article

Gorzów Wielkopolski (niem. nazwa Landsberg an der Warthe) – miasto, powiat grodzki, siedziba wojewody lubuskiego oraz starosty powiatu gorzowskiego, położone w zachodniej Polsce na skraju Kotliny Gorzowskiej i Równiny Gorzowskiej nad Wartą i Kłodawką.

Położenie

Gorzów Wielkopolski jest jedną z dwóch stolic woj. lubuskiego z siedzibą wojewody. Położony jest na wysokości od 19-82 m n.p.m. w kotlinie gorzowskiej nad Wartą u ujścia Kłodawki. Przez miasto przebiegają ważne trasy o międzynarodowym znaczeniu:

Przez miasto przebiegają linie kolejowe w kierunku Krzyża , Kostrzyna i Zbąszynka. Gorzów Wielkopolski leży 53 km od granicy z Niemcami i około 160 km od Berlina. Odległości do większych miast:

Historia

W 1249 Ziemia Lubuska znalazła się w rękach brandenburskich poprzez zastaw jaki Bolesław Rogatka, książę legnicki uczynił wobec arcybiskupów Magdeburga. W 1260 roku Konstancja - księżniczka córka Przemysła I, księcia wielkopolskiego wyszła za Konrada, syna margrabiego brandenburskiego Jana, jako posag wniosła ziemie Kasztelanii Santockiej bez samego grodu. 2 lipca 1257 roku rycerz Albrecht de Luge został upoważniony przez margrabiego Johanna I z dynastii askańskiej do założenia niemal na granicy kasztelanii i Ziemi Lubuskiej miasta o nazwie Landisberch Nova (Landsberg Nowy, dla rozróżnienia z Alt-Landsbergiem, koło Berlina, w Niemczech) nazwę Landsberg można było do 1945 roku znaleźć sześciokrotnie. Landisberch rychło stał się bardzo ważnym ośrodkiem kulturalnym i handlowym na wschodnich rubieżach Niemiec. Wraz z założeniem miasta zbiegła się budowa okazałej gotyckiej fary (kościoła parafialnego, od 1537 luterańskiego), dziś rzymskokatolickiej Katedry pw. Wniebowzięcia N.M.P. W 1433 r. przeżył oblężenie husytów, w XVII wieku przez kilkadziesiąt lat znosił szwedzka okupację, utrzymywał wojska rosyjskie w wojnie siedmioletniej, opłacał się kontrybucją armii Napoleona.

Do najważniejszych przedwojennych osobistości Landsbergu należą: Max Bahr (właściciel fabryki worków jutowych, właściciel willi zajmowanej obecnie przez Pałac Biskupi, inicjator budowy Łaźni Miejskiej (1928), która działała jeszcze na początku XXI wieku), Hermann Paucksch - fabrykant z Zawarcia (fundator fontanny z 1897 roku na Starym Rynku, nazwanej od jego nazwiska, odtworzonej w 1997 rękami gorzowian i dawnych niemieckich mieszkańców), właściciel willi Grodzkiego Domu Kultury na Zawarciu, Gustaw Schroeder - założyciel fabryki kabli i sznurów, budowniczy willi, obecnie Muzeum Sztuk Dawnych. W Landsbergu nad Wartą urodziła się w 1929 roku Christa Wolf, najsławniejsza pisarka NRD, kilkoro literatów, utalentowanych artystów i techników, przebywało tu także kilka ważnych postaci znanych z historii powszechnej np. Fryderyk Schleiermacher, Gottfried Benn.

Położenie miasta u ujścia Kłodawy (Kłodawki) do Warty na skrzyżowaniu wodnych i lądowych szlaków komunikacyjnych, dawało dogodne warunki do urbanizacji i rozwoju miasta, które rozkwitało dzięki pracy kupców i rzemieślników. Doprowadziło to do ogromnego rozrośnięcia się miasta i przybrania jeszcze wiekszej wartości ekonomiczno-strategicznej. Na początku zeszłego wieku architektura kamieniczek Landsbergu mogła być uznana za jedną z najpiękniejszych i najbardziej wartościowych w centralnej Europie.

