Gniezno

Related Topics:
Gniezno

Gniezno to miasto i gmina w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim. Miasto leży na obszarze Pojezierza Gnieźnieńskiego, jest otoczone jeziorami: Jelonek, Świętokrzyskie, Winiary. Gniezno jest szóstym co do wielkości miastem w województwie. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa poznańskiego. Jest siedzibą arcybiskupów gnieźnieńskich.

Według danych z 30 czerwca 2004, miasto miało 70 217 mieszkańców.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002, Gniezno ma obszar 40,89 km², w tym:

użytki rolne: 46%
użytki leśne: 13%

Miasto stanowi 3,26% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2004:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	70 217	100	36 551	52,1	33 666	47,9
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1717,2		893,9		823,3

Według danych z roku 2002, średni dochód na mieszkańca wynosił 1184,83 zł.

Historia

Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą z późnego paleolitu. Mieścił się tu jeden z głównych grodów państwa Polan.

Legenda głosi, że:
trzej bracia Lech, Czech i Rus. Przedzierali się przez puszcze szukając miejsca, gdzie mogliby się osiedlić. Nagle zobaczyli wzgórze, na którym na starym samotnym dębie siedział orzeł. Wtedy Lech powiedział: "Tego orła białego przyjmuję za godło ludu swego, a wokół dębu zbuduję gród swój i od orlego gniazda Gniezdnem go nazwę". Pozostali bracia poszli dalej szukać miejsca dla swoich ludzi, Czech podążył na południe, a Rus na wschód.

Dotychczas uważano, że w końcu VIII wieku, za rządów półlegendarnej dynastii Popielidów powstał w Gnieźnie gród książęcy Polan i podgrodzie, otoczone wałem drewniano-ziemnym. Jednak najnowsze badania dendrochronologiczne dostarczyły dowodów na to, że najstarszy gród gnieźnieński został zbudowany dopiero ok. 940 roku, a więc za panowania Siemomysła Lestkowica z dynastii Piastów. Jednak tak późna chronologia Gniezna, jako obronnej siedziby książęcej, nie wyklucza wcale funkcjonowania na tym miejscu od przełomu VIII i IX wieku polańskiego ośrodka kultowego, na terenie którego dokonywano prawdopodobnie intronizacji książąt plemiennych. W X wieku Gniezno stanowiło jeden z grodów stołecznych państwa Piastów, obok m. in. Poznania i Giecza (grodów stołecznych, czyli miejsc gdzie wzniesiono tzw palatia książęce było kilka, lecz zgodnie z dokumentem "Dagome iudex" z ok. 991 roku, jedyną, formalną stolicą państwa polskiego było Gniezno).

W 1000 roku odbył się w Gnieźnie zjazd, w którym uczestniczył Bolesław I Chrobry i Otton III, podczas tego zjazdu utworzono arcybiskupstwo gnieźnieńskie.

Herb_Gniezna_m.jpg
Herb_Gniezna.jpg
Pieczęć z herbem Gniezna

W 1025 odbyła się w Gnieźnie koronacja Bolesława Chrobrego pierwszego króla Polski. W 1038 r. wtargnął do grodu Brzetysław I (książę czeski), pozostawiając po sobie spalone podgrodzia i zniszczoną, ograbioną katedrę. Na skutek czego Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę do Krakowa.

Prawa miejskie uzyskało Gniezno w 1239.

W 1331 miasto zajęli Krzyżacy, rabując je i niszcząc. Odbudowę i rozwój gospodarczy zawdzięcza Gniezno Kazimierzowi Wielkiemu. Za rządów Władysława Jagiełły (1419) gnieźnieńskim arcybiskupom został przyznany tytuł Prymasa Polski oraz zastrzeżona godność kardynała. W kolejnych latach Gniezno stało się dużym ośrodkiem handlu krajowego i międzynarodowego. Każdego roku odbywały się w Gnieźnie jarmarki: św. Wojciecha, św. Trójcy, św. Bartłomieja i św. Andrzeja. Uczestniczyli w nich kupcy z Wilna, Mińska, Brześcia, Śląska, Moraw, Włoch, Flandrii i Anglii, a także z Hamburga, Norymbergii i Frankfurtu. Skutkiem rozwoju handlu był rozwój rzemiosła. Gniezno było drugim po Krakowie ośrodkiem sztuki, szczególnie muzycznej.

Na skutek wielu klęsk: zarazy, pożary, najazdy obcych wojsk Gniezno stopniowo traciło swoją pozycję w kraju. Jednak od połowy XVIII w. miasto powtórnie zyskuje na znaczeniu.

