Etiopia

Etiopia (Federalna Demokratyczna Republika Etiopii – w języku amharskim ኢትዮጵያ, Ye Ethiopia Hizebawi Democraciyawi Republic) – dawniej Abisynia – państwo położone we wschodniej Afryce. Od południa graniczy z Kenią, na zachodzie z Sudanem, na wschodzie z Dżibuti i Somalią, a na północnym wschodzie z Erytreą.

Ustrój polityczny

Etiopia jest parlamentarną republiką federalną. Na czele rządu stoi premier. Władza legislacyjna rozdzielona jest pomiędzy dwuizbowy parlament oraz rząd. Władza sądownicza jest niemal niezależna od władzy prawodawczej i wykonawczej (prezes i wiceprezes federalnego sądu najwyższego są rekomendowani przez premiera i wyznaczani przez niższą izbę; innych sędziów federalnych proponuje niższej izbie premier wedle selekcji przeprowadzonej przez federalną sądową radę administracyjną).

Na czele państwa stoi prezydent. Funkcję tę uważa się za głównie reprezentacyjną.

Zobacz także artykuł Wybory parlamentarne w Etiopii w 2005

Historia

Panujący do 1974 królowie Etiopii wywodzili swoje pochodzenie od pierwszego władcy kraju, Menelika I (ok. 1000 p.n.e.), którego rodzicami mieli jakoby być bohaterowie biblijni: król Salomon i królowa Saby.

Istniejące od wieku p.n.e. na terytorium obecnej Etiopii i południowego Sudanu państwo Aksum zostało założone przez potomków ludów semickich z południowej Arabii (głównie Sabejczyków), które ok. połowy pierwszego tysiąclecia p.n.e. opanowały te tereny. W IV wieku kraj przyjął chrześcijaństwo, które do 1974 było religią państwową. W XIX wieku krzyżowały się tu interesy mocarstw kolonialnych.

O dominację nad Etiopią bezskutecznie starali się Brytyjczycy i Włosi. W 1930 na tronie etiopskim zasiadł Ras Tafari, przybierając imię Hajle Syllasje. Wojska włoskie w 1935 zajęły kraj, zmuszając cesarza do emigracji. Po zwycięstwie wojsk brytyjskich nad Włochami w 1941 Hajle Syllasje ponownie objął rządy. Za swego panowania włączył on do Etiopii Erytreę (od 1952 jako państwo sfederowane, później prowincja, obecnie niepodległe państwo) i Ogaden.

W 1974 w związku z bardzo złą sytuacją gospodarczą i powtarzającymi się klęskami głodu doszło do puczu wojskowego kierowanego przez Mengystu Hajle Marjama. Komunistyczny reżim wojskowy utrzymywał się u władzy do 1991 dzięki pomocy gospodarczej i militarnej ze strony ZSRR, NRD i Kuby.

W maju 1991 opozycja zdołała obalić rządzący reżim i przejęła władzę w państwie, ogłaszając ambitny program demokratyzacji życia politycznego. W kwietniu 1993 w Erytrei odbyło się referendum, w jego wyniku dotychczasowa północno-wschodnia prowincja Etiopii – Erytrea uzyskała niepodległość, odcinając Etiopię od dostępu do Morza Czerwonego.

W 1998 pomiędzy Etiopią a Erytreą wybuchła wojna graniczna. Znaczne nasilenie walk nastąpiło w maju 2000, co skłoniło władze obydwu krajów do poszukiwania kompromisu. W kilka miesięcy później podpisano porozumienie pokojowe.

Gospodarka

Jeden z najuboższych krajów świata. PKB w 2000 roku wyniósł 8,6 mld USD (zaledwie 134 USD na mieszk.).

Demografia

Statystyki demograficzne

P.S Repatriacja Etiopczyków, którzy uciekli do Sudanu dla schronienia przed wojną i przed głodem we wcześniejszych latach. Niektórzy Sudańczycy i uciekinierzy z Somali, którzy zbiegli do Etiopii przed wojną lub głodem w ich własnych państwach, kontynuują zabieranie ich domów.

(2006)
Liczba ludności	73 053 286
Ludność według wieku
0-14 lat	43,9 % (mężcz. 16 082 504; kobiety 15 999 602)
15-64 lat	53,4 % (mężcz. 19 452 737; kobiety 19 525 746)
ponad 64 lata	2,3 % (mężcz. 905 648; kobiety 1 087 049)
Średnia wieku
całej populacji	17,75 lat
mężczyźni	17,64 lat
kobiety	17,85 lat
Przyrost naturalny	2,36%
Współczynnik urodzeń	38,61 urodzeń/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów	15,06 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji	0 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu	1,03 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat	1,01 mężczyzn/kobiet
15-64 lat	1,00 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat	0,83 mężczyzn/kobiet
Umieralność noworodków
w całej populacji	95,32 śmiertelnych/1000 żywych
płci męskiej	105,3 śmiertelnych/1000 żywych
płci żeńskiej	85,05 śmiertelnych/1000 żywych
Oczekiwana długość życia
w całej populacji	48,83 lat
mężczyzn	47,67 lat
kobiet	50,03 lat
Rozrodczość	5,33 urodzeń/kobietę
Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS	4,4% (2003)
Liczba osób żyjących z HIV/AIDS	1,5 miliona (2003)
Liczba zmarłych na HIV/AIDS	120 000 (2003)

Religie

Islam 45%-50%

Chrześcijaństwo (Kościół etiopski) 35%-40%

Animizm 12%

Inne 3%-8%

Znaczenie religijne

Etiopia jest dla rastafarian Ziemią Obiecaną. Aby to udowodnić, opierają się oni na treści Psalmu 87, najczęściej cytując ten fragment z akceptowanej przez rastafarian wersji Pisma – Biblii Króla Jakuba z 1611 r.:

Ps 87:1-4:

Budowla Jego jest na świętych górach:
Pan miłuje bramy Syjonu bardziej niż wszystkie namioty Jakuba.
Wspaniałe rzeczy głoszą o tobie, o miasto Boże!
Wymienię Rahab i Babel wśród tych, co mnie znają; oto Filistyni i Tyr razem z Kusz Ten [i ten się tam urodził.'' (cytat polski wg Biblii Tysiąclecia)

Rastafarianie, który przesiedlili się do Etiopii, mieszkają na ziemi darowanej im przez cesarza Hajle Syllasje w miasteczku Shashemene.

Zobacz też

Jeśli tam, gdzie oczekujesz wyrazów amharskich, widzisz sekwencję znaków zapytania w rodzaju "?? ???", oznacza to, że nie masz odpowiedniej czcionki zainstalowanej w swoim systemie. Skorzystaj np. z czcionki GFZemen (gotowa do instalacji) lub Code2000 (po rozpakowaniu archiwum).

Linki zewnętrzne