Dekstrometorfan

Dekstrometorfan.gif Dekstrometorfan (DXM - DeXtroMetorfan, C_{18_{H₂₅NO, ATC: R 05 DA 09) - syntetyczna pochodna morfiny używana w medycynie jako lek przeciwkaszlowy pod nazwami handlowymi Acodin, Tussidex, Tussal, nie działająca na receptory opioidowe. W większych dawkach wykazuje działanie narkotyczne charakterystyczne dla dysocjantów.}}

=Historia=

W roku 1959 FDA zatwierdziło działanie przeciwkaszlowe dekstrometorfanu jako substytutu używanej w celach narkotycznych i powodującej uzależnienie fizyczne kodeiny. Dwa lata później środek pojawił się w sprzedaży w Stanach Zjednoczonych pod nazwą Romilar. W roku 1973 lek został wycofany ze względu na użycie pozamedyczne, jednak niedługo potem znów przywrócono go do sprzedaży ze względu na brak specyfiku zastępującego.

=Chemia i neurofarmakologia=

Dekstrometorfan jest prawoskrętnym izomerem lewometorfanu - agonisty receptorów opioidowych, sam nie wykazuje działania przeciwbólowego. Jest metabolizowany w wątrobie przez dwa enzymy: głównie CYP2D6 poprzez O-demetylację do dekstrorfanu (DXO) i w mniejszym stopniu CYP3A poprzez N-demetylację do d-3-metoksymorfinanu (3MM), następnie obie substancje są metabolizowane do d-3-hydroksymorfinanu. Ze wszystkich metabolitów jedynie DXO wykazuje działanie psychoaktywne, zaś 3MM blokuje pracę enzymu CYP2D6. Część populacji w ogóle nie posiada enzymu CYP2D6 lub wykazuje jego słabsze działanie, co skutkuje mniejszym metabolizmem dekstrometorfanu do dekstrorfanu.

Dekstrometorfan pokonuje barierę krew-mózg, wykazuje następujące działania na ośrodkowy układ nerwowy:

blokuje wychwyt zwrotny dopaminy (poprzez agonizm receptora PCP₂)
jest agonistą receptorów sigma₁ oraz sigma₂
blokuje otwarty kanał NMDA
blokuje wychwyt zwrotny serotoniny
jest antagonistą receptora nikotynowego α3β4

=Użycie medyczne=

Dekstrometorfan działa ośrodkowo, tłumiąc suchy kaszel w zapaleniu gardła, oskrzeli czy krtani. Szybko się wchłania z przewodu pokarmowego i zaczyna działać po 10-30 minutach od podania, a jego działanie utrzymuje się do 6 godzin. Maksymalna dawka dobowa wynosi 120 mg. Jako działania niepożądane mogą wystąpić: senność, zawroty głowy, nudności, biegunka, wzrost ciśnienia tętniczego. Występuje w tabletkach 15 mg oraz syropach o stężeniu 15 mg/10 ml oraz 7,5 mg/10 ml, często jest składnikiem złożonych preparatów przeciw przeziębieniu i grypie w połączeniu z paracetamolem i pseudoefedryną.

Wchodzi w interakcje z innymi substancjami metabolizowanymi przez enzym CYP2D6. Z antydepresantami, głównie inhibitorami MAO oraz SSRI, może powodować zespół serotoninowy. W połączeniu z narkotycznymi lekami przeciwbólowymi, alkoholem etylowym oraz innymi środkami o działaniu depresyjnym na OUN może nasilać depresję ośrodka oddechowego.

Zmniejsza tolerancję (oraz fizyczne uzależnienie) wielu substancji psychoaktywnych. Badania wykazały, że zastosowanie dekstrometorfanu z diazepamem w przypadku heroinizmu okazało się skuteczniejsze od połączenia chlorpromazyny i diazepamu. Dekstrometorfan zmniejsza także tolerancję na kokainę, nikotynę i alkohol etylowy. Niektórzy naukowcy sugerują, że specyfik ten (jak i inni antagoniści receptora NMDA) może być stosowany w przypadku większości uzależnień, jeśli nie we wszystkich.