Widok_Gniezna.jpg
Widok Gniezna

W 1768 roku Gniezno stało się stolicą województwa.
W okresie rozbiorów Gniezno znalazło się pod zaborem pruskim, a w 1815, w wyniku postanowień kongresu wiedeńskiego, znalazło się w granicach Wielkiego Księstwa Poznańskiego wchodzącego w skład Prus. W 1918 było jednym z głównych ośrodków powstania wielkopolskiego.

Po odzyskaniu niepodległości w 1919 r. miasto stało się siedzibą władz powiatowych. Przywrócono także dawny herb miasta z orłem w koronie. W okresie okupacji hitlerowskiej Gniezno weszło w skład Rejencji Inowrocławskiej. 21 stycznia 1945 do miasta weszła Armia Czerwona, po kilku dniach Rosjanie bestialsko z premedytacją spalili katedrę gnieźnieńską. Po II wojnie światowej nastąpiła rozbudowa i dynamiczny rozwój miasta.

Królewskie koronacje w katedrze gnieźnieńskiej

18 kwietnia 1025 - Bolesław I Chrobry
25 grudnia 1025 - Mieszko II Lambert i jego żona Rycheza Lotaryńska
25 grudnia 1076 - Bolesław II Śmiały/Szczodry i jego żona Wyszesława Światosławówna
26 czerwca 1295 - Przemysł II i jego żona Małgorzata Brandenburska
25 lipca 1300 - Wacław II

Gniezno dzisiaj

Obecnie Gniezno jest ośrodkiem przemysłu lekkiego i spożywczego (szczególnie dynamiczny rozwój tych sektorów nastąpił w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, kiedy zaczęły tu inwestować znane zachodnie firmy) ponadto znajdują się tu fabryki: maszyn i urządzeń pakujących, maszyn budowlanych, zakład techniki biurowej, zakłady elektrotechniczne i stolarki budowlanej. Jest też dużym węzłem komunikacyjnym (droga E5 (E261) Wrocław - Poznań - Bydgoszcz - Gdańsk, około 20 km na południe - we Wrześni - przebiega autostrada A2 | Świecko - Poznań - Warszawa. Najbliższe lotnisko w Poznaniu (ok. 50 km). Miasto jest także znaczącym ośrodkiem turystycznym.

W czerwcu 1997 roku uroczyście obchodzono millenium śmierci św. Wojciecha. W uroczystościach uczestniczył papież Jan Paweł II, prezydenci siedmiu państw Europy Środkowowschodniej oraz około 280 tysięcy pielgrzymów z Polski i Świata.

W roku 2000 Gniezno było miejscem obchodów millenium Zjazdu Gnieżnieńskiego z 1000 roku. Z tej okazji odbył się m.in.:

III Zjazd Gnieźnieński - z udziałem prezydentów: Polski - Aleksandrem Kwaśniewskim, Niemiec - Johannesem Rauem, Słowacji - Rudolfem Schusterem, Litwy - Valdasem Adamkusem i Węgier - Árpadem Gönczem;
Światowy Zlot Harcerstwa Polskiego "GNIEZNO 2000" - zorganizowany przez Związek Harcerstwa Polskiego z udziałem prawie 10 tys. harcerzy (miasteczko zlotowe zlokalizowane było na lotnisku w Bednarach);
V Kongres Krajoznwstawa Polskiego - zorganizowany przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze.

Głównym zabytkiem miasta jest katedra gnieźnieńska z grobem św. Wojciecha (trumna-relikwiarz św. Wojciecha została skradziona w 1986, zrekonstruowana w 1987), w katedrze znajdują się również słynne Drzwi Gnieźnieńskie (1170).

Gniezno jest ważną miejscowością na Szlaku Piastowskim, wiodącym z Poznania poprzez Ostrów Lednicki, Gniezno, Trzemeszno, Mogilno, Strzelno, Kruszwicę do Inowrocławia, następnie zawraca do Biskupina i – ponownie przez Gniezno – prowadzi do Giecza.

Edukacja

W Gnieźnie rozwija się edukacja na poziomie akademickim. Funkcjonują następujące wyższe uczelnie:

Prymasowskie Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie - Sekcja Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (rok powstania Seminarium: 1602, w UAM od 1998)
Collegium Europaeum Gnesnense Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (rok powstania: 2000)
Gnieźnieńska Wyższa Szkoła Humanistyczno-Menedżerska "Milenium" (rok powstania: 2003)
Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gnieźnie (rok powstania: 2004)

Kultura i Sztuka

Gourt Home::Gourt :: Gniezno