Finanse

Finanse - ogół procesów związanych z gromadzeniem, rozporządzaniem i wydawaniem pieniądza oraz jego surogatów. Gromadzenie może następować w postaci bezzwrotnej lub zwrotnej (pożyczka). Wydatkowanie pieniądza może dokonywać się w formie transferu lub w postaci realizacji swojego prawa do produktu czy usługi.

Funkcje finansów

Finanse posiadają dwie podstawowe funkcje: stymulacyjną i rozdzielczą. Funkcja stymulacyjna polega na hamowaniu lub pobudzaniu działalności gospodarczej. Z kolei funkcja rozdzielcza może występować w postaci:

ostatecznej - gdy przy zakupie danego produktu (usługi) wypada on z rynku
transakcyjnej - gdy jest przeprowadzany szereg transakcji
transferowej - gdy pieniądz przemieszcza się na rynku bez ruchu towarów i usług.

Podział finansów

Finanse dzieli się ze względu na kryterium przedmiotowe i podmiotowe. Pod względem przedmiotowym finanse dzielimy według strumieni i stanów pieniądza. W drugim przypadku możemy wyróżnić:

Finanse publiczne

Finanse publiczne to finanse państwa i samorządu terytorialnego, obejmują one procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowaniem, a w szczególności:

pobieranie i gromadzenie środków publicznych
wydatkowanie środków publicznych
finansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa
zaciąganie zobowiązań angażujących środki publiczne
zarządzanie środkami publicznymi
zarządzanie długiem publicznym.

Sercem finansów państwowych jest budżet państwa, rozumiany jako plan zatwierdzony ustawą o kształtowaniu dochodów i wydatków państwa w skali roku.

Dochody możemy podzielić na bezzwrotne i zwrotne. Do dochodów bezzwrotnych należy na przykład:

Dochody zwrotne dzielimy na:

krajowe:
zagraniczne
- dochody międzypaństwowe uzyskane od międzynarodowych korporacji finansowych
- emisje papierów wartościowych na rynkach zagranicznych.

Budżet państwa jest sporządzany w trzech układach - dochody, wydatki i planowany deficyt. Poza budżetem państwa istnieją tzw. parabudżety funduszy celowych, jak np. Fundusz Ochrony Środowiska lub Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Istnienie funduszy celowych łamie zasady budżetowe.

Finanse prywatne

Finanse prywatne obejmują wszystkie osoby prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek w tym wszystkie przedsiębiorstwa prywatne, spółki itd. Finanse przedsiębiorstwa zajmują się problematyką rozpoczęcia działalności gospodarczej, sposobami pozyskania kapitału (np. kredyt), wyceną aktywów, ograniczeniem ryzyka działalności inwestycyjnych, dokonywaniem konsolidacji kapitału lub pozyskania kapitału obrotowego, sposobami oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa oraz szacowaniem jej wartości. Zarządzanie finansami pozwala na zdobycie przez przedsiębiorstwo niezbędnych środków pieniężnych na prowadzenie działalności gospodarczej, z kolei zarządzanie ryzykiem pozwala na zminimalizowanie ryzyka związanego z np. konstruowaniem portfolio lub innymi inwestycjami.

Finanse gospodarstw domowych

Finanse te dotyczą pracy zarobkowej jak również różnorakich transferów w tym zasiłków, rent i emerytur. Decyzje finansowe gospodarstw domowych zawierają m.in. decyzje odnośnie wydatków na edukację, zakup dóbr takich jak: nieruchomości czy samochody, zakup ubezpieczenia (np. osobowego czy majatkowego), inwestowania (np. na giełdzie papierów wartościowych lub w funduszach emerytalnych).

Rynki finansowe

Przedmiotem rynku finansowego są walory finansowe występujące w postaci zmaterializowanej lu zdematerializowanej. Podmiotami na rynku finansowym są:

Rynek finansowy składa się z następujących segmentów:

Ekonomia finansowa

Ekonomia finansowa jest gałęzią ekonomii zajmującą się wzajemnymi relacjami pomiędzy zmiennymi finansowymi takimi jak ceny, stopy procentowe, udziały. Ekonomia finansowa koncentruje się na wpływie tych zmiennych na ogólną sytuację finansową danego podmiotu.

Ekonomia finansowa zajmuje się:

Wyceną rzeczywistej wartości aktywów i tym samym odpowida na pytania:
- Jak wysokie jest ryzyko związane z posiadaniem danych aktywów?
- Jakie przepływy pieniężne powstaną i w jaki sposób są one zależne od innych aktywów i wydarzeń?

Matematyka finansowa

Matematyka finansowa jest gałęzią matematyki stosowanej dotyczącej rynków finansowych. Matematyka finansowa zajmuje się danymi finansowymi stosując narzędzia matematyczne, głównie statystykę. Przykładowymi danymi moga być zmiany wartości akcji czy obligacji. Inną poddziedziną matematyki finansowej jest matematyka ubezpieczeniowa.