=Użycie pozamedyczne=

Dekstrometorfan jest używany w celach rekreacyjnych jako silny środek halucynogenny, wykazujący działania podobne do innych dysocjantów. Dawkowanie od 150 mg do 1000 mg. W niższych dawkach narkotycznych powoduje pobudzenie i halucynacje przy zamkniętych oczach, przy wyższych może powodować wrażenia całkowitego oderwania od ciała (OOBE) i utraty własnej tożsamości (depersonalizacja). Powoduje także niezborność (ataksję), zaburzenia równowagi, kłopoty z mówieniem i opóźnienie reakcji. W przypadku przedawkowania może dojść do depresji układu oddechowego i śmierci. Działanie wywołane dekstrometorfanem można porównać do ketaminy oraz PCP.

W zależności od przyjętej dawki działanie i odczucia powodowane przez dekstrometorfan dzieli się na 4 poziomy zwane plateau, co jest podyktowane różnym stopniem oddziaływania na poszczególne receptory w miarę zwiększania ilości substancji:

1. plateau: 1,5 - 2,5 mg/kg (najsilniejsze działanie na receptor PCP₂, mała aktywność sigma₁ i znikoma blokada NMDA),
2. plateau: 2,5 - 7,5 mg/kg (rosnąca aktywność sigma₁, silniejsza blokada NMDA, PCP₂ bez zmian na stałym poziomie),
3. plateau: 7,5 - 15,0 mg/kg (przeważa blokada receptora NMDA)
4. plateau: powyżej 15,0 mg/kg (brak zmian w oddziaływaniu na poszczególne receptory; zerwanie większości połączeń między neuronami).

Dekstrometorfan staje się toksyczny w dawkach powyżej 20 mg/kg. (Źródło: DXM FAQ by William E. White)

Działanie rozpoczyna się po 30-60 minut od przyjęcia, moment szczytowy przypada na 2-3 godziny po podaniu, a odczucia utrzymują się około 6 godzin.

W przypadku dwóch niższych plateau występujące efekty to uczucie upojenia, zaburzenia wizji, euforia, niekiedy pobudzenie psychoruchowe, osłabienie zmysłów słuchu, dotyku i smaku, halucynacje przy zamkniętych oczach (często przy udziale muzyki); negatywne efekty, nie występujące u wszystkich przyjmujących, to swędzenie oraz nudności.

Wyższe plateau znacznie różnią się od dwóch niższych. Narząd wzroku nie jest w stanie przetworzyć obrazu, halucynacje przybierają postać bardziej abstrakcyjną, pojawia się wrażenie wglądu w głąb siebie zamiast euforii, pobudzenie ruchowe jest zastąpione kłopotami z poruszaniem się (chód przypomina "robota na wyczerpanych bateriach") lub bezruchem, w wysokich dawkach możliwe jest pojawienie się doznań opuszczenia własnego ciała, depersonalizacji lub nawet śmierci, co związane jest ze znieczuleniem ciała. 3. i 4. plateau wprowadzają możliwość wystąpienia bad tripów, czyli dosłownie "złych podróży" (gdzie doznania pozytywne są zastępowane negatywnymi).

Dekstrometorfan może powodować uzależnienie psychiczne. Długie i częste zażywanie substancji może doprowadzić do pogorszenia pamięci, uszkodzenia mózgu, oziębłości emocjonalnej, zachowania aspołecznego, uszkodzenia wątroby i nerek, arytmii serca, zaniku mięśni oraz specyficznej depresji wywołanej dysocjantami. Zostało stwierdzonych kilka przypadków śmiertelnych w wyniku przedawkowania lub w połączeniu z innymi substancjami. Wiadomo, że dekstrometorfan wchodzi w interakcję z SSRI, inhibitorami MAO, alkoholem, sokiem grejpfrutowym, które mogą potęgować lub zmieniać jego działanie. Substancje rozkładane przez enzym CYP2D6 mogą również powodować niebezpieczne interakcje prowadzące nawet do zgonu. Stymulanty mogą dodatkowo znacznie zwiększać ciśnienie tętnicze.

leki | Substancje psychoaktywne

Gourt Home::Gourt :: Dekstrometorfan