Czarnoziemy to bardzo żyzne gleby powstałe na podłożach lessowych, czasem na glinach marglistych, bogatych w związki wapnia (w warstwie ornej często obecny jest węglan wapnia) i magnezu.
Czarnoziemy posiadają dużą ilość (ok 4%) próchnicy, powstałej z butwiejących szczątków łąkowo-stepowych roślin zielnych, która nadaje tej glebie czarną barwę. Nazwa tych gleb wskazuje na barwę pochodzącą od dużej zawartości substancji próchniczych. Do najważniejszych gleb czarnoziemnych należą: szare gleby leśne, czarnoziemy, czarne gleby tropikalne.

Porowata budowa tych gleb powoduje, że są one wysoce przepuszczalne i przewiewne. Na czarnoziemach, jako najbardziej wartościowych pod względem rolniczym glebach, można uprawiać z powodzeniem praktycznie wszystkie rośliny.

Czarnoziemy zaliczane są do najżyźniejszych gleb świata. Jest to gleba strefy umiarkowanej, która występuje na wszystkich kontynentach (ok. 6% powierzchni), głównie na stepach Eurazji (Ukraina, Rosja, Kazachstan), oraz na preriach Ameryki Północnej i w Argentynie.

Monokultury i niewłaściwe wykorzystanie tych gleb, prowadzi do ich degradacji, erozji i zmniejszenia urodzajności. W Polsce czarnoziemy występują na nielicznych, niewielkich powierzchniowo terenach - łącznie ok. 1% powierzchni, głównie na Wyżynie Lubelskiej i Kielecko-Sandomierskiej oraz na przedpolu Karpat i Sudetów.

Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu geografii.

Typy gleb

Schwarzerde | Chernozem | Chernozem | Ĉernozjomo | Chernozem | Zwarte aarde | Чорнозем