Morze Bałtyckie

BalticSea_March2000_NASA-S2000084115409_md.jpg | Morze Baltyckie.jpg Miedzywodzie200507 020.jpg]] Morze Bałtyckie, Bałtyk jest płytkim, śródlądowym morzem szelfowym w północnej Europie. Połączone jest z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt), Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18-20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß).

Opis

Powierzchnia: około 413 tys. km² z Kattegatem, głębokość średnia: 52-56 m, maksymalna - 459 m (głębia Landsort na północny zachód od Gotlandii) (niektóre źródła podają 470 m - jest to wynik badań przeprowadzonych kilka lat temu). Bez Kattegatu, w którym głębokość maksymalna wynosi 109 m, a średnia 24 m - powierzchnia Bałtyku obejmuje 385 tys. km².

Zasolenie Bałtyku (od 5 do 30 promili) zależy od wpływu wód z Morza Północnego i rośnie w kierunku zachodnim (5 ‰ w Zatoce Botnickiej, 30 ‰ w cieśninie Skagerrak) oraz wraz ze wzrostem głębokości. Ilość słodkiej wody wpływającej do tego morza z uchodzących do niego rzek jest większa niż parującej z niego, co przy ewentualnym zamknięciu dopływu bardziej słonej wody Morza Północnego spowodowałoby zamianę tego morza w olbrzymie, słodkowodne śródlądowe jezioro.

Bałtyk jest morzem burzliwym, a fale są krótkie i strome. Typowa wysokość fali osiąga około 5 metrów, ale w czasie bardzo silnych sztormów przekracza 10 metrów. 23 grudnia 2004 roku w czasie sztormu w rejonie północnego Bałtyku zarejstrowano pojedynczą falę o wysokości prawie 14 metrów. Bałtyckie sztormy są niebezpieczne dla żeglugi statków. W ostatnich latach podczas sztormu zatonęły dwa duże promy: polski "Jan Heweliusz" i estoński "Estonia". Temperatura wody powierzchniowej w zależności od pory roku wynosi od 1 do 22 stopni Celsjusza.

Morze Bałtyckie dzieli się na 3 baseny:

Basen Bornholmski o maksymalnym zagłębieniu 105 m.
Basen Gotlandzki o maksymalnym zagłębienu 459 - 470 m.
Basen Botnicki o maksymalnym zagłębieniu 293 m.

Morze Bałtyckie jest jednym z najmłodszych mórz Oceanu Atlantyckiego. Liczy około 10 000 lat. W swoim rozwoju przechodziło kilka faz, kształtując się na obszarze pierwotnego lądu zwanego Fennoskandią. Niekiedy traciło kontakt z oceanem, stając się olbrzymim jeziorem.

Nazwa

Nazwa morza w różnych językach jest albo określeniem zależnym od położenia - morze wschodnie lub morze zachodnie, albo wariantem występującej również w języku polskim nazwy bałtyckie:

w językach germańskich prócz angielskiego jest to morze wschodnie: w duńskim (Østersøen), holenderskim (Oostzee), niemieckim (Ostsee), norweskim (Østersjøen) i szwedzkim (Östersjön);
w językach estońskim i fińskim nazwa morza zależy od położenia geograficznego względem Zat. Fińskiej: dla Estończyków jest to morze zachodnie (Läänemeri), a dla Finów - morze wschodnie (Itämeri);
bałtycki w różnych wariantach językowych występuje, prócz polskiego, w angielskim (Baltic Sea), łacińskim (Mare Balticum), francuskim (Mer Baltique), włoskim (Mare Baltico), rumuńskim (Marea Baltică), hiszpańskim (Mar Báltico), kaszubskim (Bôłt), rosyjskim (Балтийское море, Балтика), łotewskim (Baltijas jūra) i litewskim (Baltijos jūra).

Zanieczyszczenia

Morze Bałtyckie należy do najbardziej zanieczyszczonych mórz na kuli ziemskiej. W roku 1973 została podpisana Konwencja Gdańska o rybołóstwie i ochronie żywych zasobów Bałtyku i Bełtów. W roku 1974 siedem państw nadbałtyckich (spośród 9) podpisało drugą Międzynarodową Konwencję Bałtycką w Helsinkach. Ciągle jednak Bałtyk pozostaje jednym z najbardziej zanieczyszczonych mórz na świecie.