Chrześcijaństwo

Latin Cross.svg - symbol większości chrześcijan]] Chrześcijaństwo - religia monoteistyczna i rodzina związków wyznaniowych głoszących nauczanie o Jezusie Chrystusie, jego męczeńskiej śmierci i zmartwychwstaniu. Świętą księgą chrześcijan jest Biblia. Chrześcijaństwo wywodzi się z judaizmu.

Dokładne granice chrześcijaństwa są kwestią sporną, nie wszyscy zaliczają do wyznań chrześcijańskich Świadków Jehowy, mormonów, arian oraz niektóre nowe ruchy religijne, choć same te wyznania uważają się za chrześcijańskie.

Podstawy wiary

Szczyt_kopuly_sw_wojciecha.jpgChrześcijaństwo jest objawioną religią monoteistyczną: zakłada wiarę w jedynego Boga. Większość chrześcijan wyznaje dogmat trynitarny i głosi, że Bóg istnieje w trzech osobach (hipostazach), czyli, że Bóg jest Trójjedyny. Oznacza to, że Bóg, co do natury jest Jeden, choć w trzech Osobach: jako Bóg Ojciec, Syn Boży (Jezus) i Duch Święty.

Chrześcijanie wielu wyznań (zwłaszcza katolicy i prawosławni) czczą także Maryję - matkę Jezusa jako "Theotokos, Bogurodzicę, Matkę Bożą", świętych i aniołów.

Podstawowym przykazaniem chrześcijan oprócz Dekalogu jest przykazanie miłości (nawet dla nieprzyjaciół). Chrześcijanie wierzą, że dzięki ofierze Chrystusa, zmartwychwstaną i uzyskają życie wieczne.

Klasyfikacja wyznań i Kościołów chrześcijańskich

(zobacz też Klasyfikacja religii oraz Religie świata w artykule Religia)

Chrześcijanie wierzą w Kościół powszechny ustanowiony przez Jezusa, jako wspólnotę ludzi wierzących i dążących do zbawienia. Część z nich uważa, że owym Kościołem jest zgromadzenie do którego należą (chrześcijanie ekskluzywni), a inna część - że Kościołem tym jest niewidzialna wspólnota ludzi połączonych wspólną wiarą, należących do różnych wyznań (chrześcijanie inkluzywni). Pierwsze podejście skłania do odmawiania innym wyznaniom prawa do nazywania się Kościołami oraz prozelityzmu - nawracania innowierców. Drugie skłania do ekumenizmu oraz dostrzegania w innych wiarach inspirujących wartości. Ponieważ w ramach chrześcijaństwa funkcjonuje wiele wyznań (denominacji) te wewnętrzne podziały mogą być przez wiernych traktowane jako największa rana współczesnego chrześcijaństwa, ale również jako bogactwo i wartość.

Nie wszystkie wyznania chrześcijańskie mają ramy organizacyjne ani nawet sprecyzowaną doktrynę, wobec czego ich klasyfikacji nie może być doskonała i w pełni obiektywna. Stosuje się podziały mające za kryterium stosunek danego wyznania do konkretnej kwestii teologicznej (typu „a - nie-a", np. monofizytyzm - diofizytyzm, trynitaryzm - antytrynitaryzm itd.), ale żaden taki podział nie jest wyczerpujący, ponieważ pozostawia wiele denominacji, dla których dana kwestia jest obojętna. Istnieją również poglądy teologiczne, które wymykają się wszelkim klasyfikacjom, ponieważ zajmują pozycję całkowicie autonomiczną. Dlatego w klasyfikacji wyznań chrześcijańskich dominuje podział oparty na tradycji.

Natomiast od klasyfikacji wyznań chrześcijańskich należy odróżnić klasyfikację kościołów (i cerkwi) chrześcijańskich. Jest ona łatwiejsza do przeprowadzenia, ale, oczywiście, nie pokrywa się z podziałem wyznań (klasyfikuje się nie poglądy religijne, lecz organizacje wyznaniowe). Religioznawcy i eklezjolodzy stosują tu wiele kryteriów, najczęściej:

dogmatykę, czyli naukę danego Kościoła,
kryteria historyczne.
obrządek (który wiąże się z tradycją liturgiczną),
stosunek do jednego z kościołów (pozostawanie w unii, w schizmie bądź w herezji),

Poniższa klasyfikacja Kościołów łączy kryterium dogmatyczne z podejściem historycznym.

Kościoły katolickie

Kościół katolicki
- Kościół katolicki obrządku łacińskiego (czyli rzymskokatolicki)
- Kościoły katolickie wschodnie:
  - Kościół chaldejski
  - Kościół katolicki obrządku koptyjskiego
  - Kościół katolicki obrządku ormiańskiego
  - Katolicki Kościół jakobicki
  - Kościół maronicki
  - Kościół melchicki
  - Syromalabarski Kościół Katolicki
  - Syromalankarski Kościół Katolicki
  - Kościoły greckokatolickie, którą to zbiorczą nazwą obejmuje się odłamy Cerkwi prawosławnej krajów Europy Środkowej i Wschodniej, które weszły w unię z Rzymem; w większości przypadków nie mają one odrębnych organizacji kościelnych powyżej poziomu diecezji.