Najtragiczniejszą z wojen okazała się II wojna światowa. Garnizon Wehrmachtu wycofując się do Kostrzyna wysadził oba mosty a oddziały Armii Czerwonej paliły Stare Miasto począwszy od 30 stycznia 1945 roku, ostatecznie w marcu Landsberg stał się polskim Gorzowem nad Wartą (później z powodów ideologicznych, dla podkreślenia polskich praw do Ziem Odzyskanych, dodano przymiotnik Wielkopolski, mimo braku historycznych związków miasta z Wielkopolską). Następuje ponowny szybki rozwój miasta. Już w połowie lat 60. liczba ludności sięgnęła 50 tys. osób, przekraczając stan sprzed wojny. W końcu lat 60. Gorzów przeżywa drugi w swych dziejach boom budowlany stając się miastem średniej wielkości. W 1975 r. został stolicą województwa gorzowskiego, a w 1979 rodzi się 100-tysięczna gorzowianka.

Od roku 1999 Gorzów jest siedzibą wojewody lubuskiego.

Ciekawostką jest fakt, iż zarówno obecny Marszałek Sejmu Marek Jurek jak i Prezes Rady Ministrów Kazimierz Marcinkiewicz pochodzą z Gorzowa Wielkopolskiego (Marcinkiewicz mieszka w Gorzowie również obecnie).

Wyznania

Wyznania: katolicy (obrządku łacińskiego i greckiego) - w Gorzowie znajduje się Katedra Rzymskokatolickiej Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej, prawosławni, luteranie, baptyści, muzułmanie, zielonoświątkowcy, świadkowie Jehowy, wyznawcy Kościoła Wiary i inni. Warto wspomnieć że 2 czerwca 1997 roku miasto to zostało odwiedzone przez zwierzchnika Kościoła rzymskokatolickiego papieża Jana Pawła II.

Współpraca zagraniczna

W 1999 r. został otwarty Ośrodek Kultury Francuskiej Alliance Francaise.

Gorzów Wlkp. jest największym ośrodkiem Euroregionu Pro Europa Viadrina.

We wrześniu 1999 r. Gorzów został uhonorowany Dyplomem Rady Europy, a w 2002 roku zdobył kolejne wyróżnienie - Sztandar Rady Europy. Miastami partnerskimi Gorzowa są:

Gospodarka

Ośrodek przemysłowy z rozwiniętym przemysłem chemicznym , elektronicznym , energetycznym , farmaceutycznym , lekkim , maszynowym , metalowym , motoryzacyjnym , spożywczym , włókienniczym . Do ważniejszych zakładów w mieście należą :

Dobrze rozwinięty handel i usługi. W mieście działa wiele stacji benzynowych m. in. Statoil , BP , Shell , PKN Orlen , Neo . Dobrze rozbudowana jest sieć autoryzowanych stacji obsługi pojazdów ( Skoda , Seat , Citroen , Peugeot , Opel , Chevrolet , Renault , Dacia , Mercedes , Toyota , Mazda , Mitsubishi, Nissan , Kia ) . W mieście znajdują się markety wielkopowierzchniowe m. in. sieci Castorama , Tesco x 3 , Netto , Intermarche , Lidl , istnieją Centra Handlowe ( CH Panorama , CH Park 111 , Galeria Młyńska , DT Rolnik , w budowie jest Galeria Askana ) . Od kilku lat miasto zajmuje czołowe miejsca w rankingach ogólnopolskich pod względem ilości inwestycji . W mieście mają siedziby wielu banków (m. in. BZWBK , Pekao S.A. , ING Bank Śląski , Raifeissen Bank , Multibank , Citybank ) , towarzytsw ubezpieczeniowych ( Warta , Hestia , PZU ) , firm leasingowych , consultingowych i doradczych .

W Gorzowie działa podstrefa Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej , w której ulokowała się spółka Faurecia i Autogaleria .

Edukacja

Szkoły wyższe

Instytucje nadzorujące oświatę

  • Lubuskie Kuratorium Oświaty w Gorzowie Wlkp.
  • Wojewódzki Ośrodek Metodyczny w Gorzowie Wlkp.

