie progresji choroby oraz umożliwienie odbudowy układu immunologicznego ogranicza ona ilość powikłań zwązanych z naturalnym przebiegiem choroby. Zmniejsza przez to ilość hospitalizacji chorych oraz wydłuża czas ich życia, poprawiając równocześnie jego komfort.
Walka z lekoopornością wirusa
- całkowita zmiana leków na inne
- stosowanie tzw. Mega-HAART - terapii polegającej na podaniu dodatkowych 2-3 leków i stosowaniu ich razem z wcześniejszymi oraz (lub) zwiększenie ich dawki
- wakacje lekowe - całkowite odstawienie leczenia na pewien okres, celem odbudowy populacji wirusa nieodpornego na leki, który w normalnym przebiegu choroby ma przewagę nad mutantami
Linki zewnętrzne
Terapie
Antiretroviral drug | Antirétroviral | 抗逆转录病毒药