Greka - jeden z klasycznych języków starożytności, używany także na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej.
Wyraz "greka" pochodzi od Rzymian, którzy nazywali ten język po łacinie lingua Graeca. Nazwą stosowaną przez samych Greków było he Hellenike glotta - "język helleński".
Historia tego języka (czy też całej grupy języków greckich) wygląda następująco:
- okres minojski (ok. 3000 r. p.n.e. - ok. 1400 r. p.n.e.) - z tego okresu pochodzą pisane zabytki językowe (dysk z Fajstos - ok. 1650 r. p.n.e. zapisany pismem linearnym typu A). Nie zostało udowodnione, że (nieodczytanym) pismem linearnym A zapisane są teksty rzeczywiście w języku greckim.
- okres mykeński (ok. 1600 r. p.n.e. - ok. 1200 r. p.n.e.) - z tego okresu pochodzą pisane zabytki językowe odkryte na Krecie; zapisane są pismem linearnym B. Pismo linearne typu B zostało odczytane w 1953 r. i okazało się wtedy, że językiem tego pisma był grecki, choć najprawdopodoebniej mogło ono zostać zapożyczone z języka niegreckiego;
- okres archaiczny (800 r. p.n.e. - 500 r. p.n.e.) - z tego okresu pochodzą najwybitniejsze zabytki literatury starogreckiej, m.in. Iliada i Odyseja Homera, poematy Hezjoda itp.;
- okres klasyczny (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) - charakteryzuje się dużym zróżnicowaniem językowym - liczne dialekty: joński, attycki, arkadyjski, cypryjski, eolski, dorycki; w okresie klasycznym działa Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy;
- okres hellenistyczny (350 r. p.n.e. - 150 r. p.n.e.) następuje wymieszanie się dialektów greckich i powstanie koine - dialektu wspólnego.
- okres rzymski (150 r. p.n.e. - 500 r. n.e.), występują dwa zwalczające się prądy literackie, azjanizm oraz attycyzm;
- okres bizantyjski (500 r. n.e. - 1452 r. n.e.) - następuje znaczne zróżnicowanie języka literackiego i potocznego (diglosja),
- okres turecki (1453-1827 r.) - okres niewoli tureckiej i upadku kultury greckiej,
- okres nowogrecki (po 1827 r.) - powrót do zróżnicowania językowego z okresu bizantyjskiego - obok siebie funkcjonują dwie odmiany greki: katharevusa - literacka, elitarna oraz dimotiki - potoczna, ludowa. Współcześnie różnice te zlikwidowano, wprowadzając jedną normę języka greckiego.
Zobacz też
Języki indoeuropejskie | Starożytna Grecja | Języki wymarłe
Grieks (taal) | Griechische Sprache | Griegu | Гръцки език | Грэцкая мова | Gresianeg | Grec | Řečtina | Græsk (sprog) | Griechische Sprache | Kreeka keel | Ελληνική γλώσσα | Greek language | Idioma griego | Greka lingvo | Grec | Gréigis | Grego antigo | 그리스어 | Bahasa Yunani | Lingua grec | Gríska | Lingua greca | יוונית | ბერძნული ენა | Grew | Lingua Graeca | Jaungrieķu valoda | Graikų kalba | Griichesch | Nuigrieks | Görög nyelv | Грчки јазик | Bahasa Greek | Grieks | Greeksche Spraak | ギリシア語 | Gresk språk | Gresk språk | Grègo | Língua grega | Limba greacă | Греческий язык | Greek language | Grščina | Грчки језик | Kreikan kieli | Grekiska | Wikang Griyego | ภาษากรีก | Tiếng Hy Lạp | 希腊语