Tradycjonaliści katoliccy odrzucający autorytet Stolicy Apostolskiej:

Inne kościoły powołujące się na tradycję katolicką:

Kościoły starokatolickie

Starokatolicyzm

Kościoły prawosławne

Cerkiew prawosławna, składająca się z autokefalicznych i autonomicznych Cerkwi:
- patriarchatu konstantynopolitańskiego; patriarsze Konstantynopola podlegają autonomiczne Cerkwie:
  - arcybiskupstwa Finlandii
  - Cerkiew estońska (autonomia nie uznawana przez patriarchat moskiewski)
- patriarchatu aleksandryjskiego
- patriarchatu antiocheńskiego
- patriarchatu jerozolimskiego; patriarsze Jerozolimy podlega autonomiczna Cerkiew arcybiskupstwa Góry Synaj
- patriarchatu moskiewskiego; patriarsze Moskwy podlegają autonomiczne Cerkwie:
  - arcybiskupstwa Japonii
  - Cerkiew chińska (z powodu prześladowań bez hierarchii)
  - metropolii Ukrainy (ponadto istnieją na Ukrainie dwie Cerkwie, które ogłosiły swoją autokefalię:Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego i Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny nie uznawane przez pozostałe Cerkwie prawosławne)
- patriarchatu gruzińskiego
- patriarchatu serbskiego; patriarsze podlega autonomiczny Kościół arcybiskupstwa ochrydzkiego (na jej terytorium kanonicznym istnieje nie uznawana przez pozostałe Cerkwie, pretendująca do autokefalii Macedońska Cerkiew Prawosławna)
- patriarchatu rumuńskiego
- patriarchatu bułgarskiego
- arcybiskupstwa Cypru
- arcybiskupstwa Grecji
- arcybiskupstwa Albanii
- metropolii Polski
- metropolii Krajów Czeskich i Słowacji
- metropolia Ameryki - Prawosławna Cerkiew Ameryki, której autokefalia nie jest uznawana przez patriarchat konstantynopolitański i niektóre inne Cerkwie

Prawosławne Cerkwie niekanoniczne (które ogłosiły autokefalię nieuznawaną przez pozostałe Cerkwie):
- Białoruska Cerkiew Prawosławna (dwie niezależne hierarchie- wyłącznie w diasporze)
- Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego
- Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny
- Cerkiew macedońska

Cerkwie tradycjonalistów prawosławnych:
- cerkwie starego kalendarza (kilka niezależnych grup w Grecji, jedna w Rumunii, jedna w Bułgarii)
- Rosyjska Cerkiew Prawosławna Poza Granicami Rosji (Cerkiew prowadzi dialog w sprawie zjednoczenia z patriarchatem moskiewskim, co doprowadziło do schizmy w jej łonie)
- Cerkiew Katakumbowa w Rosji

staroobrzędowcy
- bezpopowcy
- popowcy

Ruchy religijne wywodzące się z prawosławia:

Kościoły wschodnie

Kościoły wschodnie ("przedchalcedońskie"):
- Kościół asyryjski, zwany nestoriańskim (odłączony w wyniku soboru efeskiego)
- tak zwane monofizyckie (odłączone w wyniku soboru chalcedońskiego):

Kościoły anglikańskie i episkopalne

Kościół anglikański i Kościół episkopalny
- Niezależne Kościoły anglikańskie:
  - Kościoły anglokatolickie:
    - Anglican Province of Christ the King (dawniej Anglican Catholic Church)
    - Anglican Catholic Church of Canada
  - Reformowane Kościoły anglikańskie:

Kościoły protestanckie

Wierzenia synkretyczne

Nowe ruchy religijne o charakterze lub tradycji chrześcijańskiej

Rodzina
Ruch na rzecz Przywrócenia Dziesięciu Przykazań
Zbór Chrześcijański Leczenia Duchem Bożym (sekta "Niebo")

Liczebność chrześcijan

Wyznania chrześcijańskie tworzą jedną z największych religii, szczególnie liczną w Europie oraz na terenach skolonizowanych przez Europejczyków - Ameryce i Australii.

Bardzo trudno jest szacować dokładną liczebność wyznawców, ponieważ wiele z tych wyznań, w szczególności katolicyzm, praktykuje chrzest niemowląt i uważa każdego ochrzczonego za wierzącego, co znacząco zawyża tę liczbę.

Szacunkowo oblicza się, że chrześcijaństwo wyznaje około 30% ludności świata (2 miliardy), w tym:

około 1,1 miliarda to katolicy,
około 500 milionów - zielonoświątkowcy różnych nurtów,
367 milionów - protestanci,
216 milionów - prawosławni,
84 milionów – anglikanie,
414 miliony - wyznawcy Kościołów wschodnich - niechalcedońskich oraz niezaliczający się do poprzednich.
ponad 12 milionów - mormoni
około 6,5 miliona - Świadkowie Jehowy (głosiciele, liczba ochrzczonych nie jest podawana w oficjalnych statystykach )
około 1,5 miliona - Żydzi mesjanistyczni

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Dlaczego nie jestem chrześcijaninem Bertrand Russell