Chinowiec (drzewo chinowe (błędnie: drzewo chininowe)) (Cinchona L.) - rodzaj z rodziny marzanowatych. Obejmuje ponad 40 - 60 gatunków, występujących w stanie dzikim w Andach. Obecnie uprawiana w strefie międzyzwrotnikowej m.in. na wyspach: Cejlon, Jawa, Jamajka (Góry Niebieskie).

Charakterystyka

Pokrój : Duże krzewy lub słabo rozgałęzione drzewa.

Liście : Zimozielone, naprzeciwległe, ogonkowe, skórzste, błyszczące, całobrzegie o kształcie jajowatym lub szerokoeliptycznym.

Kwiaty : Zebrane w duże grona, pięciokrotne, intensywnie pachnące. Płatki zrośnięte w długą rurkę o odgietych łatkach.

Owoc : Mała, dwukomorowa torebka, pękająca od góry. Nasiona drobne, szeroko oskrzydlone.

Gatunki uprawne

• Cinchona calisaya Wedd.
• Cinchona humboltiana Lamb.
• Cinchona ledgeriana Moens
• Cinchona officinalis L.
• Cinchona succirubra Pav.

W uprawie największe znaczenie mają C. ledgeriana i C. succirubra.

Zastosowanie

• Surowiec : Kora chinowców zawierająca chininę (po raz pierwszy wyodrębniona przez francuskich farmaceutów J. Pelletier'a i J. Caventou w 1820 r.) i cynchoninę oraz inne alkaloidy (ok. 20), m.in. chinidynę (stereoizomer chininy) i cynonidynę (stereoizomer cynchoniny), (średnio ok. 3%, do 10% chininy). Z kory otrzymuje się lek do zwalczania malarii.
• Medycyna : Podstawową cechą chininy jest hamowanie erytrocytarnych form zarodźca malarycznego (zarodźca zimnicy). Chinina jest szybko wchłaniana i równie szybko wydalana z organizmu. Niestety powoduje szereg skutków ubocznych: tłumienie ośrodkowego układu nerwowego, upośledzenie słuchu, ból i zawroty głowy. Obecnie naturalną chininę częściowo wyparły syntetyczne pochodne chininy, ale subtropikalne odmiany malarii są nadal odporne na syntetyki i najlepiej w zwalczaniu zarodźca sprawdza się naturalna chinina.
• Historia : Już Inkowie znali zastosowanie chinowca. Tłuczoną korę macerowali jeden dzień wodą i podawali chorym na malarię. Pierwsze wzmianki o drzewie chinowym pochodzą z 1638 r. Pierwsze siewki poza Ameryką Południową uzyskano w Paryżu i Londynie w 1848 r. w Ogrodach Botanicznych z nasion sprowadzonych z Boliwii. W latach 1854-56 przemysłowe plantacje chinowca, wywiezionego z Peru przez Gascarla założono na Jawie Hakgala.

Etymologia

Po raz pierwszy roślina została szczegółowo opisana przez francuskiego geodetę o nazwisku La Copdamine, który tenże opis przesłał Linneuszowi. Ten nadał nazwanę Cinchona officinalis - 'chinowiec lekarski' na cześć żony wicekróla Peru - Don Luis Fernandez de Cabrera Bobadilla y Mendoza, czwartego hrabiego Cinchon, Dona Ana de Chinchon.

Linki zewnętrzne

• W miarę obszerny artykuł w j. ang.
• Zdjęcie 1
• Rycina 1
• Rycina 2
• Rycina 3
• Rycina 4
• Info m.in. o malarii

Rosopsida

Chinarindenbäume | Cinchona | Cinchona | Cinchona | Cinchona | Хинное дерево | Canh ki na