Borówka brusznica
Vaccinium_vitis-idaea_L..jpg
Systematyka
Klasa: Rosopsida Rząd: wrzosowce Rodzina: wrzosowate Rodzaj: borówka
Nazwa systematyczna
Vaccinium vitis-idaea L.

Rośliny_medycyna01.png | GatunekJadalny01.png Borówka brusznica, borówka czerwona (Vaccinium vitis-idaea L.) - gatunek krzewinki z rodziny brusznicowatych (Vacciniaceae S. Gray) dawniej wrzosowatych (Ericaceae L.). Występuje w umiarkowanej i chłodnej strefie całej półkuli północnej.

Charakterystyka

Pokrój : Lekko pokładająca się krzewinka, dorastająca do 15-25 cm wysokości, o obłych, delikatnie omszonych gałązkach wyrastających gęstymi kępkami. Posiada zdrewniałe, silnie rozgałęzione podziemne rozłogi.

Liście : Zimotrwałe, skórzaste, eliptyczne do odwrotnie jajowatych, o lekko podwiniętych brzegach, długości 10-25 mm. Strona wierzchnia ciemnozielona, błyszcząca, spodnia sinawozielonkawa, lekko matowa, o licznych ciemnych gruczołkach. Mają krótkie ogonki.

Kwiaty : Zebrane w kwiatostan, tworzący grono, osadzone na krótkich szypułkach. Kolor biały z różowawym odcieniem do jasnoróżowych. Korona dzwonkowata, 4 - płatkowa, kielich błoniasty z 5 ząbkami, działki trójkątne, 8-10 pręcików. Znamię wystaje z kwiatu. Kwitnie od maja do lipca.

Owoce : Błyszcząca jagoda, początkowo białokremowa, w czasie dojrzewania czerwieniejąca. Owoce bardzo trwałe dzięki zawartości kwasu benzoesowego. Smak gorzko-kwaskowaty.

Biotop : Gatunek subkontynentalny o zasięgu okołobiegunowym. Występuje w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej od niżu, przez wyżyny do wyższych położeń górskich. Rośnie zarówno na podmokłych torfowiskach, wrzosowiskach jak i w borach świerkowych i suchych borach sosnowych.

Zastosowanie

• Roślina lecznicza
  • Surowiec zielarski : Liście borówki - Folium Vitis idaeae, owoc - Fructus Vitis idaeae.
  • Skład chemiczny: Glikozydy: arbutyna, metyloarbutyna, erykolina; kwasy organiczne, garbniki katechinowe, antocyjany, witaminy: B₁, B₂, PP, C.
  • Działanie : Liście działają moczopędnie, przeciwbiegunkowo i antyseptycznie, ściągająco. Owoce działają regulująco na czynności trawienne, stosowane raczej jako środek dietetyczny.
• Sztuka kulinarna : W Polsce, z owoców z dodatkiem gruszek robi się galaretki, które są niezastąpionym dodatkiem do ciemnych mięs i dziczyzny.
  • Galaretka borówkowa jest podstawą prawdziwego sosu Cumberland. Zmieszana z chrzanem, skórką pomarańczową i gruszkami z odmian, o dużej liczbie komórek kamiennych (dających chropowaty posmak) jest podstawowym angielskim dodatkiem do dziczyzny. W handlu podstawą tych sosów jest galaretka porzeczkowa będąca kiepską namiastką.

Do rodzaju Vaccinium należą też: borówka bagienna, borówka czarna, borówka wysoka (amerykańska) Rosopsida | Zioła | Przyprawy

Червена боровинка | Брусніцы | Tyttebær | Preiselbeere | Vaccinium vitis-idaea | Bruknė | Vörös áfonya | Rode bosbes | コケモモ | Брусника | Puolukka | Lingon | Брусниця звичайна