Autonomiczny układ nerwowy (łac. systema autonomicum) - część układu nerwowego wyodrębniona ze względu na pełnione przez siebie funkcje i budowę.

Składa się z:

• zespołu ośrodków nerwowych,
• dróg nerwowych odśrodkowych,
• dróg nerwowych dośrodkowych.

Wyróżnia się następujące różnice w stosunku do układu somatycznego:

• nierównomierne rozmieszczenie ośrodków w OUN,
• występowanie włókien nerwowych przed- i zazwojowych,
• odmienna budowa,
• względnie wolne przewodzenie impulsów nerwowych - 0,5 m/s,
• wydzielanie w synapsach eferentnych nie tylko acetylocholiny, ale również noradrenaliny,
• efektory, którymi są: mięśnie gładkie, mięsień sercowy i gruczoły.

Omawiając budowę układu należy rozróżnić jego trzy elementy budowy:

• ośrodki autonomiczne (korowe, podwzgórzowe i rdzeniowe), kierujące częścią współczulna i przywspółczulną,
• część współczulną i przywspółczulną,
• sploty autonomiczne narządowe.

Zobacz też:

• układ nerwowy, układ współczulny, układ przywspółczulny

Układ nerwowy

جهاز عصبي تلقائي | Autonome nervesystem | Vegetatives Nervensystem | Autonomic nervous system | Sistema nervioso autónomo | Système nerveux autonome | Dultaugakerfið | מערכת העצבים האוטונומית | Вегетативен нервен систем | Autonoom zenuwstelsel | 自律神経系 | Det autonome nervesystem | Sistema nervoso autônomo | Автономная нервная система | Аутономни нервни систем | Autonominen hermosto | Автономна нервова система