Era paleozoiczna to era, która rozpoczęła się 543 mln lat temu. Jest dzielona na starszy i młodszy paleozoik, co wiąże się ze zmianami świata organicznego, a także obecnością dwóch wyraźnie zaznaczonych okresów górotwórczych - kaledońskiego i hercyńskiego (in. waryscyjskiego). Końcowi paleozoiku przed 251 milionami lat towarzyszyło masowe wymieranie (tzw. wymieranie permskie) większości gatunków zwierząt zamieszkujących wówczas kulę ziemską.

Ważniejsze wydarzenia

---

Era	Okres (mln lat temu)	Geologia	Biologia
Paleozoik	perm (299-251)	Powstają liczne masywy granitowe, w Europie od Irlandii i Kornwalii po Masyw Czeski i Góry Świętokrzyskie. Silne fałdowania w Azji, Ałtaju i Tien Szan.	gady ssakokształtne, kotylozaury, koniec: wielkie wymieranie.
	karbon (359-299)	Połączenie kontynentu Ameryki Płn, Europy i Syberii w Pangeę. Zamknięcie Paleotetydy, powstaje Tetyda.	otwornice, skorupiaki, owady, dominacja płazów; panowanie paproci drzewiastych, widłaków i skrzypów. Powstają olbrzymie torfowiska.
	dewon (416-359)	Zaczyna się orogeneza hercyńska.	rozwój roślin lądowych, pajęczaki, wije, pierwsze płazy, w wodach amonity; koniec: wielkie wymieranie
	sylur (443-416)	Połączenie Ameryki Płn. z Grenlandią i platformą wschodnioeuropejską. Połączenie Laurencji z Baltiką daje Laurusję. Zwężenie Paleotetydy. Największe nasilenie ruchów górotwórczych.	zasiedlenie lądów: psylofity, grzyby; pierwsze ryby, kulminacja graptolitów i ramienionogów
	ordowik (488-443)	Ameryka Płd., Afryka, Australia, Antarktyda i Indie tworzą Gondwanę, inne kontynenty są rozproszone. Początek orogenezy kaledońskiej. Gondwana w okolicach bieguna południowego - powstaje lądolód.	pierwsze zielenice, dominacja akritarchów, konodonty, ramienionogi, szkarłupnie, trylobity; pierwsze rafy; koniec: wielkie wymieranie
	kambr (542-488)	Zawartość tlenu w powietrzu wynosi około 10% stanu obecnego, podział Pannotii na Baltikę, Laurencję, Syberię i Gondwanę.	jednokomórkowe glony-akritarchy; stawonogi; gąbki, rozkwit trylobitów

Następna epoka: era mezozoiczna.

Geologia

---

Na początku paleozoiku superkontynent Pannotia rozdzielił się na kilka mniejszych bloków (Baltika, Laurencja, Syberia, Gondwana). Europa pokryta była grubą warstwą skał osadowych, które pod koniec syluru (w orogenezie kaledońskiej) uległy sfałdowaniu i wypiętrzeniu. Fałdowanie objęło obszar od Irlandii i Szkocji po Norwegię, zaś w Polsce część obszaru świętokrzyskiego i niektóre partie wschodnich Sudetów.

Fauna

---

W kambrze pojawiają się zwierzęta o twardych elementach strukturalnych, takie jak gąbki, małże, szkarłupnie i stawonogi (trylobity). Istnieją już wtedy wszystkie żyjące dzisiaj typy zwierząt z wyjątkiem kręgowców. W ordowiku tworzą się rafy koralowe budowane zarówno przez koralowce, jak i gąbki. W toni wodnej żeglują łodziki o prostej muszli, a w sylurze pojawiają się bezszczękowce i ryby. W dewonie ląd staje się przyjaźniejszy dla zwierząt, co wykorzystują pajęczaki, pierwszych owadów i prymitywnych płazów. Z karbonu znane są pierwsze gady i aktywnie latające owady (np. olbrzymie ważki). Pod koniec permu dochodzi do masowego wymierania morskich zwierząt. Giną wszystkie graptolity, trylobity i prymitywne koralowce. Jako skamieniałości przewodnie dla tego okresu wykorzystuje się trylobity (wczesny paleozoik), albo graptolity (późny paleozoik). W skałach dewonu i karbonu znaczenie stratygraficzne mają przede wszystkim konodonty oraz prymitywne głowonogi. Morza zasiedlają ryby chrzęstnokostne.

Flora

---

W tym samym czasie doszło do wyjścia roślin i zwierząt (stawonogów) na ląd. Wybrzeża porastają psylofity, ale prawdziwa eksplozja roślinności następuje w dewonie. Ląd pokrywają drzewiaste rośliny zarodnikowe - skrzypy, widłaki i paprocie, pojawiają się pierwsze rośliny wyższe. Szczyt rozwoju roślin zarodnikowych przypada na karbon, w permie jednak ustępują one pola drzewom iglastym.

Paleozoik w Polsce

---

W czasie orogenezy hercyńskiej, która miała miejsce pod koniec paleozoiku powstały liczne masywy granitowe, jak na przykład masyw tatrzański, strzegomski, czy karkonoski.

Zobacz też: tabela stratygraficzna.

Geochronologia

حقبة الباليوزي | Paleozoic | Paleozoikum | Paläozoikum | Paleosoikum | Paleozoic | Era Paleozoica | Paleozoiko | Paleozoiko periodo | Paléozoïque | 고생대 | Paleozoico | פליאוזואיקון | Äerdaltertum | Paleozojus | Paleozoïcum | 古生代 | Paleozoikum | Paleozóico | Палеозой | Paleozoik | Paleotsooinen maailmankausi | Paleozoikum | Paleozoik zaman | Paleyozoyike | 古生代