Celibat to forma życia kogoś, kto dobrowolnie zrezygnował ze związku małżeńskiego.
Pierwotnie praktykowany był w religiach, w których dużą rolę odgrywa życie monastyczne np. chrześcijaństwie, buddyzmie, lamaizmie.
W Kościele katolickim celibat jest wymagany od osób wyświęconych (diakonów, prezbiterów, biskupów) w rytuale rzymskim od XI-XII wieku i ma związek z reformą kościelną papieża Grzegorza VII. Początkowo był jednak domeną zakonów, w których składa się ślubowanie czystości. Współczesne prawo kanoniczne kościoła katolickiego zezwala na wyświęcanie żonatych mężczyzn na prezbiterów (księży) w trzech przypadkach:
W cerkwi prawosławnej i kościołach wschodnich celibat obowiązuje biskupów, gdyż tradycyjnie są oni wybierani spośród mnichów. Nie jest on wymagany od kapłanów i diakonów. Jednak w przypadku, gdyby przed przyjęciem święceń się nie ożenili również i ich obowiązuje życie w celibacie. Kościoły protestanckie i kościół anglikański zniosły go dla wszystkich swoich duchownych, jednak i w tych kościołach dopuszczalne jest dobrowolne bezżeństwo. W Kościele Ewangelicko-Augsburskim celibat obowiązuje siostry diakonisy.
Podstawa teologiczna celibatu kościelnego tkwi w jego związkach ze święceniami, które łączą kapłana z Jezusem Chystusem. Natomiast w praktyce rozwiązanie to zostało wypracowane aby uchronić dobra i tytuły kościelne przed groźbą dziedziczenia.
Przyjęcie celibatu odbywa się podczas święceń diakonalnych. W Kościele katolickim (i nie tylko) celibat praktykowany jest także przez mężczyzn, którzy nie są kapłanami oraz przez kobiety. W tych przypadkach (zakonnice, eremici, członkowie instytutów świeckich itp.) konsekracja dokonuje się przez śluby lub inną więź świętą. Celibat jest jednak zawsze przyjmowany w wolności i "dla Królestwa niebieskiego" (Mt 19,12).
Chrześcijaństwo | Religioznawstwo
Celibat | Cølibat | Zölibat | Tsölibaat | Αγαμία (θρησκευτική) | Celibacy | Celibato | Celibato | Celibato | Celibatas | Celibaat | Sølibat | Celibato | Целибат | Celibát | Целибат | Selibaatti | Celibat | Целібат