Wybrane szkoły ponadgimnazjalne

Publiczne
  • I LO im. T. Kościuszki
  • II LO im. M. Skłodowskiej-Curie
  • III LO im W. Szafera
  • IV LO im. T. Kotarbińskiego
  • V LO im. W. Korsaka
  • VI LO
  • VII LO im. H. Sucharskiego
  • VIII LO
  • Liceum Plastyczne
  • Zespół Szkół Budowlanych im. M. Kopernika
  • Zespół Szkół Ekonomicznych im. S. Starzyńskiego
  • Zespół Szkół Elektrycznych
  • Zespół Szkół Gastronomicznych im. Febronii Karamać
  • Zespół Szkół im. Jana III Sobieskiego
  • Zespół Szkół Mechanicznych
  • Zespół Szkół Odzieżowych im. K. Kieślowskiego
  • Zespół Szkół Ogrodniczych
  • Zespół Szkół Specjalnych
  • Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących
  • Centrum Kształcenia Zawodowego
  • Zespół Szkół Sportowych

Niepubliczne
  • I Społeczne LO
  • Katolickie LO im. Św. Tomasza z Akwinu
  • Pierwszy Prywatny Zespół Szkół
  • Wojewódzki Zakład Doskonalenia Zawodowego w Gorzowie Wlkp.
  • Zakład Szkoleniowy "Lacho"
  • Studium Kształcenia Ekonomicznego BIZNES s.c. w Gorzowie Wlkp.

Pozostałe instytucje

  • Gorzowskie Towarzystwo Naukowe
  • Europejskie Towarzystwo Ekologiczne - Rada Główna
  • Europejski Instytut Literacki WYSPA
  • Instytut Badań i Ekspertyz Naukowych

Kultura i sztuka

Najważniejsze cykliczne imprezy kulturalne

Znani gorzowscy twórcy i wykonawcy

Muzea

Wybrane biblioteki

Teatry

Kina

  • Kino Kopernik - kino znajdujące się w Gorzowie Wielkopolskim przy ul. . Warszawskiej w centrum miasta . Zostało oddane do użytku w 1975 roku . Posiada widownię na 570 osób.
  • Kino Słońce - kino znajdujące się w centrum miasta przy ul. Chrobrego.
  • Kino 60 krzeseł - kino mieszczące się w Miejskim Ośrodku Sztuki przy ul . Pomorskiej 73 . Jest to kino gdzie wyświetlane są produkcje filmowe niekomercyjne , jest to kino dla widzów ceniących nietypowe produkcje filmowe . Kino powstało we wrześniu 2002 roku . Projekcje odbywają się od września do czerwca.
  • Multipleks w Galerii Askana - w budowie

Inne instytucje kultury i sztuki

Opieka zdrowotna

Publiczne instytucje opieki zdrowotnej

  • Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki w Gorzowie Wlkp.
  • Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Gorzowie Wlkp.
  • Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gorzowie Wlkp.
  • Lubuskie Centrum Zdrowia Publicznego w Gorzowie Wlkp.
  • Okręgowa Izba Lekarska w Gorzowie Wlkp.
  • Samodzielna Publiczna Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego w Gorzowie Wlkp
  • SPZOZ "Obwód Lecznictwa Kolejowego"
  • Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska w Gorzowie Wlkp.
  • Wojewódzka Kolumna Transportu Sanitarnego w Gorzowie Wlkp.
  • SPZOZ MSWiA w Zielonej Górze, Przychodnia w Gorzowie Wlkp.
  • Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Zielonej Górze, Oddział w Gorzowie Wlkp.
  • Lubuski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w Zielonej Górze, Delegatura w Gorzowie Wlkp.

Tereny zielone w mieście

Media

Prasa

Radio

Telewizja

Sport

Turystyka

Okolice Gorzowa to region atrakcyjny dla miłośników przyrody i osób chcących odetchnąć od wielkich miast i spędzić czas na łonie natury. Każdy turysta znajdzie tu wytchnienie nad setkami jezior, otoczonych tysiącami hektarów lasów i puszcz (największą jest Puszcza Gorzowska).

Podział terytorialny miasta

Dzielnice miasta

Osiedla miasta

Gorzow Wielkopolski_Herb.PNG osiedla Gorzowa Wielkopolskiego
- 		Chemik

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Gorzów Wielkopolski | Ziemia lubuska

Gorzów Wielkopolski | Gorzów Wielkopolski | Gorzów Wielkopolski | Gožova Veļkopoļska | Gorzów Wielkopolski | Gorzów Wielkopolski | Gorzów Wielkopolski | Gorzów Wielkopolski | Gorzów Wielkopolski | Gorzów Wielkopolski

 

This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the "Gorzów Wielkopolski".

Home Page • arts • business • computers • games • health • hospitals • home • kids & teens • news • physicians • recreation• reference • regional • science • shopping • society • sports • world