Cytoplazma

Cytoplazma:

I. - część protoplazmy komórki eukariotycznej pozostająca poza jądrem komórkowym
II. - cała protoplazma komórki prokariotycznej (czyli nie posiadającej jądra komórkowego)

Dzieli się ją na cytoplazmę podstawową oraz retikulum endoplazmatyczne.

cytoplazma + jądro komórkowe = protoplazma

Cytoplazma

Cytoplazma podstawowa - główna część protoplastu. W niej znajdują się pozostałe plazmatyczne składniki komórki i zachodzi większość procesów metabolicznych.

Cytoplazma jest półpłynną, żelowato-galaretowatą masą o jednolitej strukturze, wykazującą różnice konsystencji: od ciekłej do galaretowatej i odznacza się łatwością przechodzenia od stanu stałego (żelu) w ciało stałe (żelatynę) i odwrotnie.

Cytoplazmę przenikają układy błonowe, najbardziej zewnętrznym jest plazmalemma. Tworzy ona organiczną strukturę cytoplazmy, reguluje wymianę między komórkami a jej otoczeniem i warunkuje jej zdolność przystosowawczą do zmian środowiska.

W niektórych typach cytoplazmy (np. u pierwotniaków) można zaobserwować wyraźnie rozróżnienie na dwa obszary:

przylegającą do błony komórkowej ektoplazmę
"bardziej wewnętrzną" endoplazmę.

Skład cytoplazmy

Cytoplazma podstawowa jest substancją koloidalną, w jej skład wchodzą:

związki organiczne (białko, tłuszczowce, węglowodany)
związki nieorganiczne (wapń, magnez, potas, cynk, fosfor, bor, miedź, mangan)
faza rozpraszająca: woda
organelle, np. mitochondria, chloroplast, lizosomy, peroksysomy, wakuole, cytoszkielet (retikulum endoplazmatyczne, Aparat Golgiego)

Cytoszkielet

Zasadniczym elementem strukturalnym cytoplazmy podstawowej są białka mające postać globularną lub fibrylarną np. mikrofilamenty i mikrotubule.

Mikrotubule

Mikrotubule - zbudowane z tubuliny rurki. Biorąc pod uwagę lokalizację mikrotubul w komórce oraz pełnione prez nie funkcje, wyróżniamy:

mikrotubule cytoplazmatyczne stanowiące elementy cytoszkieletu i sterujące ruchami organelli komórkowych
mikrotubule kinetochorowe odgrywające ważną rolę w czasie ruchu chromosomów i ogólnie przy podziale komórki

Retikulum endoplazmatyczne

Retikulum endoplazmatyczne - struktura cytoplazmatyczna stanowiąca zasadniczą część systemu błon wewnątrzkomórkowych.

Złożone jest z zespołów cystern, kanalików, banieczek, pęcherzyków. Układy te przenikają w różnych kierunkach cytoplazmy i łączą się z plazmalemmą i błoną jadrową.

Wśród błon retikulum można wyróżnić co najmniej dwa rodzaje błon: dziewicze i komórkowe.

forma szorstka pozostaje w ścisłym związku z rybosomami, uczestniczy w procesie syntezy białek, najczęściej błonowych,
forma gładka natomiast bierze udział w przenoszeniu lipidów i w procesach wydzielniczych

Zobacz też

Biologia komórki | Genetyka

Gourt Home::Gourt :: Cytoplazma

Cytoplazma

Skład cytoplazmy

Cytoszkielet

Mikrotubule

Retikulum endoplazmatyczne

Zobacz też