Faraon – jedno z określeń króla starożytego Egiptu, używane przez Greków (będące zniekształconą wersją egipskiego perui-aa – 'wielki dom').

Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII Dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-zabił-trzciny-i-pszczoły, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była Pszczoła, a Dolnego Egiptu – Trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Król Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy. Jako symbol zjednoczenia dwóch krain faraon nosił podwójną koronę Pszent czyli koronę Białą i koronę Czerwoną.

Każda korona, a więc również faraon, pozostawała pod opieką bóstwa świętych miast: Nechen – gdzie czczono Nechbet, przedstawianą pod postacią sępa i Buto – gdzie czczono Uto wcieloną w kobrę. Oprócz pszenet, głowę faraona zdobiła złożona korona atef i pasiasta chusta nemes. W dłoniach dzierżył heka (krótki pastorał) i nechacha (bicz).

Faraon był bogiem na ziemi, czyli królem; należał do niebios i był pośrednikiem pomiędzy poddanymi a panteonem. Faraon to wcielenie Pana Niebios Horusa, przedstawianego w postaci sokoła z rozpostartymi skrzydłami, a później również synem boga Re. Po śmierci faraona identyfikowano go z władcą podziemi Ozyrysem.

Pierwszym królem, który nosił tytuł syna Re był następca Chufu, Dżedefre z IV dynastii. Egipski władca pełnił funkcję najwyższego kapłana, sędziego, wodza naczelnego i budowniczego świątyń. Stał na straży harmonii i porządku – Maat. Faraon posiadał dwa imiona wpisane w kartusz: imię noszone od urodzenia i imię koronacyjne. Wszystkie imiona tworzyły królewską tytulaturę, czyli tzw. Królewski Protokół.

Faraon corocznie uczestniczył w święcie opet, procesji barek bogów z Karnaku do Luksoru, podczas którego dokonywało się odnowienie jego władzy. Jednak najważniejszym świętem królewskim był sed. Uroczystość odbywała się po trzydziestu latach rządów faraona i miała charakter rytualnej odnowy sił króla.

Do najwybitniejszych faraonów należeli:Totmes III, Seti I, Ramzes II. W dziejach Egiptu tylko trzy kobiety zostały faraonem: Sebekneferure, Hatszepsut i Tauseret.

Wszechwładza faraona

Faraon w Egipcie decydował niemal o wszystkim. Wydawał zarządzenia w sprawach państwowych, był najwyższym sedzią i wodzem armii. Rozpoczynał wojny, zawierał przymierza i pokoje. Każde jego polecenie musiało być natychmiast wypełnione. Urzędnicy pilnowali, aby rozkazy faraona były dobrze wykonywane. Organizowali i nadzorowali prace przy budowie i naprawie kanałów nawadniających, zbierali daniny od chłopów i rzemieślinków, określali rodzaj i wielkość upraw, w imieniu faraona sądzili przestępców. Sposób sprawowania władzy przez faraona nazywamy despotycznym.

Zobacz też

• Egipt faraonów (tablica chronologiczna)
• piramida
• mumia
• Faraon (film) w reżyserii Jerzego Kawalerowicza

Mitologia egipska Starożytny Egipt

Farao | Faraó | Farao | Pharao | Pharaoh | Faraón | Faraono | Pharaon | Ny Reeaghyn Eajiptagh | Popis faraona | Faraono di Egiptia | Firaun | Faraone | פרעה | Pharao | Faraonas | Fáraó | Farao | ファラオ | Farao | Faraó | Фараон (титул) | Pharaoh | Faraon | Faarao | Farao | 法老